Onderdeel 26
Aayoerveda – deel 26 december 2024
AAYOERVEDA, DE WETENSCHAP VAN HET LEVEN
Luc Bael
AAYOERVEDISCHE THERAPIEËN (CHIKITSAAS)
We waren aangekomen bij de aayoervedische therapieën van de groep Shamana. In het vorige artikel kwamen Diepana (agni activeren vóór de maaltijd -eetlust verhogen) en Paachana (aama verbranden of elimineren via de malas) aan bod. In dit artikel zullen we de overige therapieën van de Shamana groep toelichten.
Vasten of minder eten (langhana of kshoet nigraha)
In sommige gevallen wordt volledig vasten aanbevolen en in andere gevallen een gemakkelijk verteerbaar mono-dieet zoals bv. kitcherie of een dieet op basis van fruit of van groentesoep.
Gezonde honger ontstaat als agni hoog is en de maag leeg is. Valse honger kan ontstaan door stress, angst of nervositeit. Eet nooit tot je volledig verzadigd bent. Dit doet de maag uitzetten waardoor je in de toekomst meer gaat eten.
Langhana wakkert jaathara agni, de bhōēta agnis en de dhaatoe agnis aan. Deze verbranden aama en deblokkeren de kanalen of srotaamsi. Vasten brengt helderheid in de geest, verwijdert vrije radicalen, doodt bacteriën en stimuleert de secretie van enzymen met een anti-oxiderende werking.
Volledig vasten is aangewezen in geval van acute indigestie, hevige diarree, overgeven, obesitas, dysenterie of acute koorts.
Te veel vasten kan echter schadelijk zijn, vooral voor vaata types. Op termijn vermindert vasten agni en de immuniteit en kan aanleiding geven tot dehydratatie, lage bloeddruk, nierfalen en koude handen en voeten.
Troet nigraha
Troet nigraha betekent het beheersen van de dorst en de waterconsumptie.
Deze therapie wordt toegepast wanneer het lichaam te veel vocht bevat en Amboe agni laag is. Dit gaat vaak gepaard met stoornissen in de Amboe vaha srotas of kanalen die vocht transporteren zoals oedeem, myxoedeem (vochtophoping in de huid), longoedeem, obesitas, obstructie in de lymfekanalen, ascites (abnormale ophoping van eiwitrijk vocht in de buikholte) en waterretentie.
Als een persoon met een zwakke nierfunctie te veel water drinkt, dan hoopt dit zich op in het systeem en veroorzaakt oedeem. Dan wordt aanbevolen het drinken van water te beperken of tijdelijk stop te zetten.
De gemiddelde dagelijkse aanbevolen hoeveelheid water bedraagt 2 liter voor een vaata, 1,5 liter voor een pitta en 1 liter voor een kapha. Deze kan echter variëren afhankelijk van de temperatuur, de fysieke activiteiten en de lokale vochtigheidsgraad.
’s Morgens water drinken uit een koperen beker die de avond ervoor werd gevuld verhoogt agni. Water dat gedurende minstens 12 keer van de ene kruik naar de andere werd overgegoten bevat veel praana.
Vyaayaama
Vyaayaama is oefening bestaande uit het stretchen en samentrekken van spieren in een bepaalde richting met inspanning. De fysieke stress die hierdoor wordt veroorzaakt verbetert de tonus en de coördinatie van de spieren, stimuleert agni, verbetert de bloedsomloop, verhoogt het hartritme, regelt de lichaamstemperatuur en houdt het lichaamsgewicht op peil.
Vyaayaama bestaat enerzijds uit yogaoefeningen en anderzijds uit sportbeoefening.
Yoga is heilzaam voor alle constituties en leeftijden. Zonnegroet (vaata en kapha) en maangroet (pitta) hebben een gunstig effect op de doshas. Kapaalabhaati stimuleert agni en is gunstig voor elk van de drie doshas.
Er wordt aanbevolen om elke dag bovenop de yogabeoefening nog 15 tot 20’ andere lichaamsoefeningen te doen. De meest geschikte beoefening varieert van persoon tot persoon. De volgende tabel hierna geeft aanbevelingen wat lichaamsoefening betreft voor elk van de drie doshas en houdt rekening met de goenas die eigen zijn aan deze doshas.
Vaata | Pitta | Kapha |
Snel, beweeglijk, licht | Snel, beweeglijk, licht | Traag, statisch, zwaar |
Zachte beoefening. Basket, volley, golf, hockey. Tai chi, qi gong. Tennis, squash. Zwemmen. | Zachte, niet-competitieve beoefening. Tai chi, qi gong. Zwemmen. Kanoën, roeien. Trekken. Tuinieren. Dansen. Basket, volley, golf, hockey. | Inspannende, competitieve beoefening Tai chi, qi gong. Basket, volley, golf, hockey. Dansen, aerobics, zwemmen, fietsen, snelwandelen, duiken, worstelen, karate en andere gevechtssporten, turnen, squash, joggen, tennis, bergklimmen, zwemmen. Kanoën, roeien. Trekken. |
Aatapa seva
Aatapa (zon) seva (ontvangen) betekent het ontvangen van een optimale dosis zonlicht. De zon is bron van warmte, licht en leven en wakkert agni aan.
Zonlicht stimuleert het vermogen om te begrijpen en te concentreren, evenals de aanmaak van vitamine D, waardoor het beendergestel sterker wordt. Zonlicht stimuleert agni en Tejas en balanceert de drie doshas maar pitta types moeten de middagzon vermijden en hebben vaak meer baat bij Chandra seva (blootstelling aan maanlicht).
Aatapa seva is aangewezen bij sommige soorten anemie, psoriasis, dermatitis, eczema, ascites, leverkwalen, osteoporose en seizoensgebonden depressie. Voor een optimaal effect wordt de blootstelling aan het zonlicht vaak gecombineerd met het aanbrengen van medicinale olie of zalf op de huid.
In de zomer moet zonnecrème worden aangebracht op de huid om de schadelijke werking van UV-stralen te beperken. Contra-indicaties zijn zonallergie, moedervlekken, een familiale geschiedenis van huidkanker, vitiligo (verlies van pigment), petechia, frequente neusbloedingen, glaucoom, conjunctivitis, blefaritis.
Chandra seva
Chandra seva of blootstelling aan maanlicht is verkoelend en aangenaam. Wassende maan (tussen nieuwe en volle maan) en volle maan zijn de meest gunstige periodes voor Chandra seva. Chandra seva wordt toegepast bij een aantal pitta stoornissen zoals netelroos, huiduitslag, hoge bloeddruk. Ideaal is het lichaam vooraf inwrijven met sandelhoutzalf en een halssnoer van parels en witte kleren dragen.
Maroeta seva
Maroeta seva betekent zowel bewust ademen (praanaayaama) als verblijven in de frisse lucht. Het beste tijdstip is ‘s morgens of ’s avonds en krachtige winden uit het zuiden of westen dienen te worden vermeden, aangezien zij vaata verstoren.
Enkele diepe volledige yoga ademhalingen verdrijven stress en verbeteren de aandacht. Ook wisselend ademen en chatoerta praanaayaama (volgen van de adem) zijn goede oefeningen.
Maroeta seva activeert de praana tot diep in de cellen en helpt om de opgestapelde doshas in de dhaatoes terug naar het maagdarmkanaal te brengen.
