Onderdeel 8
Aayoerveda – deel 8 februari 2023
AAYOERVEDA, DE WETENSCHAP VAN HET LEVEN
Luc Bael
DE WEEFSELS OF DHAATOES
Het menselijk lichaam bestaat uit zeven fundamentele en vitale weefsels, die in de Aayoerveda ‘dhaatoes’ genoemd worden. Het woord ‘dhaatoe’ betekent in het Sanskriet 'bouwsteen'. Deze zeven weefsels vormen de hele structuur van het lichaam. De dhaatoes zorgen voor het functioneren van de verschillende organen, systemen en vitale lichaamsdelen. Ze spelen een uiterst belangrijke rol bij de ontwikkeling en voeding van ons lichaam.
Samen met agni, het vuur van de spijsvertering, zijn de dhaatoes verantwoordelijk voor het immuunsysteem.
De volgorde van de dhaatoes is belangrijk aangezien iedere dhaatoe zijn voedingsstoffen aan de voorafgaande ontleent.
Soorten dhaatoes en hun functie
De zeven belangrijkste dhaatoes in hun natuurlijke volgorde zijn:
Rasa dhaatoe of plasma
Rasa dhaatoe bestaat uit plasma dat bestaat uit witte bloedcellen, serum en lymfe. Ze bevat opbouwstoffen uit het verteerde voedsel en voedt weefsels, organen en systemen. De voornaamste functies zijn voeding en immuniteit.
Rakta dhaatoe of rode bloedcellen.
Deze dhaatoe zorgt voor het transport van voedingsstoffen, zuurstof en praana naar de lichaamscellen. Zij transporteert CO2 naar de longen en andere afvalstoffen naar de uitscheidingsorganen.
Maamsa dhaatoe of spierweefsel
Deze dhaatoe bestaat uit gestreepte skeletspieren, zachte spieren (maagdarmstelsel, urinewegen, voortplantingsorganen) en hartspieren.
De voornaamste functies van dit weefsel zijn beweging en bescherming.
Meda dhaatoe of vetweefsel
Meda dhaatoe zorgt voor de smering van alle weefsels. Ze beschermt en dient als reservevoedsel. Ze draagt bij tot liefde en schoonheid.
Asthi dhaatoe of botweefsel
Deze dhaatoe ondersteunt de lichaamsstructuur en beschermt vitale organen in holten (hersenen, hart, longen, …). Zij vormen de aanknopingspunten voor het spierweefsel.
Majjaa dhaatoe of zenuwweefsel en beenmerg
Deze dhaatoe vult de botholten op, produceert rode bloedcellen en hemoglobine. Majjaa zorgt ook voor de doorgave van sensorische (van huid naar hersenen) en motorische signalen (van hersenen naar spieren). Majjaa dhaatoe is belangrijk voor de communicatie en het geheugen. De kern is het gevoel IK BEN of Gewaarzijn.
Shoekra (M) en Aartava (V) dhaatoes of voortplantingsweefsel
Deze dhaatoes bevatten de mannelijke en vrouwelijke geslachtsorganen (teelballen en eierstokken).
Ze zijn verantwoordelijk voor de voortplanting en de productie van Ojas. Zij bevatten tevens de 20 goervaadi goenas, de 5 elementen, de 3 doshas, de 3 goenas, de 3 subtiele essenties (Ojas, Tejas en Praana) en zuiver Bewustzijn.
Ojas, Tejas en Praana komen uitgebreid aan bod in een later artikel.
Nevenproducten en afvalstoffen van de dhaatoes
Elke dhaatoe heeft nevenproducten (oepadhaatoes) en produceert afvalstoffen (dhaatoe mala of kitta).
Oepadhaatoes produceren geen voeding meer voor het volgende weefsel.
De tabel hierna geeft een overzicht van de oepadhaatoes en de malas voor elke dhaatoe.
Dhaatoe | Oepadhaatoe | Dhaatoe mala |
Rasa (plasma, lymfe) | Moedermelk, toplaag van de huid, menstruatie | Slijm |
Rakta (rode bloedcellen) | Bloedvaten, kleine pezen, littekenweefsel | Gal |
Maamsa (spierweefsel) | Lagen van de huid, behalve de toplaag | Oorsmeer, neuskorsten, secretie van huidklieren, tandsteen |
Meda (vetweefsel) | Pezen, gewrichtsbanden | Zweet |
Asthi (botweefsel) | Tanden, kraakbeen | Haar, nagels |
Majjaa (beenmerg, zenuwweefsel, bindweefsel) | Tranen | Olieachtige secreties van de ogen en darmen |
Shoekra / aartava | Ojas (komt verderop aan bod) | Schaam- en okselhaar |
DE DRIE MALAS
Het lichaam produceert drie belangrijke afvalproducten of malas: stoelgang, urine en zweet.
Urine en stoelgang ontstaan tijdens het verteringsproces in de dikke darm, waar de assimilatie, absorptie en het scheiden van essentiële en niet-essentiële stoffen plaatsvindt. Stoelgang wordt naar het rectum vervoerd om daar te worden verwijderd. Urine stroomt naar de nieren om gefilterd te worden en wordt vervolgens opgeslagen in de blaas om van daaruit uit het lichaam verwijderd te worden.
Zweet wordt afgescheiden via de poriën van de huid.
De aanmaak en de eliminatie van deze afvalstoffen is vitaal voor de gezondheid. Stoornissen in de afvalverwerking kunnen tot ziekten leiden.
Stoelgang (poerisha)
Stoelgang is gerelateerd aan vaata.
Feces ontstaan uit reststoffen die niet gebruikt worden voor de voeding van het lichaam. Ze verdrogen, krijgen vorm en worden uitgescheiden via de dikke darm.
Urine (mōētra)
Urine is gerelateerd aan kapha.
Een overschot aan vocht wordt opgeslorpt door het darmslijmvlies en uitgescheiden via de urine na filtering door de nieren.
De urinewegen verwijderen water, zout en stikstofresten uit het lichaam.
Urine draagt bij tot de instandhouding van de normale concentratie van waterelektrolyten (natrium, kalium, chloor, …) in de lichaamsvloeistoffen.
Een evenwichtige urineproductie is uiterst belangrijk voor het handhaven van de juiste bloeddruk en het juiste bloedvolume.
Zweet (sveda)
Zweet is gerelateerd aan pitta. Overtollige hitte wordt uitgescheiden via de huid door zweten.
Zweten is noodzakelijk voor het reguleren van de lichaamstemperatuur.
Er is een verband tussen de productie van zweet en urine. Als iemand veel zweet vermindert de productie van urine en omgekeerd. Zweten regelt onrechtstreeks de elektrolytenbalans (natrium, kalium) in het lichaamsvocht en de bloeddruk. Het is noodzakelijk dat de productie van transpiratie en urine in evenwicht verkeert.
Zweet bevat niet alleen vocht maar ook vet. Transpiratie houdt de huid zacht, verzorgt de flora in de huidporiën en zorgt ook voor de elasticiteit en spanning van de huid.
Overmatig transpireren is een stoornis die tot schimmelinfecties kan leiden, de natuurlijke weerstand van de huid vermindert en de bloeddruk verlaagt.
Onvoldoende transpireren zal de bloeddruk verhogen, de huidweerstand verminderen en leiden tot een ruwe, schilferige huid en vervolgens roos.
