Onderdeel 12
Aayoerveda – deel 12 juni 2023
AAYOERVEDA, DE WETENSCHAP VAN HET LEVEN
Luc Bael
OJAS, TEJAS EN PRAANA: DE DRIE SUBTIELE ESSENTIES
De drie doshas zijn combinaties van de vijf elementen. Praana, Tejas en Ojas zijn de subtielere, energetische vormen van de doshas. Zij bevatten ook de vijf elementen, maar elk ervan is verbonden met het meest subtiele element van de overeenstemmende dosha.
Voor een gezond en lang leven is het belangrijk om een evenwicht tussen Praana, Tejas en Ojas te bewaren dat overeenstemt met de verhouding van de doshas in de prakriti.
Ojas
Ojas is de zuivere essentie van Kapha en van het element water in het bijzonder. Ojas staat voor vitaliteit en immuniteit. Ojas bestrijdt veroudering, aftakeling en ziekte.
Ojas wordt geproduceerd na de laatste dhaatoe, maar ook iedere dhaatoe afzonderlijk produceert Ojas. Ojas kan pas volop aanwezig zijn indien alle dhaatoes in kwaliteit en kwantiteit geproduceerd zijn. Zoals honing de essentie is van honderden bloemen, is Ojas de essentie van de dhaatoes.
Functies van Ojas.
Ojas is de vitale energie die het hormonale evenwicht en de levensfuncties controleert. Ojas garandeert de kwaliteit van de 7 dhaatoes, de drie malas en de drie doshas
Ojas is ook verantwoordelijk voor het immuunsysteem. Hiervoor is het afhankelijk van de kracht van agni en van de goede werking van de spijsvertering, de lever en de endocriene klieren.
Op het psychologische vlak zorgt Ojas voor compassie, liefde, vrede en creativiteit. Iemand met een sterke Ojas loopt over van spirituele energie en kracht.
Ojas bevat veel Soma of “nectar”, die een gevoel van gelukzaligheid geeft.
Ojas versterken
Meditatie stimuleert Ojas. In meditatie verliest bewustzijn zijn grens en wordt allesomvattend Gewaarzijn, waarin elke gedachte, elk gevoel, elke emotie en elke lichamelijke gewaarwording verschijnt en welkom is. Meditatie is een houding van onvoorwaardelijk “ja” zeggen tegen de huidige ervaring. Niet-oordelend gewaarzijn.
Wanneer je ‘ja’ zegt tegen het ‘zo-zijn’ van het leven, wanneer je dit moment aanvaardt zoals het is, kun je een gevoel van ruimte in je voelen dat heel vredig is (Eckhart Tolle).
Ghee, amandelmelk, sesamolie, kokosolie, Ashwagandhaa en Balaa helpen Ojas te versterken.
Moedermelk stimuleert Ojas in het lichaam van de zuigeling. Vandaar het belang van borstvoeding voor baby’s.
Tejas
Tejas is de pure essentie van Pitta en van het element vuur in het bijzonder. Het is de brandende vlam van pure intelligentie. Tejas is zoals de zon: ze geeft zowel licht (intelligentie) als warmte (energie).
Functies van Tejas
Tejas is de primaire energie die instaat voor de vertering en transformatie van alles wat wij tot ons nemen: voedsel, vloeistof en ervaringen zoals gedachten en gevoelens.
Tejas is ook verantwoordelijk voor de visuele en tactiele waarneming en voor het intellect.
Tejas is de glans van de ogen, de kleur van de huid en van de aura.
Tejas is de essentie van een subtiel vuur dat door middel van de enzymen, hormonen en aminozuren de stofwisseling reguleert.
Tejas is de intelligentie die het praarabdha karma helpt “verbranden”. Praarabdha is het karma van vorige levens dat nog moet uitgewerkt worden.
Tejas is de heldere vlam van puur Bewustzijn en zuivere Intelligentie, waarvan begrip en geheugen functies zijn.
Tejas versterken
Hete, scherpe en doordringende stoffen versterken Tejas.
Wandelen in het zonlicht.
Meditatie in de vorm van keuzeloos gewaarzijn waarin elke ervaring welkom is. In het licht van Bewustzijn worden pijnlijke emoties zoals angst, boosheid en verdriet getransformeerd in gelukzaligheid (spirituele alchemie).
Praana
Praana is de pure essentie van vaata en van het element ether in het bijzonder.
Functies van Praana
Praana is de levensenergie die voor de ademhaling, oxidatie en bloedsomloop zorgt.
Zij reguleert tevens alle motorische en zintuiglijke functies.
Praana wakkert agni aan, het centrale lichaamsvuur. De natuurlijke intelligentie van het lichaam wordt door middel van Praana spontaan tot uitdrukking gebracht.
Eén van de zetels van Praana bevindt zich in ons hoofd en Praana is verantwoordelijk voor alle hogere hersenactiviteiten. De functies van het verstand, het geheugen, denken en emoties staan stuk voor stuk onder controle van Praana.
Het fysiologisch functioneren van het hart wordt ook door Praana gecontroleerd. Via het hart en de longen komt Praana in het bloed en beheerst zo de oxidatie in alle dhaatoes en vitale organen.
Praana controleert bovendien de biologische functies van Ojas en Tejas, de twee andere subtiele essenties.
Praana is de brug tussen Poeroesha en Prakriti (Shiva en Shakti), de mannelijke en vrouwelijke energie of de zon- en maanenergie. Alle energiestromen afkomstig van de linkerkant van het lichaam gaan naar de rechter hersenhelft en omgekeerd.
De rechter hersenhelft is geassocieerd met vrouwelijke eigenschappen zoals intuïtie, overgave en mededogen. De linker hersenhelft is het wiskundige, mathematische, logische en wetenschappelijke brein.
Als we ademen door het rechterneusgat, worden we opgeladen met mannelijke energie en wordt de linker hersenhelft gestimuleerd. De Praana stroomt dan door de Pingalaa naadie.
Als we ademen door het linkerneusgat, worden we opgeladen met vrouwelijke energie en wordt de rechter hersenhelft gestimuleerd. De Praana stroomt dan hoofdzakelijk door de Iedaa naadie.
Via Praanaayaama kan het evenwicht tussen beide energieën worden hersteld (vb. Naadieshoeddhi of wisselend ademen). Ook polariteitsoefeningen zoals Kripaa moedra en de 9 Pranaams hebben een balancerend effect op de zon- en maanenergie (zie Focus op Yoga).
Praana stimuleren
Praanaayaama, vooral Nadieshoeddhi (wisselend ademen).
Chatoerta praanaayaama (bewust worden van ademhaling).
Als er naar emoties wordt gekeken zonder afstand tussen de waarnemer en het waargenomene, dan treedt een transformatie op. Aayoerveda adviseert om gedachten, gevoelens en emoties te observeren zonder oordeel, zonder weerstand, zonder vasthouden en zonder ze te benoemen als angst, verdriet, woede, enz.
Door op die manier te observeren gaan de praana vaha srotaamsi open en komt er een einde aan innerlijke verdeeldheid.
Je moet echt onder ogen zien wat er is, en niet proberen het tegenovergestelde te cultiveren. Als je het kunt zien zonder enige vervorming, zonder enige hoop, zonder weg te willen rennen of te onderdrukken, zonder enige conclusie of richting, dan transformeert deze observatie (J. Krishnamurti).
Functionele integriteit van Ojas, Tejas en Praana
Voor een gezond en lang leven is het belangrijk om een evenwicht tussen Praana, Tejas en Ojas te bewaren. Een geschikt dieet, een aangepaste levenswijze en yoga helpen om balans te creëren tussen deze drie essenties.
Zwakke Ojas verhindert de overdracht van Tejas, wat aanleiding geeft tot een zwakke spijsvertering en de vorming van aama. Teveel aama sluit Praana af waardoor het hele organisme verzwakt.
De drie subtiele essenties manifesteren zich samen als de aura. De substantie van de aura is Ojas, de kleur van de aura is Tejas en de expansie en vibratie van de aura is Praana.
Gewaarzijn helpt om een balans te creëren tussen de drie subtiele essenties. De vlam van gewaarzijn verbrandt en heelt alle pijn, ontstaan in dit leven en in vorige levens.
