Onderdeel 7
Aayoerveda – deel 7 januari 2023
AAYOERVEDA, DE WETENSCHAP VAN HET LEVEN
Luc Bael
DE SUBDOSHAS
Iedere dosha kunnen we verder onderverdelen in vijf subdoshas, die de functies van de doshas vervullen op verschillende locaties in het lichaam.
Hoewel elke dosha twee elementen bevat kunnen de functies van de subdoshas op specifieke locaties vereisen dat de subdosha ook van andere elementen gebruik maakt. De tabel hierna geeft de relatie weer tussen de subdoshas en de elementen.
ELEMENTEN | SUBDOSHAS VAATA | SUBDOSHAS PITTA | SUBDOSHAS KAPHA |
Ether | Praana | Saadhaka | Tarpaka |
Lucht | Oedaana | Aalochaka | Avalambaka |
Vuur | Samaana | Paachaka | Kledaka |
Water | Vyaana | Ranjaka | Bodhaka |
Aarde | Apaana | Bhraajaka | Shlesaka |
Vijf vormen van Vaata
Vaata zorgt voor alle vormen van beweging in het lichaam via zijn vijf subdoshas, die elk een bepaalde zetel en functie hebben. Aayoerveda noemt deze subdoshas ook de ‘winden’ (vaayoes) van het lichaam. Dit zijn de impulsen die zich bewegen via zenuwen, spieren, bloedvaten, darmen en overal waar beweging in het lichaam is.
1 Praana vaayoe
Praana vaayoe moet worden gezien als een constante stroom van energie. Praana zorgt voor bloedcirculatie, de inademing en doet de geest en de zintuigen functioneren. Praana is de leider van de vier andere subdoshas.
Praana zorgt voor de beweging van gedachten, gevoelens emoties, gewaarwordingen en waarnemingen (zien, horen, voelen, ruiken en proeven).
Ze maakt levenslustig en alert.
Praana die niet beweegt is puur keuzeloos Gewaarzijn. Als praana beweegt in een zekere richting wordt het focus en waarneming
De belangrijkste locatie van praana is het hoofd; praana beweegt vanaf het hoofd neerwaarts naar het hart, de longen en het diafragma. Het element is ether. De richting is neerwaarts en naar binnen.
2 Oedaana vaayoe
Oedaana vaayoe is een opwaartse kracht vanaf het diafragma via de longen en luchtpijp, de keel tot in de hersenen.
Oedaana controleert de spraak. Zij sterkt de geest, het intellect en het geheugen. Zij is verantwoordelijk voor de uitademing en de balans van zuurstof en CO2 in het bloed. Zij helpt tegen verwarring, gehechtheid en depressie en bevordert wilskracht en enthousiasme.
Belangrijkste locatie: diafragma, keel.
Element: lucht. Richting: opwaarts.
3 Samaana vaayoe
Samaana is een lineaire inwendige stroom die praana en oedaana in evenwicht brengt. Zij zorgt voor de secretie van spijsverteringsenzymen, maagzuur en gal. Samaana zorgt voor de opname van de voedingssappen na vertering en voor de bewegingen van de darmen en de galblaas.
Samaana creëert het gevoel van honger.
Belangrijkste locatie: dunne darm, maag, lever, pancreas.
Element: vuur. Richting: lineair.
4 Vyaana vaayoe
Vyaana is een verspreidende kracht verantwoordelijk voor de circulatie van bloed en lymfe. Vyaana regelt de bloedsomloop in zijn verschillende aspecten maar vooral het hartritme, de verwijding en samentrekking van de bloedvaten en de bloeddruk.
Vyaana regelt ook de motoriek in het lichaam en is verantwoordelijk voor de reflexen.
De locatie is het hart, maar vyaana is ook verspreid over het hele lichaam.
Element: water. Richting: circulair.

5 Apaana vaayoe
Apaana is een neerwaartse kracht die zorgt voor de uitscheiding van urine en ontlasting, voor de menstruatie, voor de bevalling en voor de zaadlozing.
Belangrijkste locatie: bekkenholte (tussen navel en anus), dikke darm, urinewegen, genitaliën.
Element: aarde. Richting: neerwaarts en naar buiten.
Vijf vormen van Pitta
Pitta is verantwoordelijk voor de stofwisseling, de lichaamstemperatuur, het zicht, de uitstraling, intelligentie en de productie van bloed.
1 Saadhaka pitta
Saadhaka is aanwezig in de grijze hersenstof en het hart.
Saadhaka geeft bezieling en liefde. Ze zorgt voor mentale functies als kennis, begrip, intelligentie en geheugen. Saadhaka pitta controleert de hartfunctie en de verwerking van gevoelens en emoties.
Saadhaka is verantwoordelijk voor het ego (ahamkaara), zelfvertrouwen en zelfrespect.
Belangrijkste locaties: hart, grijze hersencellen. De grijze hersenstof bestaat uit cellichamen van zenuwcellen.
Element: ether.

2 Aalochaka pitta
Aalochaka is de pitta subdosha die het zicht reguleert. Ze staat in voor de werking van de ogen en de verdere verwerking van de visuele indrukken in de hersenen. Ze geeft een warme en heldere blik.
Aalochaka pitta verbindt ook de ogen met emoties.
Het onderdrukken van tranen en het niet willen zien van de werkelijkheid kunnen deze pitta uit evenwicht brengen.
Belangrijkste locatie: ogen. Element: lucht.
3 Paachaka pitta
Paachaka pitta is terug te vinden in de spijsvertering: de secretie van enzymen, de vertering van zetmeel, glucose en fructose, de scheiding van voedingsstoffen en afvalproducten en het regelen van ‘het vuur van de spijsvertering’ (jaathara Agni).
Paachaka pitta staat ook in voor de absorptie van verteerd voedsel en de lichaamstemperatuur.
Paachaka is de moeder van de vier andere subdoshas van Pitta.
Belangrijkste locatie: maag, dunne darm. Element: vuur.
4 Ranjaka pitta
Ranjaka pitta is rood van kleur en is onder andere verantwoordelijk voor de aanmaak van rode bloedcellen, de chemische balans in het bloed, de werking van de lever en de productie van galvloeistof.
Ranjaka geeft kleur aan het bloed, de huid, het haar en de ogen en in een bredere betekenis ook aan het leven.
Belangrijkste locatie: lever, milt, intrinsieke factor in de maag. Element: water.

5 Bhraajaka pitta
Bhraajaka Pitta zorgt voor verwerking van zonlicht op de huid en bepaalt op deze wijze de kleur en glans van de huid.
De opname van uitwendige medicijnen zoals zalven, medicinale olie via de huid is het werk van bhraajaka pitta.
Ook de innerlijke warmte en uitstraling worden bepaald door bhraajaka.
Belangrijkste locatie: huid. Element: aarde.
Vijf vormen van Kapha
De subdoshas van Kapha zorgen voor structuur en bevochtiging, het bijeenhouden en gesmeerd houden van weefsels en gewrichten.
1 Tarpaka kapha
Tarpaka kapha is aanwezig in de witte materie van de hersenen.
Ze bevochtigt en beschermt de hersenen en het zenuwstelsel. Ze houdt neus, mond en ogen vochtig. Ze reguleert de uitwisseling van vloeistof in de hersenen en het ruggenmerg.
Tarpaka ondersteunt het geheugen, zowel biologisch (DNA) als psychologisch (trauma’s, indrukken uit vorige levens).
De witte hersenstof bevat de lange uitlopers van de zenuwcellen die omwonden zijn door een witte isolerende substantie bestaande uit eiwitten en vetten.
Belangrijkste locatie: hoofd (hersenen, sinussen) en ruggengraat. Element: ether.

2 Avalambaka kapha
Avalambaka kapha transporteert praana van de longen naar alle cellen in het lichaam.
Avalambaka geeft bescherming aan hart en longen en verwijdert overtollige CO2 uit de longen.
Ze is geassocieerd met liefde, mededogen en vertrouwen.
Belangrijkste locatie: longen, hart, wervelkolom. Element: lucht.
3 Kledaka kapha
Kledaka Kapha zorgt voor de vorming van het maagslijmvlies dat de maagwand beschermt tegen het maagzuur en scherpe substanties.
Kledaka kapha dringt via de maagwand door tot in het plasma en voedt de andere vier subdoshas van kapha.
Belangrijkste locatie: maag-darmstelsel. Element: vuur.
4 Bodhaka kapha
Bodhaka kapha bevochtigt de mond en de keel door de secretie van de speekselklieren en doet smaken herkennen. Speeksel bevat enzymen die in samenwerking met kledaka kapha het voedsel helpen verteren.
Bodhaka bevochtigt ook de amandelen, keel en stembanden en ondersteunt de spraak.
Belangrijkste locatie: mond en keel. Element: water.

5 Shleshaka kapha
Shleshaka zorgt voor de kleverige substantie tussen de gewrichten en is dan ook belangrijk voor een goed functioneren van de gewrichten.
Shleshaka ondersteunt het skelet en verstevigt de ligamenten.
Belangrijkste locatie: gewrichten. Element: aarde.
