Online leesversie

Aayoerveda – de wetenschap van het leven

Luc Bael

Onderdeel 5 van 34 · 34 artikelen · 2022–2025

Inhoud — 34 onderdelen
  1. 1. Aayoerveda – deel 1 april 2022
  2. 2. Aayoerveda – deel 2 mei 2022
  3. 3. AAYOERVEDA – deel 3 juni 2022
  4. 4. Aayoerveda – deel 4 september 2022
  5. 5. Aayoerveda – deel 5 oktober 2022
  6. 6. Aayoerveda – deel 6 november 2022
  7. 7. Aayoerveda – deel 7 januari 2023
  8. 8. Aayoerveda – deel 8 februari 2023
  9. 9. Aayoerveda – deel 9 maart 2023
  10. 10. Aayoerveda – deel 10 april 2023
  11. 11. Aayoerveda – deel 11 mei 2023
  12. 12. Aayoerveda – deel 12 juni 2023
  13. 13. Aayoerveda – deel 13 september 2023
  14. 14. Aayoerveda – deel 14 oktober 2023
  15. 15. Aayoerveda – deel 15 november 2023
  16. 16. Aayoerveda – deel 16 december 2023
  17. 17. Aayoerveda – deel 17 januari 2024
  18. 18. Aayoerveda – deel 18 februari 2024
  19. 19. Aayoerveda – deel 19 maart 2024
  20. 20. Aayoerveda – deel 20 april 2024
  21. 21. Aayoerveda – deel 21 mei 2024
  22. 22. Aayoerveda – deel 22 juni 2024
  23. 23. Aayoerveda – deel 23 september 2024
  24. 24. Aayoerveda – deel 24 oktober 2024
  25. 25. Aayoerveda – deel 25 november 2024
  26. 26. Aayoerveda – deel 26 december 2024
  27. 27. Aayoerveda – deel 27 januari 2025
  28. 28. Aayoerveda – deel 28 februari 2025
  29. 29. Aayoerveda – deel 29 maart 2025
  30. 30. Aayoerveda – deel 30 april 2025
  31. 31. Aayoerveda – deel 31 mei 2025
  32. 32. Aayoerveda – deel 32 juni 2025
  33. 33. Aayoerveda – deel 33 juli 2025
  34. 34. Aayoerveda – deel 34 augustus 2025
Tekstgrootte
Bekijk in pdf · p. 34 ↗

Onderdeel 5

Aayoerveda – deel 5 oktober 2022

AAYOERVEDA, DE WETENSCHAP VAN HET LEVEN

Luc Bael

Vikriti: de huidige toestand van de doshas

Naast de basisconstitutie hebben we ook een staat die de huidige toestand van de doshas uitdrukt. Deze toestand wordt in Aayoerveda Vikriti genoemd, wat betekent ‘veranderde toestand’, ‘verstoring’ of ‘ziekte’.

Bij een gezond persoon zijn de verhoudingen tussen de doshas van de Vikriti toestand dezelfde als deze bij de Prakriti toestand. Indien de huidige toestand van de doshas afwijkt van de Prakriti, wordt gezegd dat de doshas uit balans zijn. Vikriti is dus een kwalitatieve of kwantitatieve afwijking van de doshas ten opzichte van de basisconstitutie. Vikriti verhindert het evenwichtig functioneren van het organisme en kan op termijn aanleiding geven tot ziekte.

Aayoerveda probeert de Vikriti van iemand weer terug te brengen naar de Prakriti.

Een verschil tussen beide toestanden kan te wijten zijn aan voeding, levenswijze, verslavingen, hevige of onderdrukte emoties, stressvolle relaties of werkomstandigheden, weersomstandigheden en andere factoren die niet in harmonie zijn met de Prakriti van de persoon.

Er is een tendens dat de doshas die overheersen in de Prakriti de neiging hebben uit evenwicht te raken. Een Pitta-type zal bijv. neiging hebben nog meer Pitta te ontwikkelen door bijvoorbeeld chili pepers te eten, in de volle zon te werken of te roken.

Het is ook mogelijk dat in de Vikriti andere doshas verhoogd zijn dan deze die dominant zijn in de Prakriti. Een Vaata-type kan een verhoogde Pitta hebben door vaak in de zon te werken of scherp gekruid voedsel te eten, maar deze afwijkingen kunnen gemakkelijker gecorrigeerd worden dan wanneer een dosha die dominant is in de Prakriti uit balans is.

Bepaling van de Vikriti

Een Ayoervedisch arts (vaidya) kan de Vikriti vaststellen door middel van polsdiagnose. De Prakriti wordt gevoeld in de diepe pols (zevende niveau), de Vikriti in de oppervlakkige pols (eerste niveau). Het resultaat van de vikriti polsdiagnose wordt uitgedrukt in cijfers van 1 tot 4.5. Bv. V2P4K1. Als de prakriti gelijk is aan V2P3K1 dan betekent dit dat de pitta dosha uit balans is (4 i.p.v. 3).

Bij gebrek aan vaidya kan je de Vikriti bepalen aan de hand van een vragenlijst. In principe zou je dezelfde vragenlijst kunnen gebruiken als voor de bepaling van de prakriti, maar enkel voor de huidige toestand en dan de resultaten vergelijken met deze van de prakriti. De prakriti vragenlijst bevat echter een groot aantal kenmerken die ongewijzigd blijven gedurende het hele leven. Daarom werd voor de bepaling van de Vikriti een speciale vragenlijst ontwikkeld die vooral ontworpen is om te bepalen welke doshas uit balans zijn.

Geef voor elk criterium en elke dosha een score van 0 tot 3 die aangeeft in welke mate de kenmerken voor elke dosha op jou van toepassing zijn gedurende de huidige periode. De totale score voor elke dosha bepaalt in welke mate deze dosha uit balans is. Bij een score van 30 punten of meer is het aangewezen om de dosha opnieuw in balans te brengen.

In het volgend artikel zullen we een aantal algemene richtlijnen meegeven die helpen om de doshas terug te brengen naar hun oorspronkelijke verhouding (prakriti) en om erover te waken dat deze verhouding zo goed mogelijk bewaard blijft.


CRITERIUM

VAATA

0-3

PITTA

0-3

KAPHA

0-3

LICHAMELIJKE KENMERKEN

Voorkomen

Mager, knokig, uitgemergeld

Gemiddeld, intens

Dik, futloos

Gewicht

Ondergewicht

Matig

Overgewicht; moeilijk extra kilo’s kwijtraken

Gewrichten

Krakend of knakkend

Broos; ontstoken

Gezwollen

Wervelkolom

Neiging tot scoliose (zijdelingse verkromming)

Neiging tot kyfose (bochel)

Neiging tot lordose (te sterk uitgeholde rug), hernia

Spieren

Tremor, tics, spasmen

Broos

Gezwollen

Huid

Droog, ruw, schilferig, kloofjes, ouderdomsvlekken; donkere kleur

Geel of rood; uitslag, puistjes, acne, zweren

Bleek; vettig; gezwollen; koel en klam

Haar

Droog, klittend, broos; gespleten uiteinden

Vettig, grijs wordend, kalend

Vettig, golvend

Nagels

Droog, ruw, broos, gebarsten, afgebeten

Zacht, scherp, ontstoken

Bleek, dik, vettig

Ogen

Droog, rusteloos, knipperend

Rood, branderig, hypergevoelig voor fel licht

Bleek, gezwollen, kleverig, overvloedige traanvorming

Oren

Suizen (tinnitus)

Pijn, ontsteking

Verstopt, etterend

Neus / sinussen

Droog, korstvorming

Rood, ontstoken

Verstopt

Lippen

Droog, gebarsten

Rood, ontstoken

Bleek, vettig

Mond

Droog, ingevallen tandvlees; wrange smaak

Rood, ontstoken, broos tandvlees; bittere of scherpe smaak

Overdreven speeksel-of slijmvorming; zoete of zoute smaak

Keel

Droog, pijnlijk; droge hoest

Brandend gevoel, ontsteking

Opgezwollen, vochtophoping

Tanden

Gaten, ingevallen tandvlees, gebarsten glazuur

Geel, versleten glazuur, scherp

Wit, sterk glazuur

Tong

Droog, gebarsten, bevingen, donker beslag

Rood, ontstoken, geel beslag

Bleek, dik wit beslag

Lymfeknopen

Smal

Broos, ontstoken

Vergroot, verstopt

Aders

Goed zichtbaar

Redelijk zichtbaar, neiging tot blauwe plekken

Vol, wijd, stagnerend

Lichaams-temperatuur

Laag, koude handen en voeten

Hoog: warme handen en voeten; koorts of warme opstoten; opvliegers

Koude klamme handen

Lever en milt

Voelbaar, dubbel zo groot als normaal

Broos; galproblemen

Vergroot, vervetting

Maag

Vol gevoel, gasvorming, hik

Brandend gevoel, maagzweer

Slijmvorming

Eetlust

Onregelmatig, anorexia nervosa

Sterk, onhoudbaar; hypoglykemie (te lage bloedsuikerspiegel)

Zwak; trek in zoetigheden

Vertering

Onregelmatig, gasvorming, winderigheid en opgeblazenheid

Snelle vertering, indigestie door maagzuur en zure oprispingen

Langzame, moeizame vertering, zwaar gevoel na de maaltijd

Darmen

Krampen, gasvorming

Ontsteking, bloedingen; snelle peristaltiek

Slijmvorming; trage peristaltiek

Stoelgang

Constipatie, harde en droge stoelgang

Slap, diarree; brandend; frequent

Vast, vettig, met slijmen; verminderde frequentie

Urine

Soms pijnlijk; kleurloos; schuimend; verhoogde frequentie of geen aandrang

Brandend gevoel; geel tot bruin; frequent urineren

Witachtig, troebel; verminderde frequentie

Transpiratie

Hevig of weinig

Hevig, frequent; sterke lichaamsgeur

Weinig

Koorts

Onregelmatig verloop, dorst

Hoge temperatuur, zweten

Constant verloop

Metabolisme

Onregelmatig

Hyperactief

Traag

Dorst

Variabel

Sterk

Weinig

Smaak in de mond

Wrang; droge mond

Bitter of scherp

Zoet, zout; slijmvorming

Ademhaling

Nerveus, snel (sympathisch zenuwstelsel overactief)

Agressief, hoge borstademhaling

Traag, lage buikademhaling, neiging tot apneu

Allergieën

Droog piepend; kortademigheid

Netelroos, huiduitslag

Congestie, lopende neus

Pijn

Hevig, stekend, wisselend, samentrekkend

Brandend, scherp

Regelmatig, mild; doffe pijn

Typische ziekten

Osteoporose, aambeien, krampen, verstopping

Ontstekingen, maagzweer, brandend maagzuur, diarree, migraine, bloedingen; galproblemen

Hoge cholesterol, hoge bloeddruk, diabetes, galstenen; allergieën; oedeem

MENTALE KENMERKEN - GEDRAG

Energieniveau

Hyperactief, snel uitgeput

Intens, uitgeput door overdreven nadenken; ambitieus, roemlustig

Laag; slaperig of futloos na het eten; loomheid; langzame bewegingen; neiging tot depressie

Seksualiteit

Voortijdig orgasme

Pijnlijke seks

Laag libido

Stem

Droog, hees, uitgeput, fluisteren, stotteren

Scherp, doordringend, metaalachtig

Diep, hees, als een trommel

Spraak

Snel, abrupt, geen heldere gedachtegang

Scherp, vastberaden, beraamd

Traag, monotoon

Slaap

Inslaapproblemen, onderbroken slaap

Inslaapproblemen, onvoldoende slaap

Excessieve slaap, slaperigheid overdag

Dromen

Frequent, actief, nachtmerries

Vurig, gewelddadig

Waterig, romantisch

Emoties

Angst, bezorgdheid, eenzaamheid, rusteloosheid, impulsiviteit, nervositeit

Kritiek, boosheid, irritatie, ongeduld, haat, jaloezie; overdreven ambitieus

Gehechtheid, hebzucht, depressie; vasthouden aan routine, relatie of job zelfs indien niet bevredigend

Intellect

Snel, impulsief, onsamenhangend handelen

Kortaf, eigenwijs, geeft ongevraagd advies

Traag, troebele geest, verwarring

Geheugen

Vergeetachtiger dan gewoonlijk; slecht op lange termijn

Gemiddeld, correct

Traag, slecht op korte termijn

Totale score Vaata

Totale score Pitta

Totale score Kapha