Onderdeel 16
Aayoerveda – deel 16 december 2023
AAYOERVEDA, DE WETENSCHAP VAN HET LEVEN
Luc Bael
VOEDING (Aahaara) - vervolg
Koken en eten op aayoervedische wijze
Voedsel moet in een liefdevolle, vredige en gelukkige gemoedstoestand worden bereid. De goenas (Sattva, Rajas, Tamas) die overheersen op het ogenblik dat het voedsel gekweekt, gekocht en bereid wordt, beïnvloeden de kwaliteit van het voedsel.
Gekookt of gestoofd voedsel is voor alle constitutietypes aan te raden aangezien het koken de voeding als het ware 'voorverteert'; hierdoor worden alle bouwstoffen veel geleidelijker en gemakkelijker geabsorbeerd. Rauwe voeding kost het lichaam meer energie en hitte. De enige uitzondering hierop vormt honing! Honing mag u nooit verwarmen want dan wordt ze giftig.
Mensen met een goede agni zoals pitta’s kunnen wel rauwkost eten.
Kies voor biologische voeding. Aayoerveda erkent de nadelige effecten die milieuonvriendelijke stoffen voor onze gezondheid hebben, zoals insecticiden, pesticiden, chemische meststoffen en bewaarmiddelen. Niet alleen ontregelen ze onze spijsvertering en kunnen ze tot toxines en intoleranties leiden; ook hebben ze nadelige effecten op onze hormoonhuishouding. Genetisch gemanipuleerde voeding verstoort het evenwicht van de doshas en dient te worden vermeden.
De bereiding van de maaltijd met ghee bevordert de vertering.
De keuken waarin het voedsel wordt bereid moet proper en zuiver zijn. Sommige branden een kaars of wierook voor de godheid Agni in de zuidoostelijke hoek van de keuken. Kook bij daglicht in een goed verluchte keuken.
Eet met volledig bewustzijn, kijk geen TV en discussieer niet over politiek of zaken tijdens het eten. Eet niet tijdens hevige emoties.
Vermijd overeten. Je maag mag slechts voor 1/3 gevuld zijn met vaste voeding, voor 1/3 met vocht (ook speeksel en vocht uit voeding) en voor 1/3 met lucht.
Eet slechts als de vorige maaltijd verteerd is. Vermijd tussendoortjes, behalve fruit.
De maaltijd bevat bij voorkeur elk van de zes smaken en een rijke variatie aan kleuren.
Aayoerveda legt veel nadruk op het gebruik van kruiden. Deze verbeteren niet alleen de smaak maar ook de secretie van spijsverteringsenzymen. Tevens voorkomen aangepaste kruiden de vorming van aama.
Het koken zelf gebeurt volgens de volgende principes:
kook in een zware gietijzeren pan;
eerst wordt de vetstof opgewarmd: ghee, kokosvet of olie. De volgende oliën zijn bestand tegen hoge temperaturen: vierge olijfolie (215°), zonnebloemolie (225°), sesamolie (210°) of geraffineerde arachideolie (230°);
dan worden de komijn- en mosterdzaadjes toegevoegd en gestoofd tot deze beginnen op te springen; dan geven ze hun vitale energie vrij;
dan worden andere kruiden toegevoegd samen met gember en eventueel ajuin en look; gemalen kruiden worden later toegevoegd om te vermijden dat ze aanbranden (vb. garam masala);
hierna worden de groenten en granen toegevoegd en even mee gestoofd;
tenslotte wordt water toegevoegd en men laat het geheel sudderen tot het gaar is; het koken gebeurt dus langzaam;
eventueel wordt het gerecht afgewerkt met verse koriander (cilantro) of (blad)peterselie.
Enkele recepten
Chana masala of kikkererwten in een kruidige tomatensaus
Ingrediënten (4 personen)
300 g kikkererwten
2 uien
4 rijpe tomaten
1 eetlepel citroensap
2 eetlepels extra vierge kokosolie (kan ook met ghee of olijfolie)
de volgende specerijen:
3 kardemompeulen
2 theelepels koerkoema
1 kaneelstokje
1 theelepel mosterdzaad
1/2 theelepel asafoetida (optioneel)
1 eetlepel fijngesneden verse gember
2 theelepels gemalen korianderzaad
1/2 theelepel kerriepoeder
1 theelepel garam masala
verse koriander (cilantro)
zwarte peper en zout
Bereiding
Week de kikkererwten een dag van tevoren in een pan met water (min. twaalf uur).
Laat de kikkererwten uitlekken en kook ze met het zout, 1 theelepel koerkoema, de kardemompeulen, het kaneelstokje en 1 liter extra water in ongeveer 1 uur gaar.
Pel de ui en snijd fijn.
Snijd de tomaten in stukjes.
Verhit de kokosolie in een pan en voeg het mosterdzaad en komijnzaad toe
Als de zaadjes beginnen opspringen, voeg de ui en de gember toe en bak mee tot de ui glazig is.
Voeg het korianderzaad, de asafoetida, de overige theelepel koerkoema en het kerriepoeder toe en laat even meebakken.
Voeg de tomaten toe.
Giet de gare kikkererwten af en vermeng ze met de tomatensaus.
Laat nog even doorpruttelen.
Werk het gerecht af met citroensap, garam masala, peper en zout.
Dien op met de verse koriander.
Indische aardappelpuree
Ingrediënten (4 personen)
1 kg aardappelen
3 eetlepels extra vierge kokosolie
1 ui
3 tomaten
100 ml kokosmelk
de volgende specerijen:
1 koffielepel mosterdzaad
1 koffielepel komijnzaad
2 eetlepels verse gember
1 koffielepel koerkoema
1/2 koffielepel venkelzaad
1/2 koffielepel gemalen korianderzaad
1 bosje verse koriander
1/2 koffielepel zwarte peper
zout
Bereiding
Kook of stoom de aardappelen in de schil gaar.
Verwijder de schil en stamp de aardappelen tot puree.
Pel de ui en snijd hem fijn.
Verwijder de pel van de gember en snijd hem in kleine blokjes.
Verhit de kokosolie in een pan en bak hierin het mosterdzaad en het komijnzaad,
Zodra de zaadjes beginnen op te springen voeg de verse gember en de ui toe. Laat even bakken.
Snijd de tomaten in stukjes en voeg ze toe. Laat even meegaren.
Vermeng het tomatenmengsel met de aardappelpuree.
Roer er ten slotte de kokosmelk, de koerkoema, het venkel- en korianderzaad, het zout en de peper onder.
Werk af met de verse koriander.
Appelcake met kaneel en gember
Recept uit het “Ayurveda kookboek” van Lies Ameeuw
Ingrediënten (6 personen)
150 g kokosolie (extra vierge)
150 g kokosbloesemsuiker
220 g speltbloem
2 koffielepels bakpoeder
2 koffielepels gemberpoeder
200 g ongesuikerde (soja)yoghurt
2 appels
4 koffielepels kaneelpoeder
amandelschilfers
Bereiding
Verwarm de oven voor op 180 °C.
Meng het kokosbloesemsuiker, het bakpoeder, de bloem, het gemberpoeder en 2 koffielepels van de kaneel door elkaar.
Smelt het kokosvet en voeg het toe aan het bloemmengsel.
Mix het beslag glad.
Roer dan de (soja)yoghurt erdoor. Het is belangrijk voor de structuur van het deeg dat je de yoghurt er als laatste bijvoegt.
Snijd de appels in schijfjes.
Leg een vel bakpapier in een lage bakvorm.
Doe het beslag in de vorm, steek er de appelschijfjes in en garneer met amandelschilfers. Strooi er de overige 2 koffielepels kaneel over.
Bak de cake 20 tot 30 minuten in de oven op 180°.
