Onderdeel 22
Aayoerveda – deel 22 juni 2024
AAYOERVEDA, DE WETENSCHAP VAN HET LEVEN
Luc Bael
OVERZICHT VAN DE CURSUS
Sinds april 2022 schreef ik elke maand een artikel in het tijdschrift over aayoerveda.
Narayana vroeg mij om voor deze uitgave een overzicht te geven van de reeds behandelde onderwerpen en van de onderwerpen die in de toekomst nog aan bod zullen komen.
Tot nu toe heb ik de volgende aspecten van de aayoerveda behandeld.
In het eerste artikel ging het over de definitie, oorsprong en filosofische basis van de aayoerveda (saamkhya filosofie). Hierbij kwamen ook de werken van de grote aayoervedische artsen Charaka, Soeshroeta en Vaaghbata aan bod en de definitie van gezondheid volgens Soeshroeta.
In een volgend artikel besprak ik de 5 elementen en hun eigenschappen, de goervaadie goenas. Deze laatste worden ook de 10 paren van tegenstellingen genoemd.
Vervolgens kwamen de functies en kenmerken van de doshas aan bod: Vaata bestaande uit ether en lucht, pitta uit vuur en een beetje water en kapha uit water en aarde.
We zagen tijdens welke perioden van de dag en het jaar deze doshas overheersten.
Als logisch gevolg bespraken we de prakriti of aangeboren constitutie en de manieren waarop deze kan bepaald worden.
Dan volgde de vikriti of huidige toestand van de doshas en de mate waarin deze afwijkt van de prakriti. Er werden vragenlijsten gepubliceerd aan de hand waarvan de prakriti en vikriti kunnen bepaald worden.
Vervolgens zagen we hoe we met welke voeding en levenswijze we de prakriti kunnen in balans houden en de vikriti kunnen corrigeren.
Elke dosha heeft vijf subdoshas. We bespraken de functie van elke subdosha.
Dan kwamen de zeven dhaatoes of weefsels aan bod en de manier waarop ze worden opgebouwd: plasma, rode bloedcellen, spierweefsel, vetweefsel, botweefsel, zenuwweefsel en geslachtsweefsel.
Hierop volgden de drie malas of afvalproducten, namelijk stoelgang, urine en zweet.
Daarop aansluitend volgden de srotaamsi of kanalen, die instaan voor het transport van (verteerd) voedsel, water, praana en mentale energie.
Dan kwamen de verschillende soorten agni aan bod, het vuur dat voedsel en mentale indrukken verteert.
Als agni onvoldoende krachtig is, dan ontwikkelt zich aama, het metabolisch afvalproduct dat verantwoordelijk is voor vele ziekten. We zagen hoe we aama kunnen verwijderen en hoe we de vorming ervan kunnen tegengaan
In een volgend artikel kwamen Ojas, Tejas en Praana aan bod, de drie subtiele substanties, een soort veredelde versies van kapha, pitta en vaata.
Daarna volgde de visie van aayoerveda over voeding. Essentieel zijn de zes smaken zoet, zuur, zout, scherp, bitter en wrang evenals de invloed van deze smaken op de doshas. Andere eigenschappen van voeding zijn de goenas of eigenschappen, vierya (verwarmend of verkoelend), vipaaka (de smaak na vertering), prabhaava (specifieke eigenschappen) en karma (de werking).
We leerden hoe je je voeding kan aanpassen aan je constitutie, welke voedingsmiddelen je best niet samen gebruikt en wat de invloed is van voeding op de trigoena sattva, rajas en tamas.
Vervolgens leerden we koken op aayoervedische wijze met enkele recepten.
Een volgende belangrijke pijler is de aayoervedische leefstijl (vihaara). Deze omvat zowel de dagelijkse routine (dinacharyaa) als de leefstijl aangepast aan de seizoenen (roetacharyaa).
Dan waren we beland bij ziekte. Wat is ziekte volgens aayoerveda? Oorzaken, vatbaarheid, invloed van agni en aama.
We zagen volgens welke stadia ziekte zich ontwikkelt (sampraapti) en welk pad de ziekte aflegt in het lichaam (vyaadhi maarga).
Bij de bespreking van ziekte hoort ook diagnose. Welke systemen van diagnose hanteert aayoerveda? Hoe werkt polsdiagnose?
We waren tot hier gekomen. We zijn al goed opgeschoten maar er blijven toch nog enkele onderwerpen die aan bod moeten komen.
In een volgend artikel zal ik nog een aantal andere vormen van diagnose toelichten, zoals de diagnose op basis van de urine, de stoelgang, de tong, de ogen, e.a..
Een belangrijk onderdeel van de bespreking van ziekte zijn de diverse methoden van behandeling. Ook voeding en levenswijze worden beschouwd als aayoervedische therapie (chikitsaa). We zullen nog diverse andere vormen van therapie bespreken zoals shodana en shamana. Tot de shodana groep behoren de diverse pancha karma technieken. De aayoerveda beschouwt ook yoga als een therapie. We zullen de invloed van een aantal oefeningen op de doshas bespreken.
In het hoofdstuk over Dravyagoena zal ik de meest gebruikte aayoervedische medicijnen toelichten.
Dan is er nog de tanmaatra chikitsaa of de behandeling met kleuren, klanken, aanraking, edelstenen, e.a.. Hier zullen we ook een inleiding geven over de marma therapie met enkele oefeningen om marmapunten te behandelen
Ik hoop dat ik met deze artikelenreeks je interesse voor aayoerveda zal hebben gewekt zodat je deze kennis verder kan integreren in je leven. Want zoals dokter Gupta zei: yoga en aayoerveda zijn als broer en zus.
