Online leesversie

Aayoerveda – de wetenschap van het leven

Luc Bael

Onderdeel 25 van 34 · 34 artikelen · 2022–2025

Inhoud — 34 onderdelen
  1. 1. Aayoerveda – deel 1 april 2022
  2. 2. Aayoerveda – deel 2 mei 2022
  3. 3. AAYOERVEDA – deel 3 juni 2022
  4. 4. Aayoerveda – deel 4 september 2022
  5. 5. Aayoerveda – deel 5 oktober 2022
  6. 6. Aayoerveda – deel 6 november 2022
  7. 7. Aayoerveda – deel 7 januari 2023
  8. 8. Aayoerveda – deel 8 februari 2023
  9. 9. Aayoerveda – deel 9 maart 2023
  10. 10. Aayoerveda – deel 10 april 2023
  11. 11. Aayoerveda – deel 11 mei 2023
  12. 12. Aayoerveda – deel 12 juni 2023
  13. 13. Aayoerveda – deel 13 september 2023
  14. 14. Aayoerveda – deel 14 oktober 2023
  15. 15. Aayoerveda – deel 15 november 2023
  16. 16. Aayoerveda – deel 16 december 2023
  17. 17. Aayoerveda – deel 17 januari 2024
  18. 18. Aayoerveda – deel 18 februari 2024
  19. 19. Aayoerveda – deel 19 maart 2024
  20. 20. Aayoerveda – deel 20 april 2024
  21. 21. Aayoerveda – deel 21 mei 2024
  22. 22. Aayoerveda – deel 22 juni 2024
  23. 23. Aayoerveda – deel 23 september 2024
  24. 24. Aayoerveda – deel 24 oktober 2024
  25. 25. Aayoerveda – deel 25 november 2024
  26. 26. Aayoerveda – deel 26 december 2024
  27. 27. Aayoerveda – deel 27 januari 2025
  28. 28. Aayoerveda – deel 28 februari 2025
  29. 29. Aayoerveda – deel 29 maart 2025
  30. 30. Aayoerveda – deel 30 april 2025
  31. 31. Aayoerveda – deel 31 mei 2025
  32. 32. Aayoerveda – deel 32 juni 2025
  33. 33. Aayoerveda – deel 33 juli 2025
  34. 34. Aayoerveda – deel 34 augustus 2025
Tekstgrootte
Bekijk in pdf · p. 141 ↗

Onderdeel 25

Aayoerveda – deel 25 november 2024

AAYOERVEDA, DE WETENSCHAP VAN HET LEVEN

Luc Bael

AAYOERVEDISCHE THERAPIEËN (CHIKITSAAS)

We hebben in de vorige artikels uitgebreid besproken hoe ziekte tot stand komt en welke de aayoervedische diagnosetechnieken zijn.
In de volgende artikels zullen we een aantal aayoervedische therapieën of chikitsaas bespreken.

We zullen beginnen met de Shamana en Shodana therapieën bedoeld om een exces aan doshas in de weefsels te neutraliseren of te elimineren.

Vervolgens komen de aayoervedische farmacologie (Dravyagoena) aan bod en we eindigen met de tanmaatra en marma therapieën.

Ook voeding en levenswijze worden in de aayoerveda als therapie beschouwd maar deze zijn reeds aan bod gekomen in vorige artikels.

Verschil tussen Shamana en Shodana Chikitsaa

Illustratie bij Aayoerveda 25Shamana betekent het tot rust brengen, verzachten en neutralizeren van de doshas, niet alleen in hun eigen zetels maar ook in de weefsels en de kanalen waar ze zich hebben opgehoopt. Hierbij wordt ook aama geëlimineerd en het evenwicht hersteld in de subtiele essenties Praana, Tejas en Ojas. Shamana helpt de doshas terug te keren naar hun zetel.

Shodana chikitsaa bestaat uit een aantal therapieën gericht op het elimineren van een overmaat aan doshas uit hun zetel in het maagdarmkanaal. De zetel van vaata is de dikke darm, de zetel van pitta de dunne darm en de zetel van kapha is de maag. Tot deze groep behoren de Panchakarma (letterlijk: 5 handelingen) samen met de behandelingen die eraan voorafgaan (Poervakarma) en deze die er op volgen (Pashchaat karma).

Toepassingsgebied Shamana en Shodana Chikitsaa

De therapieën uit de Shamana categorie zijn voor iedereen toegankelijk, terwijl men voor deze uit de Shodana groep voldoende sterk moet zijn. Shamana is aangewezen voor bejaarden, jonge kinderen en personen met een geringe immuniteit en zwakke agni.

Sterke personen hebben meer baat bij Shodana. Shodana wordt ook toegepast als er weinig aama is en de doshas geprikkeld zijn en op het punt om hun zetel te verlaten.

Als de doshas zich echter diep genesteld hebben in de weefsels en er is veel aama zal Shodana ook niet helpen. In dat geval moet men beginnen met Shamana zodat de doshas kunnen terugkeren naar hun zetel in het maagdarmkanaal en aama verwijderd wordt. Pas nadien kan Shodana toegepast worden.

Soorten Shamana chikitsaa

De volgende therapieën behoren tot de shamana groep:

Diepana: agni activeren vóór de maaltijd (eetlust verhogen).

Paachana: aama verbranden of elimineren via de malas.

Kshoet nigraha: beheersen van de voedselopname.

Troet nigraha: beheersen van de waterconsumptie.

Vyaayaama: oefeningen, waaronder yoga.

Aatapa seva: baden in het zon- of maanlicht.

Maroeta seva: in de frisse lucht zitten en praanaayaama beoefenen.

Agni activeren (diepana)

Diepana betekent het aanwakkeren van jaathara agni vóór de maaltijd zodat de eetlust verhoogt en de vorming van nieuwe aama wordt voorkomen. Als agni te laag is wordt aama gevormd wat aanleiding geeft tot verstopping van de srotas (kanalen), traag metabolisme, onvoldoende absorptie van voedingsstoffen op celniveau.

De keuze van de gebruikte kruiden is afhankelijk van de toestand van agni.
In het artikel over agni hebben we gezien dat er vier soorten agni zijn.

Sama agni (agni is in balans): in dit geval is diepana overbodig;

Vishama agni (verhoogde vaata; onregelmatige spijsvertering en assimilatie van voedingsstoffen; angst, nervositeit): chitrak, hingvashtak choerna en trikatoe (mengsel van zwarte peper, gember, pippalie);

Tiekshna agni (verhoogde pitta; sterke eetlust maar povere vertering en assimilatie; boosheid, haat, perfectionisme): shataavarie, goedoechie, shanka bhasma, amchoer, geroosterd granaatappelzaad met een snuifje bergzout;

Manda agni (verhoogde kapha; trage vertering en assimilatie; moedeloosheid, sloomheid): chitrak, trikatoe, toelsi en kaneel.

Hierna enkele algemene tips voor het stimuleren van agni vóór de maaltijd:

Eet geraspte of fijngesneden gember gedrenkt in citroensap en bergzout;

Dashamoel arishta (aperitief op basis van 10 wortels);

Bittere en wrange kruiden (gentiaan, Amritaristha);

Gekoelde dranken, roomijs en koffie vermijden;

Niet eten als je geen honger hebt;

Een energiek persoon kan baat hebben bij een wandeling vóór het eten; dit stimuleert de eetlust en vermindert valse honger;

Voor iemand die vermoeid is kan een dutje vóór het eten, gelegen op de linkerzijde, agni stimuleren (opent rechterneusgat en stimuleert zonenergie, die vloeit in pingala naadie).

Toxines verbranden (paachana)

Paachana betekent het verteren, verbranden of neutraliseren van aama. De kruiden die hiervoor gebruikt worden verwijderen aama. Het zijn vaak dezelfde kruiden als deze voor diepana maar dan in hogere dosis en worden meestal toegediend tijdens of na de maaltijd. Ze verbeteren de spijsvertering, absorptie en assimilatie en verbranden toxines of verwijderen ze via de malas.

Alvorens paachana toe te dienen moet worden bepaald over welk soort aama het gaat met behulp van onderzoek van de tong. Als de hele tong beslagen is, dan wijst dit op de aanwezigheid van aama in het hele maagdarmkanaal. Als aama is doorgedrongen tot de dhaatoes, dan kan dit echter niet via de tong worden opgespoord.

Hierna volgen de kenmerken van aama voor elk van de drie doshas.

Vaata aama is kleverig en droog, stapelt zich op in het colon en de gewrichten; ze geeft aanleiding tot verstopping, spastisch colon, of artritis. Ze wordt gekenmerkt door een bruin-zwarte aanslag op het achterste deel van de tong en een wrange smaak in de mond.

Pitta aama is kleverig, vochtig en warm en geeft aanleiding tot ontsteking. Ze uit zich door een geel-groene aanslag op het centrale deel van de tong. Ze kan een bittere of zure smaak in de mond geven.

Kapha aama is kleverig, zwaar en compact. Ze is herkenbaar door een witte aanslag op het voorste deel van de tong en kan een zoete of zoute smaak in de mond geven.

Om aama te elimineren, kan men kruiden gebruiken en de voeding en levenswijze aanpassen. Vlees, koffie, alcohol, suiker, gekoelde dranken en ijsjes kan je beter vermijden

Triphalaa (mengsel van harietakie, aamalakie en bibiethakie) verwijdert aama uit het maag-darmkanaal en balanceert de drie doshas. Trikatoe is samengesteld uit gember, zwarte peper en pippalie en is doeltreffend voor vaata en kapha aama.

Om aama te elimineren, kan men nà het eten:

een korte wandeling maken;

een kop lassi drinken (yoghurt vermengd met water, komijnpoeder, gemberpoeder en bergzout);

10 à 15 minuten op de linkerzij liggen stimuleert de zonenergie;

Indien specifieke doshas zijn aangetast, kunnen de volgende kruiden worden gebruikt, waarvan een aantal ook als specerijen gebruikt worden:

Vaata aama

Pitta aama

Kapha aama

Zwarte peper

Chitrak

Gember (droog poeder)

Gember (vers)

Neem

Zwarte peper

Kaneel

Koriander

Pippalie

Harietakie

(Mahaa) soedarshan

Komijn

Pippalie (lange peper)

Tikta (bittere kruiden)

Poenarnavaa

Venkel

Gember

Bibiethakie

Bergzout

Kaneel

Mosterdzaad

Mosterdzaad

Limoen

Ajowan

Hing (asafoetida)

Tamarinde

Hing (asafoetida)

Ajowan

Aamalakie

Chitrak