Onderdeel 15
Aayoerveda – deel 15 november 2023
AAYOERVEDA, DE WETENSCHAP VAN HET LEVEN
Luc Bael
VOEDING (Aahaara) - vervolg
Voeding en de trigoena
Aayoerveda heeft de invloed van voeding op de geest bestudeerd.
Sattvische voeding maakt de geest helder en rustig; ze bevordert de concentratie en is essentieel voor een spiritueel leven.
Rajaasische voeding maakt de geest dynamisch; rajas leidt tot hartstocht en egoïsme.
Tamaasische voeding maakt de geest duister; ze geeft aanleiding tot de opeenhoping van afvalstoffen en toxines in het lichaam maar ook de opeenhoping van negatieve gedachten en emoties.
Rajas en Tamas zijn nuttig in bepaalde omstandigheden, maar Aayoerveda adviseert een verlaging van zowel Tamas als Rajas, om tot evenwicht (Sattva) te kunnen komen als basis van een goede gezondheid.
De invloed van voeding op de trigoena houdt niet enkel verband met het voedingsmiddel zelf maar ook met de omstandigheden waarin voedsel wordt geteeld, bewaard en bereid.
Invloed van omstandigheden op de trigoena (Dr. Naveen Gupta)
De goenas (S,R,T) die overheersen op het ogenblik dat het voedsel gekweekt, gekocht en bereid wordt, beïnvloeden de kwaliteit van het voedsel.
Sattva
Onze houding bij het bereiden dient sattvisch te zijn: zorg, aandacht en liefde.
Voedsel dient zo vers mogelijk bereid en gegeten te worden.
Koken gebeurt best op een natuurlijke warmtebron zoals houtvuur of gas en liefst in een gietijzeren kookpot.
Het beste is in de buitenlucht koken en met daglicht.
Voedsel dat tamaasisch of rajaasisch is kan sattvisch worden als het bereid wordt samen met sattvische voeding in dezelfde kookpot.
Rajas
Koken op inductie kookplaten.
Toevoeging van kleur- en smaakstoffen.
Te pikant gekruide en zure voeding.
Voedsel met boosheid bereid.
Tamas
Alle voeding die niet vers meer is; alle voedsel dat langer dan drie uur bereid is voordat het wordt gegeten.
Onrijp en overrijp fruit.
Diepvriesvoeding, heropgewarmde voeding; blikvoeding.
Voeding bereid in de magnetron.
Voeding bereid na zonsondergang.
In de tabel hierna wordt de relatie weergegeven tussen de voedingsmiddelen en de goenas Sattva, Rajas en Tamas.
Voeding | Sattva | Rajas | Tamas |
Granen | Gerst, volle tarwe, spelt, boekweit, gierst, rode basmati rijst; tarwemeel minder dan 2 weken gemalen. | Tarwemeel tussen 2 en 12 weken gemalen, maïs, bruine basmati rijst, tapioca | Geraffineerde granen (bewerkt, gepeld, met bewaarmiddelen). Tarwemeel langer dan 12 weken gemalen. |
Groenten | De meeste groenten zijn sattvisch behalve de uitzonderingen hiernaast. | Bloemkool, winterpompoen, nachtschaden (tomaten, aubergines, witte aardappelen, paprika, courgette). | Champignons, ui, knoflook. |
Peulvruchten | Mungbonen, oerad dahl (zwarte linzen), sojabonen, zwartogenboon, kidneyboon, limaboon, adzukiboon, kikkererwten, peultjes. | Gespleten mungbonen met pel, gele linzen, rode linzen, toer dahl (gele linzen), groene erwten. | Gepelde gespleten mungbonen. |
Dierlijke eiwitten | Geen enkele vlees- of vissoort is sattvisch | Gevogelte, vis en zeevruchten. | Runds-, varkens-, lamsvlees, wild (alle viervoeters). |
Zuivel | Verse melk van koeien of geiten; verse bereidingen zoals paneer, karnemelk, plattekaas, verse yoghurt, curd; boter, ghee. Feta. | Buffelmelk, mozarella. Harde en oude kazen. | Bewerkte melk. Schimmelkaas. |
Eieren | Gekookt, warm gegeten. | Gekookt en koud gegeten. Gebakken. | |
Vetten | Ghee, boter. Koud geperste olie van zaden en noten (olijf-, lijnzaad-, zonnebloem-, saffloer-, mosterdolie) | Geharde vetten, vetten afkomstig uit vlees | |
Fruit | (Verse) dadels en vijgen, papaya’s zijn het meest sattvisch. Alle vruchten behalve deze hiernaast vermeld. | Citrusvruchten, zure vruchten, rabarber, tamarinde. | Avocado’s, onrijp en overrijp fruit. |
Noten en zaden | Verse walnoten, amandelen, sesamzaad, pompoenpitten | Zonnebloempitten | Pindanoten |
Dranken | Water van de bron is het meest sattvisch, kruidenthee van sattvische planten, ongezouten en ongesuikerde lassi, botermelk, groene thee, vers fruitsap en sap van suikerriet. | Koffie met melk, zwarte thee, rode en witte wijn, bier. | Sterke alcohol, zwarte koffie. Blikjesdrank, bruisende dranken. |
Kruiden - toevoegingen | Verse gember, kaneel, kardemom, saffraan, koriander, venkel, komijn, koerkoema, laurier, bergzout, zwarte peper, pippalie. | Zeezout, chili en cayennepeper, gedroogde gember, nootmuskaat, azijn. | Gedroogd poeder van ajuin of look. |
Zoetmiddelen | Ruwe suiker, ruwe honing, suikerriet, melasse, ahorn- of esdoornsiroop. Dadelsuiker. | Stevia. | Witte suiker, kunstmatige zoetstoffen. |
Te vermijden voedingscombinaties
Wanneer twee of meer voedingsstoffen met verschillende smaak (rasa), energie (virya) en/of naverteringseffect (vipaaka) gecombineerd worden kan agni overstelpt worden waardoor de productie van enzymen wordt afgeremd, toxines geproduceerd worden en de spijsvertering verstoord wordt.
Voorbeeld: melk combineert niet goed met bananen, yoghurt of zuur fruit
Mensen houden van milkshakes met banaan. Melk en banaan hebben beide een zoete smaak maar de smaak na vertering van banaan is zuur en die van melk zoet. De combinatie kan aanleiding geven tot fermentatie in het colon, productie van toxines, neusverstopping, verkoudheid, en allergie.
Een ander voorbeeld: fruit verteert gemakkelijk terwijl granen meerdere uren nodig hebben. Als je beide combineert zullen de enzymen die de maag produceert samen met het fruit verdwijnen in de dunne darm zodat er niet meer voldoende enzymen overblijven voor de vertering van de granen; dit leidt tot de vorming van aama.
De volgende factoren kunnen weliswaar het nadelige effect van foute voedingscombinaties verzwakken:
een sterke agni
een geringe hoeveelheid of zeldzaam gebruik
het toevoegen van specerijen
het samen in dezelfde kookpot bereiden van incompatibele voedingswaren.
Hierna volgt een tabel van voedingsstoffen die beter niet worden gecombineerd.
Voeding | Niet te combineren met |
Bonen | Fruit, melk, yoghurt, kaas, eieren, vlees, vis |
Citroen | Komkommers, tomaten, melk, yoghurt |
Eieren | MELK, fruit (vooral meloen), vlees, yoghurt, kaas, vis, bonen |
Fruit | Andere voeding (geeft gisting); uitzondering: dadels en melk |
Ghee | Hetzelfde gewicht aan honing (3 volumes ghee + 1 vol. honing is wel OK) |
Granen | Fruit |
Honing | Ghee in gelijke hoeveelheid; |
Melk | Vlees, VIS, zure vruchten (citroen, tamarinde, limoen, granaatappel), sommige zoete vruchten (BANANEN, kersen, meloen, pruimen), yoghurt, brood met zuurdesem; zout |
Meloen | ALLES: meloenen moeten steeds afzonderlijk gegeten worden |
Nachtschaden (aardappelen, aubergines, tomaten, paprika’s, courgettes) | Melk, yoghurt, kaas, meloen, komkommer |
Radijzen | Melk, bananen, rozijnen |
Warme dranken | Mango’s, yoghurt, kaas, vis, vlees, zetmeel |
Yoghurt | Fruit, MELK, kaas, eieren, vis, vlees, nachtschaden (aardappel, tomaat), bonen, warme dranken |
