Onderdeel 24
Aayoerveda – deel 24 oktober 2024
AAYOERVEDA, DE WETENSCHAP VAN HET LEVEN
Luc Bael
AAYOERVEDISCHE DIAGNOSE (vervolg)
In dit artikel bespreken we de overige technieken die behoren tot de acht methoden van klinisch onderzoek. In vorige artikels zijn de volgende methoden reeds aan bod gekomen.
Polsdiagnose
Onderzoek van de urine
Onderzoek van de stoelgang
Onderzoek via aanraking
Tongdiagnose
Onderzoek van de spraak (Shabda pariekshaa)
Volgens Aayoerveda ontstaat de spraak in de manipōēra chakra ter hoogte van de navel. Ze beweegt dan opwaarts onder invloed van oedaana vaayoe naar de anaahata chakra in het hart en vervolgens naar de vishoeddha chakra in de keel waar eerst de ongesproken klank ontstaat die vervolgens uitgedrukt wordt.
Hierna volgen de kenmerken van de spraak voor elk van de doshas.
Vaata
Snel, spontaan, brabbelend, stotterend; denkt sneller dan hij/zij kan spreken.
Een droge hoge stem, soms hees en fluisterend.
Non-stop spreken, vermoeid na een half uur.
De stem drukt angst en onzekerheid uit.
Pitta
Scherp, doordringend, duidelijk.
Gepland en overwogen.
Inspirerend; pitta types zijn goede redenaars.
Oordelend, kritisch, agressief.
Kapha
Traag, dof, slaperig, futloos, monotoon, weinig intonatie.
Diepe en luide stem.
Meevoelend.
Shabda pariekshaa is niet enkel onderzoeken welke dosha dominant is in de spraak. Het betekent luisteren naar iemand met je hele wezen zodat je de persoon helemaal kan aanvoelen en de eventuele blokkades in de hart- of keelchakra kan aanvoelen. Terwijl je luistert naar diegene die spreekt, luister je ook naar jezelf, naar je diepste gevoelens en vibratie. Dan zal je de vibratie van de spreker begrijpen want dezelfde vibratie vindt ook plaats in je eigen hart en geest.
Oogdiagnose (Drig of Netra pariekshaa)
Hierna volgen de kenmerken van de ogen voor elk van de doshas.
Vaata: kleine ogen waarmee vaak wordt geknipperd; schaarse droge wimpers; dof en troebel oogwit; de iris is meestal zwart of bruin.
Pitta: middelgrote scherpe ogen die glanzen en overgevoelig voor licht zijn, met enigszins rood-doorlopen oogwit en een aanleg voor bijziendheid. Schaarse, licht vettige wimpers. De iris is meestal rood, geel, grijs of groen.
Kapha: grote, mooie en aantrekkelijke ogen, vochtig en glanzend, lange, dikke en vettige wimpers; het oogwit is zeer wit van kleur en de iris meestal blauw.

Enkele andere kenmerken die kunnen bijdragen tot de diagnose:
Uitpuilende ogen wijzen op een dysfunctie van de schildklier.
Harde oogballen kunnen wijzen op een te hoge inwendige druk, wat kenmerkend is voor glaucoom.
De kleur van het oogwit kan duiden op een ziekte:
Gele rand: zwakke lever
Volledig geel: geelzucht
Blauw: osteoporose of artritis.
Ontstoken en blauw: reumatoïde artritis
Bruine vlekjes: alcoholisme.
Troebel of vuil: diabetes.
Ook de irissen kunnen veel informatie prijsgeven over de functie van de verschillende organen en weefsels.
Aan de hand van de kleur van vlekjes op de iris kan afgeleid worden welke doshas deze functies verstoren. Donkere vlekjes wijzen op een vaata-stoornis, gele of rode vlekjes op een pitta-stoornis en witte vlekjes op een kapha-stoornis.
De plaats waar deze vlekjes voorkomen op de iris tonen het orgaan of weefsel dat is aangetast (zie figuur hierna, te interpreteren vanuit het gezichtspunt van de therapeut).
Voorbeeld: een witte vlek in het longgebied wijst op pneumonie, een rode vlek in hetzelfde gebied op bronchitis en een donkerbruine vlek op astma.
Irisdiagnose kan ook informatie geven over de toestand van de weefsels. Voor een correcte interpretatie is de ervaring van een bekwaam aayoervedisch arts vereist.

Diagnose op basis van het voorkomen (Aakroeti pariekshaa)
Aakroeti betekent vorm, voorkomen, look, gang en gelaatstrekken.
De volgende tabel laat toe om op basis van het voorkomen te bepalen welke doshas de overhand hebben.
Vaata | Pitta | Kapha | |
Skelet | Smal | Medium | Groot |
Ledematen | Niet naar verhouding | Naar verhouding | Naar verhouding |
Vorm | Onregelmatig | Scherp, hoekig | Rond |
Look | Mager, uitgemergeld | Medium | Mollig |
Wangen | Plat, ingezakt | Normaal | Bol |
Neus | Gebogen, scheef | Scherp | Stomp |
Evenals andere delen van het lichaam (b.v. tong, nagels, gelaat, ogen) weerspiegelen de lippen de gezondheids- of ziektetoestand van de verschillende lichaamsorganen. Men dient te letten op vorm, grootte, oppervlakte, kleur en contouren van de lippen.
Droge en ruwe lippen wijzen op uitdroging, een vaata-stoornis.
Zenuwachtigheid en angst veroorzaken droge en trillende lippen.
Bij bloedarmoede krijgen de lippen een bleke kleur.
Door chronisch roken krijgen de lippen een zwart-bruine kleur.
Ontstaan er regelmatig rond de omtrek van de lippen kleine blaasjes, dan wijst dat op de aanwezigheid van herpes en een chronische pitta-stoornis.
Meerdere bleekbruine vlekjes op de lippen kunnen wijzen op een slechte spijsvertering of wormen in de darmen.
In geval van geelzucht worden de lippen geel.
Bij hartstoornissen, ten gevolge van zuurstofgebrek, worden de lippen blauw.
Verkleuring op een specifieke plaats op de lippen wijst op een stoornis in het ermee corresponderende orgaan.
De figuur hieronder illustreert de corresponderende organen als je de lippen bekijkt in de spiegel.

Nageldiagnose (Nakha pariekshaa)
Nageldiagnose maakt strikt genomen geen deel uit van de achtvoudige diagnose, maar werd toegevoegd omdat het toch een belangrijke bron van informatie is.
In de visie van Aayoerveda zijn de nagels afvalproducten van de botten (asthi dhaatoe mala).
De dikte, kleur, glans, elasticiteit, textuur en vochtigheid van de nagels geven informatie over de overheersende doshas.
Droge, gebogen, ruwe, donker gekleurde en gemakkelijk brekende nagels met onregelmatige contouren geven aan dat in het lichaam vaata domineert.
Zachte, roze, gemakkelijk te buigen en licht glanzende nagels zijn een indicatie dat pitta domineert.
Dikke, sterke, zachte en erg blinkende nagels met een regelmatige omtreklijn wijzen op dominantie van kapha.
Andere kenmerken van de nagels zijn:
Lijnen in de lengterichting over de nagels wijzen op een slechte absorptie in het spijsverteringsstelsel.
Dwarse groeven over de nagels wijzen op een oude ziekte of chronische koorts.
Bolle en ronde nagels als een trommelstokje wijzen op tere longen en een fragiel hart.
Een verhoogd oppervlak wijst op ondervoeding (agni-stoornis).
Als de nagels de vorm van een lepel hebben, inclusief de holle vorm waarin een druppeltje water kan blijven liggen, dan wijst dat op ijzergebrek.
Nagels in de vorm van een papegaaienbek wijzen op chronische hoest.
Een bobbel aan het eind van de nagel duidt op een chronische longinfectie.
Witte vlekken op de nagels duiden op een tekort aan zink of calcium.
Bleke nagels wijzen op bloedarmoede.
Een ongepaste rode kleur geeft aan de er te veel rode bloedlichaampjes zijn.
Gele nagels wijzen op een zwakke lever of geelzucht.
Blauwe nagels staan voor een zwak hart.
Grote manen in de vingernagels wijzen op hypermetabolisme.
Een afwezigheid van manen wijst op een mentale stoornis.
