Online leesversie

Aayoerveda – de wetenschap van het leven

Luc Bael

Onderdeel 20 van 34 · 34 artikelen · 2022–2025

Inhoud — 34 onderdelen
  1. 1. Aayoerveda – deel 1 april 2022
  2. 2. Aayoerveda – deel 2 mei 2022
  3. 3. AAYOERVEDA – deel 3 juni 2022
  4. 4. Aayoerveda – deel 4 september 2022
  5. 5. Aayoerveda – deel 5 oktober 2022
  6. 6. Aayoerveda – deel 6 november 2022
  7. 7. Aayoerveda – deel 7 januari 2023
  8. 8. Aayoerveda – deel 8 februari 2023
  9. 9. Aayoerveda – deel 9 maart 2023
  10. 10. Aayoerveda – deel 10 april 2023
  11. 11. Aayoerveda – deel 11 mei 2023
  12. 12. Aayoerveda – deel 12 juni 2023
  13. 13. Aayoerveda – deel 13 september 2023
  14. 14. Aayoerveda – deel 14 oktober 2023
  15. 15. Aayoerveda – deel 15 november 2023
  16. 16. Aayoerveda – deel 16 december 2023
  17. 17. Aayoerveda – deel 17 januari 2024
  18. 18. Aayoerveda – deel 18 februari 2024
  19. 19. Aayoerveda – deel 19 maart 2024
  20. 20. Aayoerveda – deel 20 april 2024
  21. 21. Aayoerveda – deel 21 mei 2024
  22. 22. Aayoerveda – deel 22 juni 2024
  23. 23. Aayoerveda – deel 23 september 2024
  24. 24. Aayoerveda – deel 24 oktober 2024
  25. 25. Aayoerveda – deel 25 november 2024
  26. 26. Aayoerveda – deel 26 december 2024
  27. 27. Aayoerveda – deel 27 januari 2025
  28. 28. Aayoerveda – deel 28 februari 2025
  29. 29. Aayoerveda – deel 29 maart 2025
  30. 30. Aayoerveda – deel 30 april 2025
  31. 31. Aayoerveda – deel 31 mei 2025
  32. 32. Aayoerveda – deel 32 juni 2025
  33. 33. Aayoerveda – deel 33 juli 2025
  34. 34. Aayoerveda – deel 34 augustus 2025
Tekstgrootte
Bekijk in pdf · p. 117 ↗

Onderdeel 20

Aayoerveda – deel 20 april 2024

AAYOERVEDA, DE WETENSCHAP VAN HET LEVEN

Luc Bael

DE VISIE OP ZIEKTE VOLGENS AAYOERVEDA

Stadia van ziekte (sampraapti)

Tijdelijke stoornissen in het evenwicht tussen de drie doshas zijn normaal wegens de voortdurende invloeden van de omgeving. Ze moeten echter tijdig gecorrigeerd worden, zo niet bestaat de kans dat er ziekten ontstaan.

De Aayoerveda onderscheidt 6 stadia in de ontwikkeling van het ziekteproces.

Illustratie bij Aayoerveda 20

1° stadium: accumulatie (sanchaya)

In dit stadium nemen de doshas toe in hun eigen zetel. Vaata-ziekten ontstaan in de dikke darm, Pitta-ziekten in de dunne darm en Kapha-ziekten in de maag.

Vaata neemt toe in het colon wat zich uit via constipatie, gasvorming of zwelling in het abdomen. De goena “koud” neemt toe.

Pitta bouwt zich op in het gebied rond de navel (dunne darm); dit kan worden waargenomen door geelachtig oogwit en donkergele urine.

Toegenomen kapha stapelt zich op in de maag en is herkenbaar aan een gevoel van zwaarte in de maag, lethargie en afgenomen eetlust.

In dit stadium is de intelligentie van het lichaam nog niet aangetast en er ontstaat een natuurlijke hunker naar voeding (aahaara) en een neiging tot gedrag (vihaara) die de doshas weer in balans kunnen brengen.

2°stadium: provocatie of overlopen (prakopa)

Verdere toename van de doshas in het maagdarmkanaal tot ze “overlopen”. In dit stadium zijn er al symptomen merkbaar. Hierna enkele voorbeelden:

Vaata stijgt op en veroorzaakt pijn in de flanken of de middenrug, overdreven peristaltiek, kortademigheid, e.a.

Pitta stijgt naar de maag en veroorzaakt o.a. zure oprispingen, indigestie en nausea.

Kapha beweegt opwaarts en kan verkoudheid, hoest, slijmvorming en zwelling veroorzaken.

In de eerste twee stadia kan het proces nog gemakkelijk worden omgedraaid maar nadien wordt de behandeling moeilijker.

De doshas kunnen weer in balans worden gebracht door het stimuleren van de tegenovergestelde goervaadi goenas (eigenschappen), dan deze van de doshas uit balans.

3° stadium: verspreiding (prasara)

In dit stadium zoeken de doshas andere plaatsen in het lichaam waarmee ze een zekere affiniteit hebben (secundaire zetels) via de rasa en rakta dhaatoes (plasma en bloed). Hier treden de eerste voortekenen van ziekte op (pōērva rōēpa).

Vaata verspreidt zich in de huid, oren, botten en dijen waar ze een droge huid, koude handen en voeten, kippenvel, oorsuizen, trillende benen, enz. veroorzaakt.

Pitta verspreidt zich naar de maag, ogen, huid, zweetklieren, het hart en subcutaan vet, waar ze aanleiding geeft tot een brandend gevoel, zure transpiratie, huiduitslag, zweren, zure indigestie, e.a.

Kapha verspreidt zich in de longen, sinussen, lymfekanalen, borst, mond en hoofd. Ze geeft aanleiding tot vochtretentie, zwelling van de sinussen, een zwaar hoofd en overdreven speekselvorming, een klamme huid, enz.

Vaak is de vaata dosha betrokken bij dit stadium omdat de beweging van vaata nodig is om pitta en kapha naar andere plaatsen te transporteren.

Het lichaam hunkert vaak naar voeding en activiteiten, die de doshas nog verergeren.

4° stadium: neerzetting (sthaana samshraya)

De toegenomen dosha nestelt zich in een zwakke plaats in het organisme, waar ze het verzwakte weefsel probeert aan te tasten.

De ziekte is nog niet doorgebroken maar de voortekenen van ziekte zijn hier duidelijk merkbaar.

Als de dhaatoe agni voldoende sterk is, zal het weefsel zich hiertegen verzetten en keert de dosha terug naar haar zetel in het maag-darmkanaal.

In het andere geval verstoort de toegenomen dosha de natuurlijke intelligentie van de cellen in het verzwakte weefsel en wijzigt hun normale eigenschappen.

Als de evolutie in dit stadium niet gestopt wordt is de uitbraak van de ziekte onafwendbaar.

5° stadium: manifestatie (vyakti)

De symptomen zijn overduidelijk en de ziekte kan geïdentificeerd worden.

Door de verstoorde dhaatoe agni, hebben de eigenschappen van de dosha de natuurlijke functies en eigenschappen van de weefsels, organen en kanalen aangetast.

In geval van artritis veroorzaakt de goena koud van vaata pijn en stijfheid in de gewrichten; de goenas ruw en droog van vaata veroorzaken krakende gewrichten en vervormde gewrichtsoppervlakken.

De goenas heet, scherp en olieachtig/vloeibaar van pitta veroorzaken ontsteking, irritatie en branderige sensaties.

De goenas zwaar, traag, koud, olieachtig, statisch, grof en troebel van kapha veroorzaken stagnatie, congestie, obstructie en zwelling in het weefsel.

6° stadium: differentiatie (bheda)

In dit stadium heeft de ziekte zich volledig gemanifesteerd. Niet alleen is de structuur van de weefsels aangetast, maar er zijn ook complicaties met naburige of verwante organen, weefsels of stelsels. Vb. een maagzweer (pitta) kan aanleiding geven tot een perforatie en buikvliesontsteking (peritonitis).

Pitta in bheda kan zweren, bloedingen, perforatie en ettervorming veroorzaken.

Vaata in bheda kan ernstige uitdroging, extreem gewichtsverlies, osteoporose, spierafbraak e.a. teweeg brengen.

Kapha in bheda kan aanleiding geven tot tumorvorming, verharden van weefsels, opgeblazen cellen, lipoom, fibroom, myoom; e.a.

In dit stadium is de ziekte het moeilijkste om te behandelen.

In de eerste drie stadia van het ziekteproces merken we vooral een kwantitatieve toename van de dosha (dosha vroeddhi). In de laatste drie stadia is er vooral een kwalitatieve verstoring van de doshas (dosha doeshti).

Vyaadhi Maarga: pad van de ziekte

Aayoerveda beschrijft ook het pad dat de ziekte doorloopt tijdens de verschillende stadia van manifestatie.

Abhyantara maarga of het inwendige pad.
De ziekte doorloopt de zetels van de drie doshas in het spijsverteringsstelsel gedurende de eerste twee stadia van de ziekte.

Baahya maarga of het uitwendige pad.
De ziekte doorloopt de weefsels plasma (rasa) en bloed (rakta).

Madhyama maarga of het middenpad.
De ziekte doorloopt de volgende weefsels: spieren, vet, bot, zenuw- en beenmergweefsel en voortplantingweefsel.
Tenslotte worden ook de marmapunten en de subtiele essenties Ojas, Tejas en Praana aangetast.

Illustratie bij Aayoerveda 20

DOSHA STOORNISSEN

De drie soorten stoornissen van de doshas zijn:

Dosha vroeddhi: de doshas zijn verhoogd ten opzichte van de prakriti of aangeboren constitutie.

Dosha kshaya: de doshas zijn uitgeput of verlaagd. Dit kan zich voordoen in geval van lichamelijk trauma, onderkoeling, extreem bloedverlies, dehydratie en andere

Dosha doeshti: de doshas zijn kwalitatief verstoord. Bv. de beweeglijke kwaliteit van vaata geeft aanleiding tot beven (tremor)