Artikels

Wat zijn moedraas

Tekstgrootte



MOEDRAAS

Wat zijn moedraas?
Het Sanskrit woord moedraa betekent: zegel. Moedraas verzegelen de energie in een bepaalde geestelijke staat of ze verzegelen de energie in een bepaalde plaats van het lichaam.

Ook wij gebruiken af en toe moedraas. Ook wij verzegelen met andere woorden onze geest geregeld in een bepaalde staat met behulp van een gebaar. Als je iemand wil duidelijk maken dat hij de boom in kan dan steek je de middenvinger op. Ik zie mijn vader nog staan zo’n zeventig jaar geleden tijdens de één-meiviering op de Grote Markt met de vuist geheven met de vingers naar voor. Ook Nelson Mandela maakte dat gebaar. Dit is een moedraa. Hij doet de borst zwellen en geeft moed. Als je de vuist heft met de rug van de hand naar voor druk je boosheid en een waarschuwing uit. Wie bidt, kruist de vingers. Tegen je slapen tikken, vóór je voorhoofd een gebaar maken of je een vlieg vangt, je onderste ooglid naar beneden trekken zijn allemaal moedraas. Ze gaan alle, zonder uitzondering gepaard met een bepaald gevoel. Het gebaar versterkt het gevoel.

In de Indiase dans vertelt de danser een verhaal met handgebaren, oogbewegingen en gezichtsuitdrukkingen. De moedraas werden er verheven tot een kunst.

Ook hindoes gebruiken heel wat moedraas. De bekendste is de namaskaara moedraa. Namaskaara betekent letterlijk: een buiging maken. De handpalmen en de vingers worden tegen elkaar gezet. Maar men spreekt met de moedraa ook de naam van de moedraa uit: namaskaar of namaste. Te (de e wordt in het Sanskrit altijd lang uitgesproken) betekent: voor jou. Namaste betekent dus: voor jou zij gebogen. Denk ook aan de bekende Yogaoefening Soeryanamaskaaram, Groet aan de Zon (oe is een lang uitgesproken oe).

De meditatiemoedraas brengen de geest in een meditatieve staat, zelfs als men hun betekenis niet kent

Vishnoemoedraa
In mijn antwoord op de vraag over ademhalingsoefeningen (blz. 6) vernoemde ik al de Vishnoemoedraa. Het heelal werd geschapen. Het wordt in stand gehouden en uiteindelijk zal het ook weer worden opgeslorpt in zijn bron. Vishnoe is het instandhoudende aspect. De naam betekent: de aldoordringende. Men gebruikt de duim van de rechterhand om het rechterneusgat te sluiten en de ringvinger en de pink om het linkerneusgat te sluiten. De wijsvinger en de middenvinger worden in de handpalm gebogen.

Gnyaanamoedraa of chinmoedraa
Gnyaana betekent kennis, maar meer bepaald kennis van de Kenner of Zelfkennis. Chin staat voor chit of Bewustzijn. De stemloze t van chit verandert in een stemhebbende n onder invloed van de stemhebbende m van moedraa. Dergelijke klankwisselingen komen in het gesproken Nederlands ook voor, want letters reageren op elkaar, zoals ook kleuren op elkaar reageren. Als je kleuren mengt, ontstaan er mengkleuren. Als klanken op elkaar volgen ontstaan er andere klanken. Het verschil is dat die klankwisselingen in het Sanskrit ook worden geschreven.

In de Gnyaanamoedraa of Chinmoedraa wordt de top van de wijsvinger tussen de twee kootjes van de duim geplaatst. De moedraa kan worden verklaard op twee manieren, op een religieuze manier en op de Vedaantische manier. In het eerste geval stelt de duim God voor en de wijsvinger de mens. Als de mens versmolten is met God komt de hele natuur tot rust. De drie overige vingers verzinnebeelden de drie goenas of drie eigenschappen van de natuur, namelijk sattva, rajas en tamas of evenwicht, energie en inertie. Als je de onbedwingbare neiging voelt om te gaan zitten voor meditatie is de sattvagoena actief. Als je rusteloos bent of als je, zoals men zegt, geen zittend gat hebt, is de rajogoena actief. Als je loom, lui en lusteloos bent is de tamogoena actief. Voedsel dat gemakkelijk verteert en de gezondheid bevordert is saattvisch. Voedsel dat opwinding veroorzaakt is raajasisch. Voedsel dat je moe en neerslachtig maakt, is taamasisch. Je merkt dat als men van een zelfstandig naamwoord een bijvoeglijk naamwoord maakt dat dan de klinker wordt verlengd: sattva, saattvisch, rajas, raajasisch, tamas, taamasisch.

Als je de vingers strekt, kun je de top van de wijsvinger niet op de duim plaatsen zonder de duim te bewegen. Ook de duim moet een beweging maken. Dit verzinnebeeldt genade.

In het tweede geval verzinnebeeldt de duim het Zelf of dat wat je in je diepste wezen bent en verzinnebeeldt de wijsvinger het ik of ego. Als het ego versmelt met het Zelf of als de Zelfvervreemding doorbroken wordt, ga je voorbij lichaam en geest in Zelfbewustzijn. Dit is de staat van verlichting of verlossing.

Swami Sivananda schreef elke dag, zijn hele leven lang. Toen hij getroffen werd door een beroerte en niet meer kon schrijven, riep hij elke dag toen de tijd daar was een discipel. Hij dicteerde zin na zin. Toen hij zijn lichaam had afgelegd, zoals hindoes zeggen, vond men de schrift waarin de discipel van dienst de zinnen had neergeschreven. De laatste zin die Goeroedev had gedicteerd, luidde: “Happiness comes when the individual merges with God. Het geluk komt als de enkeling versmelt met God.” Als iemand sterft zeggen we: “Hij heeft de geest gegeven.” Hindoes zeggen: “Hij heeft het lichaam afgelegd.”

Abhaayamoedraa
Bhaaya betekent angst. Abhaaya betekent angstloosheid. De rechterhand geheven met de handpalm naar voor is de Abhaayamoedraa. Dit betekent: vrees niet. In onze Yogazaal hangt vooraan een prachtig oud beeld uit India in sandelhout. Het stelt Shrie Krishna voor, die danst op een slang. Hij stampt met zijn dansende voeten op de kop van de slang tot hij bloed spuwt. Ik weet het, het woord slang is in het Nederlands vrouwelijk, maar in dit geval is het een mannelijke slang, met vele koppen. Zijn naam is Kaaliya. Hij stelt de geest en de zintuigen voor. Krishna heeft met zijn linkerhand de slang bij de staart. Hij is in een heftig gevecht verwikkeld en toch drukt zijn gezicht een grote zaligheid uit. Hij houdt zijn hand in de Abhaayamoedraa.

De slang vergiftigde het water van de Yamoenaa. De gemalin van de slang smeekt Krishna om genade en smeekt Hem haar man te sparen. Krishna stuurt hen weg naar de diepzee.