
Narayana
Enkele jaren geleden kwamen er in de Yogavereniging een aantal problemen opduiken van het soort dat aan iemand vreet. We hadden juist een Yoga Retraite. Ik trok er heen met een behoorlijk bezwaard gemoed. Maar toen ik bij de aanvang om twintig uur op vrijdagavond vóór de zeventig deelnemers ging zitten en mediteerde over Goeroedev Swami Sivananda en Dat wat altijd probleemloos is, begon vanzelf de inspiratie onstuitbaar te vloeien. Op het einde van de Yoga Retraite op zondag om 16u voelde ik me uitgelaten en blij. Het kind is dan helemaal terug. Een vrouw die van onze problemen wist en er voor een stuk aan de basis van lag, kwam me zeggen hoe ze onder de indruk was van het feit dat moeilijkheden zo weinig vat op me hadden. Dat is inderdaad de kracht van Yoga.
India bracht een wonderbare filosofie voort, die Vedanta wordt genoemd. Dit betekent: einde (anta) van het weten (veda). Vedanta is dus de hoogste wijsheid, het einde van het weten (eigenlijk zou ik moeten schrijven: Vedaanta, want de uitgangs-a van veda en de begin-a van anta vormen samen een lange aa; maar de schrijfwijze Vedanta is ingeburgerd). Danta betekent in het Sanskrit: tand. Vedanta kun je dus lezen als: weg tanden. Als je de leeftijd bereikt waarop normaal je tanden uitvallen, word je verondersteld je ik te hebben uitgeschakeld, zodat je deze wereld kunt verlaten als een verlichte wijze. Dat was het oude ideaal. Er kwam een chirurg naar Swami Sivananda's aashram. Swamiji vroeg hem welke operaties hij al had uitgevoerd. De chirurg vertelde het hem. "Heb je al een egodechotomie of egoamputatie uitgevoerd?" vroeg Swamiji.
Danta mag je niet verwarren met danda. Dandamiti is het strafrecht. Danda betekent letterlijk: stok. Wie het aan de stok kreeg met de politie riskeerde dat hij van de stok kreeg. Hindoes doen in de tempel of voor hun goeroe dandavatpranaam. Ze groeten als een stok: ze gaan languit op hun buik liggen. Je kunt de Noord-Indiërs van de Zuid-Indiërs onderscheiden door de richting waarin ze dit doen. In het noorden liggen ze met hun hoofd naar de godheid of de goeroe toe. In het zuiden gaan ze met hun rechterzijkant naar het beeld of de goeroe liggen. Toen we in Zuid-India in Ramana Maharshi's aashram in Tiroevannamalai waren, zei Swami Vimalananda, mijn gids: "Ze willen je hun zitvlak niet tonen."
Over thuiskomen
Op zekere dag vroeg een schooljuffrouw me om voor haar kinderen, zoals ze het uitdrukte, te komen spreken. Die kinderen zijn geen gewone kinderen. Ze hebben leermoeilijkheden of zijn karaktergestoord of hyperactief of agressief enz. Je kunt hen geen oefening geven die te lang duurt, want hun aandacht verslapt onmiddellijk. Ik dacht: "Hoe moet ik hen uitleggen wat Yoga is?" Ik vertelde hen dat ik als kind ziek werd. Dat was in het begin van de oorlog. "Jullie weten toch wat oorlog is?" vroeg ik. Dat wisten ze allemaal en enkelen gaven onmiddellijk met geluiden en gebaren een levendige demonstratie van rondvliegende kogels, ontploffende bommen en doodvallende mensen. Ik lag in het lazaret, vertelde ik hen. Zo werd in die tijd het gedeelte van het ziekenhuis genoemd waar besmettelijke ziekten werden behandeld. 's Avonds ging mijn moeder naar huis en liet me achter bij de nonnen. Ik voelde me dan zó verdrietig en ellendig en van iedereen verlaten dat ik moeilijk in slaap raakte.'s Anderdaags keek ik uit naar het bezoekuur. En wat kan een dag vreselijk lang duren! Toen mijn moeder eindelijk verscheen, was ik zó gelukkig. Ik herinner me het gevoel toen ze me in haar armen sloot en op haar schoot nam. En dat gevoel is als Yoga. En dat konden ze begrijpen. Yoga is als thuiskomen. En dat is het wat ik bedoelde toen ik schreef dat Yoga me teruggaf aan mezelf.
De aanpak
Het voorgaande is natuurlijk allemaal mooi als theorie, maar wat doe je eraan? Dát is de vraag. Je komt ervoor naar de Yogales. En dat is een begin. Het komt er op aan dat je dat wat je in de Yogales leert ook een kans geeft door het stelselmatig te beoefenen. Je moet het je met geduld en vertrouwen eigen maken. Het nut van het voorgaande daarbij is dat het je toelaat een inzicht te verwerven in het proces dat in Yoga wordt uitgewerkt. Het is belangrijk dat je begrijpt dat het er niet op aankomt veel te filosoferen en je hoofd te breken over allerlei vragen waar je mee zit. De Boeddha zei daarover het volgende. Als je getroffen wordt door een pijl, vraag je je niet af wie hem afschoot, van welk hout hij is gemaakt, hoeveel hij weegt, met welke snelheid hij je raakte en hoe diep hij zit. Je roept om hulp en zorgt ervoor dat je in de kortste keren een dokter vindt of in het ziekenhuis raakt. Achteraf, als het leed geleden is, kun je al die vragen proberen te beantwoorden… als het je nog interesseert.
Laat ik je uitleggen hoe ik met Yoga begon. Ik begon met twee houdingen die in de Yogaliteratuur paadahastaasana en pashchimottanaasana worden genoemd. Paada betekent: voet. Hasta is hand. Aasana betekent: houding. De Handen-aan-de-voetenhouding dus. Hindoes zitten met het gezicht naar het oosten als ze mediteren. Hun rug werd dus mettertijd westzijde of pashchima genoemd. Oettana betekent: geheven. Een a gevolgd door een oe wordt o: pashchima plus oettana is pashchimottana. Een korte a gevolgd door een lange aa worden een lange aa: pashchimottana plus aasana is pashchimottanaasana. De naam van de houding kan dus worden vertaald als: Rugheffende houding. De meeste leraren hebben het gemakshalve over de voorwaartse buiging staand en de voorwaartse buiging zittend. De voorwaartse buiging staand is voor de meeste mensen wat gemakkelijker, omdat de zwaartekracht meewerkt en de beenspieren niet gefixeerd zijn tegen de grond.
Het woord aasana is belangrijk. Men heeft het immers over Yogahoudingen of Yogaasanas en niet over Yogaoefeningen. Dit heeft alles te maken met de techniek van Yoga: je neemt een bepaalde houding aan, je ontspant er zo goed mogelijk in, je laat de adem vrij vloeien, wat betekent dat je hem niet blokkeert, en je probeert er hier en nu bij te zijn.
-
Belangrijk ook is dat je de prestatie vergeet.
Mensen vragen soms aan elkaar: "Kun je al aan de grond met je handpalmen zonder je knieën te buigen?
Kun je met gestrekte knieën al je hoofd op je benen leggen?"
Dit zijn doe-vragen of vragen naar de prestatie.
En het zijn de verkeerde vragen.
Het is het resultaat dat telt.
Hoe pak je bijvoorbeeld de Handen-aan-de-voetenhouding aan?
Je staat rechtop met de voeten samen en de benen goed gestrekt. Je buigt voorover zover je met gemak kunt, al is het maar tien centimeter. Je grijpt de benen waar je kunt. Je ontspant zo goed mogelijk. Je voelt dat de grond het lichaam draagt. Je ademt door de neus en je let erop dat je de adem niet blokkeert. De houding zelf verandert natuurlijk de ademhaling. Dat is volstrekt normaal en ook gewenst. Maar je grijpt daar niet op in. De longen weten hoe ze moeten ademen. Dan tel je in gedachten langzaam tot 15 en dan kom je rustig en langzaam weer overeind. Je houdt dat ergens bij in een boekje, zodat je het niet vergeet; je kunt er allerlei opmerkingen bijschrijven, zodat je een overzicht van de evolutie krijgt: "Datum, uur, Handen-aan-de-voetenhouding, 15 tellen…" 's Anderendaags doe je hetzelfde, maar je telt tot 30. De volgende dag tot 45 en zo ga je door tot je 180 tellen of een drietal minuten bereikt. Je schrijft het telkens op. Heb je dat stadium bereikt, dan buig je een beetje dieper en je herbegint met 15 tellen. Op die manier kan het lichaam wennen aan de houding. De spieren rekken en geven hun verkramping op. Het lichaam verwerft een nieuwe lenigheid. Maar er is meer. Je trekt de wervels uit elkaar waardoor onmiddellijk een verbeterde doorbloeding naar het ruggenmerg op gang wordt gebracht. De tussenwervelschijven vullen zich met vloeistof. De ruggenmergszenuwen worden gevoed en gaan onmiddellijk veel betere impulsen sturen aan de organen die ze bedienen. Die organen beginnen dan ook beter te functioneren. Je zult verbaasd zijn over de dankbare wijze waarop ze reageren.
of zoals Louis Paul Boon schreef,
toen hij bij mij de yogales volgde:
"Tekeningen voor mensen zoals ik die te dom zijn om de tekst te begrijpen".
Maar er moet regelmaat in je oefening liggen en je moet overdrijving vermijden. Overdrijving betaal je steevast met ongemak, want je lichaam zal geen blijf weten met de gifstoffen die de oefening in het organisme vrijmaakt. Het ontgiften moet systematisch en geleidelijk gebeuren, zodat het lichaam de vrijgekomen toxines of gifstoffen kan verbranden en afvoeren.
Heb je gemakkelijk last van lage rugpijn dan moet je bij het vooroverbuigen zachtjes met de handen op de benen duwen terwijl ze naar beneden glijden.
Andere zeer belangrijke richtlijnen
-
Het is belangrijk dat je oefent op een lege maag.
De maag wordt tijdens Yogahoudingen sterk onder druk gezet.
De maaginhoud wordt dan vroegtijdig in het darmkanaal geduwd.
Je zult je daardoor niet goed voelen en zure oprispingen krijgen. De maag is natuurlijk leeg als je opstaat. Dit is dan ook een goede tijd voor Yogahoudingen.
Je bent 's morgens ook stijver dan overdag. Dit heeft het voordeel dat je langzamer te werk zult gaan en je niet zult forceren.
Kun je het 's morgens niet opbrengen, dan is het tweede beste ogenblik van de dag de tijd vóór het avondmaal, vooral als je gezondheidsproblemen hebt of wat gewicht wil verliezen.
Een tijd die meestal niet geschikt is voor Yogahoudingen is 's avonds laat.
De houdingen hebben een verfrissend effect. Het is mogelijk dat je je na de oefening zo helder en fit voelt dat je geen behoefte meer hebt aan slaap.
Niet iedereen reageert evenwel op dezelfde manier.
Er zijn mensen die dan wél goed kunnen slapen.
Je moet dus wat experimenteren.
Als je de eerste houdingen met geduld onder de knie hebt gekregen, zal het aanleren van de volgende houdingen voor weinig problemen zorgen. Je zult merken dat ze alle opgebouwd zijn rond de wervelkolom, die naar voren, naar achteren, zijwaarts links en rechts kan buigen en die ook links en rechts schroefbewegingen kan uitvoeren. Je kunt de wervelkolom ook omkeren. Er zijn liggende, staande, zittende en omgekeerde Yogahoudingen. Er zijn gemakkelijke en moeilijke Yogahoudingen. Alle houdingen die je met gemak kunt uitvoeren of die je met redelijke inspanningen kunt aanleren, zijn nuttig. Krachtpatserijen zijn uit den boze. Het is niet de bedoeling dat je het lichaam kwetst.
Om te weten of een houding goed voor je is, moet je ze uitproberen en letten op het resultaat. Voel je je er goed bij, dan is het in orde. Voel je je er niet goed bij, laat ze dan gewoon achterwege.

Dwangmatigheid
De mens is een redelijk wezen, zegt men, maar hij is nog veel meer een dwangmatig wezen. Ik herinner
me dat in mijn kindertijd een boer uit de buurt zich de keel oversneed met een zeis. De mensen
spraken er met afschuw over. Hij kreeg geen kerkdienst, mocht niet worden begraven in gewijde grond
en men was er zeker van dat hij recht naar de eeuwige verdoemenis ging "zoals een puit (een kikker)
naar de gracht", zei nonkel Fernand.
Wanneer zich nu iemand van het leven berooft, wordt hij
begraven zoals iedereen, omdat het ons sedert Freud duidelijk is dat mensen allerlei dingen doen
ondanks zichzelf.
Yogis weten dat al heel lang. Ook in de hindoereligie hebben ze allerlei
sacramenten, zoals de naamgeving, de inwijding, het huwelijk enz. Deze sacramenten worden
samskaaras genoemd. Dit betekent: inprentingen.
Op belangrijke ogenblikken in het leven neemt men
ingrijpende beslissingen op een plechtige manier. Men is er zich bewust van dat men iets gaat
beginnen wat niet altijd gemakkelijk zal zijn en men neemt zich voor er al bij de eerste tegenslag niet
de brui aan te geven.
Een verstokte roker krijgt van de dokter te horen hoeveel nadelen zijn
gezondheid van het roken ondervindt. Zijn gezond verstand zet hem ertoe aan zijn sigaretten weg te
gooien, maar zijn sigaretten gooien hem niet weg. Dát is de grote moeilijkheid.
De dwangmatigheid is
ook in Yoga de grote hindernis. Dat is de reden waarom systematische oefening zo belangrijk is. Het
geëigende woord voor die systematische oefening is saadhanaa, Yogasaadhanaa. In de diepe
ontspanning vraag ik de mensen soms bij zichzelf te herhalen: "Ik zal niet inslapen, maar de
richtlijnen volgen tot op het einde." Dat doen ze dan en vijf minuten later hoor je ze liggen snurken.
Hun geest weet immers: "Die meent toch niet wat hij zegt", en hij legt het in gedachten herhaalde
voornemen gewoon naast zich neer. Daarom worden dergelijke voornemens satsankalpas of ware
intenties genoemd. Je geest moet voelen dat het je menens is.
-
Hindoes vereren een godheid die Ganesha wordt genoemd. Hij is de god van de wijsheid. Hij wordt er schier door iedereen vereerd en men kan geen enkele andere godheid benaderen zonder eerst Ganesha te hebben aangeroepen.
Zijn rijdier is een rat. Hij heeft een olifantenkop en een opvallend dikke buik.
De rat verzinnebeeldt de twijfel, want beide knagen de hele tijd. Twijfel brengt besluiteloosheid mee waardoor men teveel armslag geeft aan de dwangmatigheid.
De olifantenkop verzinnebeeldt integriteit: het hoofd of het denken, de mond of de spraak en de slurf of handeling zijn mooi samen: hij denkt, spreekt en handelt op dezelfde integere wijze.
Hij heeft grote oren: hij kan goed luisteren. En alvorens zijn mond te gebruiken, moet hij eerst zijn slurf opheffen. Er is dus meer doen dan spreken.
Ganesha heeft een dikke buik, omdat hij door iedereen wordt vereerd. Iemand eer bewijzen, doet men in India met voedsel.
Degene die voedsel aangeboden krijgt, moet tenminste eens proeven. Aangezien Ganesha veel moet proeven, kreeg hij een enorme buik.
Gana betekent: cijfer. Gana Iesha of Ganesha betekent: Heer van de cijfers. Ganitam betekent: wiskunde. De hindoes ontdekten de cijfers van 0 tot 9. De Arabieren leerden ze in India en brachten ze naar Europa. Om die reden noemen wij ze Arabische cijfers.
Je hoofd trekt je in een bepaalde richting. Je hart trekt je in een andere richting. Je neus trekt
je in een bepaalde richting. Je mond trekt je in nog een aan andere richting. Enzovoort. Er is
versnippering en gespletenheid. Dit is een grote moeilijkheid. En succes is in om het even welke
onderneming en ook in Yoga onmogelijk als men de versnippering of de tweeslachtigheid niet aan
banden legt. Je sluit je ogen en je stelt je een rat voor. Dat is de knagende twijfel. Je overwint de
twijfel door er een olifant op te zetten, dat wil zeggen door je voor te nemen je denken, spreken en
handelen één te maken.
Je herhaalt in gedachten: "OM Shrie Ganeshaaya Namah."
Dit is een mantra
of beschermer van het denken. OM verzinnebeeldt het Geheel van de dingen, de Basisloze Basis, het
Alles. O is een samengestelde klinker. O is a plus oe (u). A is een keelklank en verzinnebeeldt het
begin. Oe loopt over de tong en verzinnebeeldt de voortzetting of levensduur. M is een lipklank en
verzinnebeeldt het einde.
OM is de Werkelijkheid die er was vóór het begin, tijdens de voortzetting en
na het einde. A verzinnebeeldt ook waakbewustzijn. Oe verzinnebeeldt droombewustzijn. M
verzinnebeeldt het droomloze-slaapbewustzijn.
OM is Bewustzijn. Shrie betekent: bezitter van alle
weelde. Ganeshaaya is een datief en betekent: aan Ganesha.
Namah betekent: mijn groet. Mogen
allen die dit lezen Ganesha's dikke buik nog dikker maken.

