Swami Vivekananda
"Yadaa yadaa hi dharmasya glaanir bhavati bhaarata,
Abhyoetthaanam adharmasya tadaatmaanam srijaamyaham.
Wanneer er verval van rechtvaardigheid (dharma) en opgang van onrechtvaardigheid (adharma) is, O Bhaa-rata, manifesteer Ik me", verklaart Krishna in de Bhagavad Gietaa (IV 7). Wanneer onze wereld door zijn groei, door bijkomende omstandigheden een rechtzetting nodig heeft, komt er een krachtgolf op gang en aangezien de mens handelt op twee vlakken, het spirituele en het materiële, komen er golven van aanpassing op beide vlakken. Enerzijds de aanpassing op het materiële vlak, waarvan vooral Europa de basis was in de moderne tijd en van de aanpassing op het spirituele vlak waarvan Azië de basis was doorheen de hele geschiedenis van de wereld. Vandaag heeft de mens nog een rechtzetting meer nodig op het spirituele vlak; nu de materiële ideeën op het toppunt van hun glorie en macht zijn, nu de mens geneigd is zijn goddelijke aard te vergeten door zijn groeiende afhankelijkheid van de materie en bijna wordt herleid tot een loutere geldmakende machine is een rechtzetting meer dan noodzakelijk; de stem heeft gesproken en de kracht is gekomen om de wolken van opeenhopend materialisme te verdrijven. De kracht die, in een niet veraf liggende tijd, de mensheid opnieuw zal herinneren aan haar ware aard, werd in beweging gezet en opnieuw zal de plaats waar de kracht wordt gestart Azië zijn. Deze wereld bevindt zich in het stadium van verdeling van de arbeid. Het is ijdel te beweren dat één mens alles kan bezitten. En toch hoe kinderachtig zijn wij! Het kind in zijn onwetendheid denkt dat de pop het enige begerenswaardige bezit is in dit gehele heelal. Een natie die groot is in het bezit van materiële macht denkt dat dit alles is dat moet worden begeerd, dat dit alles is wat wordt bedoeld met vooruitgang, dat dit alles is wat wordt bedoeld met beschaving en dat naties die niet geven om bezit en die die macht niet bezitten niet zouden mogen bestaan, dat hun bestaan zinloos is! Anderzijds kan een andere natie denken dat een louter materiële beschaving zinloos is. Van het Oosten kwam de stem die ooit vroeg: "Wat baat het dat een man alles bezit dat onder de zon is als hij geen spiritualiteit bezit?" Dit is het Oosterse type; het andere is het Westerse type.

Swami Vivekananda
Beide types bezitten hun eigen grootheid, hun eigen glorie. De huidige aanpassing zal er een zijn van het in harmonie brengen, het vermengen van deze twee idealen. Voor de oosterling is de spirituele wereld even werkelijk als voor de westerling de zintuiglijke wereld. In het spirituele vindt de oosterling alles wat hij wenst of verhoopt; hij vindt er alles in dat het leven voor hem echt maakt. Voor de westerling is hij een dromer, voor de oosterling is de westerling een dromer, die speelt met oppervlakkig speelgoed en hij lacht erom dat volwassen mannen en vrouwen zo hoog oplopen met een handvol materie, dat ze vroeg of laat moeten achterlaten. De ene noemt de andere een dromer. Maar het Oosterse ideaal is even noodzakelijk voor de vooruitgang van de mensheid als het Westerse, ik denk zelfs dat het noodzakelijker is. Machines hebben de mens nog nooit gelukkig gemaakt, en dat zullen ze ook nooit doen. Wie ons dit wil doen geloven, beweert dat het geluk in de machine ligt, maar het ligt altijd in de geest. Slechts degene die de meester van zijn geest wordt is gelukkig en niemand anders. En wat is tenslotte de macht van deze machinerie? Waarom zou een man groot of heel intelligent worden genoemd omdat hij een elektrische stroom door een draad stuurt? Doet de natuur niet miljoenen keren meer op ieder ogenblik? Waarom werpen we ons dan niet in aanbidding neer en vereren wij de natuur niet? Wat is het nut ervan dat je controle hebt over de hele wereld, als je niet ieder atoom van het heelal bedwingt? Dat zal je niet gelukkig maken tenzij je jezelf hebt overwonnen. De mens is geboren om de natuur te overwinnen, dat is juist, maar de westerling bedoelt met de natuur slechts de fysieke of uiterlijke natuur. Het is waar dat de uiterlijke natuur prachtig is, met zijn bergen, oceanen en rivieren en met zijn oneindige krachten en zijn grote verscheidenheid. De natuur van de mens, hoger dan de zon, maan en sterren, hoger dan onze wereld, hoger dan het stoffelijke heelal, levert evenwel een heel ander studiedomein op. Daarin blinkt de oosterling uit, zoals de westerling in het andere. Het is dan ook normaal dat als er een aanpassing komt dat ze uit het Oosten komt. Het is ook normaal dat als de oosterling iets wil leren over het maken van machines hij aan de voeten moet zitten van de westerling. Wanneer het Westen wil leren over het spirituele, over God, over de ziel, over de betekenis en het mysterie van het heelal dan zal hij aan de voeten moeten zitten van het Oosten. Ik ga jullie het leven beschrijven van een man die in India zo'n golf in beweging bracht.
Maar alvorens ons te verdiepen in dat leven zal ik proberen het geheim van India te ontsluieren en uit te leggen wat India betekent. Als degenen wier ogen werden verblind door de schone schijn van materiële dingen, wier gehele toewijding aan het leven bestaat uit eten en drinken en vermaak, wier ideaal van bezit land en goud betreft, wier ideaal van plezier dat van de zinnen is, wier God geld is en wier doel een leven van gemak en comfort op deze wereld is en de dood daarna, wier geest nooit voorwaarts denkt en die zelden aan iets hogers denken dan aan de zintuiglijke voorwerpen te midden waarvan ze leven, als die mensen naar India gaan wat zien ze dan? Armoede, ellende, bijgeloof, duisternis, afschuwelijkheid overal. Waarom? Omdat in hun geest verlichting kledij, opvoeding, sociale beleefdheid betekent. Westerse naties hebben geprobeerd hun materiële situatie te verbeteren. India heeft iets anders gedaan. Daar leven de enige mensen ter wereld die in de gehele geschiedenis van de wereld nooit hun grenzen hebben overschreden om anderen te veroveren, die nooit begeerden wat iemand anders toebehoorde, wier enige fout was dat hun land zo vruchtbaar was en dat hun welstand, die ze hadden vergaard door het harde werk van hun handen, zo groot was dat andere naties werden verleid hem te komen roven. Ze nemen er vrede mee dat ze worden beroofd en barbaren worden genoemd en als wederdienst sturen ze deze wereld visies van de Allerhoogste en ontsluieren ze voor de wereld de geheimen van de menselijke natuur, verscheuren ze de sluier die de echte mens verbergt, omdat ze de droom kennen, omdat ze weten dat achter dit materialisme de echte, goddelijke natuur van de mens schuilgaat, die door geen zonde kan worden besmeurd, die geen misdaad kan bederven, die lust niet kan bezoedelen, die vuur niet kan verbranden, die water niet kan bevochtigen, die hitte niet kan doen opdrogen, die de dood niet kan doden; voor hen is deze echte aard van de mens even werkelijk als ieder zintuiglijk voorwerp voor de westerling. Zoals jullie zo moedig zijn om voor de vuurmond van een kanon te springen met een hoera, zoals jullie moedig zijn in de naam van patriottisme om op te staan en jullie leven te geven voor jullie land, zo zijn zij moedig in de naam van God. Daar is het dat een mens verklaart dat dit een wereld van ideeën is, dat het allemaal een droom is, hij legt kleren en eigendommen af om te tonen dat wat hij gelooft juist is. Daar is het dat een man op de oever van een rivier zit, nadat hij ontdekte dat alle leven eeuwig is, bereid zijn lichaam op te geven als niets, even gemakkelijk als waarmee jullie een handvol stro opgeven. Daarin ligt hun hero•sme, dat ze bereid zijn de dood tegemoet te treden als een broeder, omdat ze er van overtuigd zijn dat er voor hen geen dood is. Daarin ligt de kracht die hen onoverwinnelijk heeft gemaakt gedurende honderden jaren van onderdrukking en vreemde invasies en tirannie. De natie leeft vandaag; en in die natie heeft het zelfs in dagen van de grootste rampspoed nooit ontbroken aan spirituele reuzen die zijn opgestaan. Azië brengt reuzen in spiritualiteit voort, juist zoals het Westen reuzen op het gebied van politiek en wetenschap voortbrengt.
In het begin van deze eeuw, toen de Westerse invloed begon door te dringen in India, toen Westerse veroveraars met het zwaard in de hand aan de kinderen van de wijzen kwamen zeggen dat ze barbaren waren, een ras van dromers, dat hun religie niets meer was dan mythologie en dat God en de ziel en alles waar ze voor hadden gevochten slechts woorden zonder betekenis waren, dat duizenden jaren van strijd, duizenden jaren van eindeloze verzaking alle ijdel waren geweest, begon de vraag de ronde te doen onder de jonge mensen aan universiteiten of het nationale bestaan tot dan geen mislukking was geweest en of ze niet opnieuw moesten beginnen volgens het Westerse plan, hun oude boeken verscheuren, hun filosofieën verbranden, hun predikers verjagen en hun tempels slopen. Beweerde de Westerse veroveraar niet, de man die zijn religie predikte met het zwaard in de hand, dat al de oude gebruiken slechts bijgeloof en afgodendienst waren? Kinderen die werden opgevoed in de nieuwe scholen die werkten volgens het Westerse plan, kregen deze ideeën met de paplepel toegediend; het is dan ook niet verwonderlijk dat er twijfels oprezen. Maar in plaats van het bijgeloof te verwerpen en een echte zoektocht naar de waarheid te beginnen werd de test van de waarheid: "Wat zegt het Westen?" De priesters moeten gaan, de Vedas moeten worden verbrand, want het Westen heeft het gezegd. Uit dat gevoel van onrust kwam er in India een golf van zogenaamde hervormingen op gang.
Om een echte hervormer te worden zijn drie dingen noodzakelijk. De eerste is het gevoel: voel je echt voor je broeders? Voel je echt dat er zoveel ellende is op de wereld, zoveel onwetendheid en bijgeloof. Voel je echt dat de mensen je broeders zijn? Komt deze idee op in je hele wezen? Stroomt ze in je bloed? Tintelt ze in je aders? Loopt ze door elke zenuw en vezel van je lichaam? Ben je vervuld van die idee van sympathie? Als je dat bent, dan is dat de eerste stap. Je moet dan nagaan of je wel een remedie hebt gevonden. De oude ideeën mogen dan wel alle bijgeloof zijn, maar in en rond deze massa van bijgeloof zijn er korrels van goud en waarheid. Heb je methodes gevonden om dat goud af te zonderen, vrij van enige onzuiverheid? Als je dat hebt gedaan is dat de tweede stap. Nog één ding is noodzakelijk. Wat is je drijfveer? Ben je zeker dat je niet wordt gedreven door hebzucht of goud, door dorst naar faam of macht? Ben je echt zeker dat je achter je ideeën kunt blijven staan zelfs als de hele wereld je wil neerhalen? Ben je zeker dat je weet wat je wil en dat je je plicht zult doen zelfs als je leven op het spel staat? Ben je zeker dat je zult doorzetten zolang het leven duurt, zolang je hart klopt? Dan ben je een echte hervormer, een leraar, een meester, een zegen voor de mensheid. Maar de mens is ongeduldig en kortzichtig! Hij heeft niet het geduld om te wachten, hij heeft niet de kracht om te zien. Hij wil heersen, hij wil onmiddellijke resultaten. Waarom? Hij wil de vruchten zelf oogsten en geeft niet echt om anderen. Plicht om de plicht is niet wat hij wil. "Je recht betreft het werk, maar niet de vruchten ervan", zegt Krishna (BhG II 47). Waarom vasthouden aan resultaten? Ons zijn de plichten. Laat de vruchten zorg dragen voor zichzelf. Maar de mens heeft geen geduld. Hij volgt elk schema. Het grootste aantal would-be hervormers overal ter wereld kan onder deze noemer worden gerangschikt.
Zoals ik zei kwam de idee van een hervorming naar India toen ze door een golf van materialisme, die haar oevers was binnengedrongen, scheen te worden overspoeld en de leringen van de wijzen dreigden te worden weggeveegd. Maar de natie had de schokken van duizenden van zulke golven weerstaan. Deze was mild in vergelijking. Golf na golf had het land overspoeld, alles brekend en verpletterend gedurende honderden jaren: het zwaard had geflikkerd en "Allah zij de overwinning" had de hemel van India verscheurd, maar deze vloedgolven gingen liggen en lieten de nationale idealen onveranderd.
De Indiase natie kan niet worden gedood. Onsterfelijk staat ze overeind en ze zal overeind staan zolang dat bewustzijn op de achtergrond zal blijven, zolang haar bewoners hun spiritualiteit niet opgeven. Bedelaars kunnen het blijven, straatarm; vuil en ellende mogen hen misschien omringen de hele tijd, maar laat hen hun God niet opgeven, laat hen niet vergeten dat ze kinderen van de wijzen zijn. Juist zoals in het Westen wil zelfs de man in de straat zijn afstamming achterhalen. In het Westen wil men weten of men niet afstamt van een of andere roverbaron uit de Middeleeuwen, zo ook in India, zelfs een keizer op de troon wil graag bewijzen dat hij afstamt van een bedelaar-wijze in het woud, van een man die gekleed ging in de bast van een boom, die leefde van woudvruchten en die communiceerde met God. Dat is het soort afstamming dat wij willen en zolang heiligheid op die manier wordt vereerd als het allerhoogste kan India niet vergaan.
Velen onder jullie lazen misschien het artikel van Prof. Max Muller in een recente uitgave van de Nineteenth Century, met als titel Een echte Mahatma. Het leven van Shrie Ramakrishna is interessant, aangezien het een levende illustratie was van de ideeën die hij predikte. Misschien vinden jullie die in het Westen leven, in een atmosfeer die totaal verschillend is van die van India, het nogal romantisch, want de methodes en de manieren die gelden in de drukke wedloop in het Westen zijn totaal verschillend van die in India. Misschien zal het dan ook van des te meer van belang zijn aangezien het licht zal werpen op dingen waarover velen reeds hebben gehoord.
Het was in de tijd dat allerlei hervormingen begonnen dat een kind werd geboren uit arme brahmaanse ouders op 18 februari 1836 in een van de verafgelegen dorpen van Bengalen. De vader en de moeder waren heel orthodoxe mensen. Het leven van een echt orthodoxe brahmaan is er een van voortdurende verzaking. Hij kan heel weinig dingen doen en bovendien houden orthodoxe brahmanen zich niet bezig met seculiere zaken. En ook mag hij niet van iedereen giften ontvangen. Je kunt je voorstellen hoe hard dat soort leven wordt. Je hebt meermaals gehoord over brahmanen en over het priesterberoep, maar weinigen hebben er ooit bij stilgestaan wat van deze wonderbare groep de leiders van hun medemensen maakt. Ze zijn de armste van alle klassen in het land en het geheim van hun macht ligt in hun verzaking. Ze begeren nooit rijkdom. Hun priesterschap is het armste ter wereld. En daarom het meest machtige. Zelfs in deze armoede zal de vrouw van een brahmaan nooit een hulpbehoevende wegsturen zonder hem iets te eten te hebben gegeven. Dat wordt in India beschouwd als de hoogste plicht van de moeder. En omdat zij de moeder is, is het haar plicht als laatste te worden bediend. Ze moet erop toezien dat iedereen werd bediend alvorens haar beurt komt. Dit is de reden waarom in India de moeder wordt beschouwd als God. De moeder van de man over wie ik het nu heb was een typische hindoe moeder. Hoe hoger de kaste, hoe groter de beperkingen. De mensen van de laagste kasten kunnen eten en drinken wat ze willen, maar naarmate men opstijgt op de sociale ladder hoe meer beperkingen er komen. In de hoogste kaste, de brahmaanse kaste, de erfelijke priesterklasse, wordt het leven, zoals ik zei, heel nauwkeurig omschreven. Vergeleken met Westerse normen is hun leven er een van voortdurend ascetisme. De hindoes zijn wellicht de meest selecte natie van de wereld. Ze hebben dezelfde grote standvastigheid als de Engelsen, maar veel meer versterkt. Wanneer ze zich vastbijten in een idee, voeren ze die uit tot haar uiteindelijke conclusie. Ze houden er zich aan generatie na generatie tot ze er echt iets van hebben gemaakt. Geef hen een idee en het zal niet gemakkelijk zijn die terug te nemen, maar het is moeilijk hen een nieuwe idee te doen aanvaarden.
Orthodoxe hindoes zijn dan ook heel select. Ze leven volledig binnen hun eigen horizon van denken en voelen. Hun leven is neergelegd in hun oude boeken in ieder klein detail en het minste detail wordt door hen aanvaard met de grootste vastberadenheid. Ze zouden nog liever verhongeren dan een maaltijd te nuttigen die werd bereid door iemand die niet behoorde tot de eigen kleine sectie van hun kaste. Bovendien bezitten ze intensiteit en een ontzagwekkende eerlijkheid. De kracht van intens geloof en religieus leven komt vaak voor onder orthodoxe hindoes, omdat hun orthodoxie voortkomt uit de geweldige overtuiging dat ze het bij het rechte eind hebben. Wij denken misschien niet dat dat waaraan ze zich met zoveel vastberadenheid vasthouden juist is, maar voor hen is het dat wel. Het staat geschreven in onze boeken dat een mens liefdadig moet zijn zelfs tot in het uiterste. Als een man zich uithongert om iemands leven te redden, dan is dat juist; het wordt zelfs voorgehouden dat een mens dat moet doen. Degenen die vertrouwd zijn met de literatuur van India herinneren zich een mooi oud verhaal over uiterste liefdadigheid, hoe een geheel gezin, zoals verteld in het Mahaabhaarata, honger leed en hun laatste maal aan een bedelaar gaf. Dit is geen overdrijving, want het gebeurt nog altijd. Het karakter van de vader en de moeder van mijn Meester leek daar goed op. Ze waren heel arm en toch leed zijn moeder soms honger om een arm man te kunnen helpen. Uit hen werd dit kind geboren? Hij was een bijzonder kind van in het begin. Hij herinnerde zich zijn verleden vanaf zijn geboorte en kende de reden waarom hij op de wereld was gekomen en al zijn kracht werd gewijd aan dat doel. Hij was nog heel jong toen zijn vader stierf. Hij werd naar school gestuurd. De zoon van een brahmaan moet naar school gaan; zijn kaste beperkt hem tot een intellectueel beroep. Het oude opvoedingssysteem in India, dat nog altijd wordt gevolgd in vele delen van het land, vooral in verband met sannyaasins, is heel verschillend van het Westerse systeem. De leerlingen moesten niets betalen. Men dacht dat kennis zo gewijd is dat niemand ze mag verkopen. Kennis moet gratis worden gegeven zonder enige prijs. Leraren plachten studenten te nemen zonder betaling en niet alleen dat, de meesten gaven hun leerlingen voedsel en kleren. Om deze leraren te onderhouden gaven rijke families giften bij bepaalde gelegenheden, zoals huwelijksfeesten of ceremonies voor de doden. Ze werden beschouwd als de eerste en belangrijkste rechthebbers op deze giften en zij moesten op hun beurt hun leerlingen onderhouden. Telkens er dus een huwelijk was, vooral in een rijke familie, werden deze leraren uitgenodigd. Ze namen deel en hielden discussies over verscheidene onderwerpen. Deze jongen ging naar een van die bijeenkomsten van leraren en hij hoorde er verscheidende onderwerpen, zoals logica, astronomie enz. bespreken, onderwerpen waarvoor hij nog veel te jong was. De jongen was bijzonder, zoals ik zei, en hij trok er zijn conclusies uit: "Waarom vechten ze zo hard? Het is gewoon voor het geld. De man die de hoogste geleerdheid toont krijgt het beste stel kleren en daarvoor is het dat deze mensen bekvechten. Ik ga niet meer naar school." En dat deed hij ook niet meer. Dat was het einde van zijn schoolcarriére. Deze jongen had een oudere broer, een geleerde professor, die hem meenam naar Calcutta om met hem te studeren. Na een tijd was de jongen ervan overtuigd dat alle seculiere kennis louter om materiële vooruitgang ging en om niets meer en hij besloot het studeren op te geven en zich te wijden aan het verwerven van spirituele kennis. Door de dood van hun vader bleef het gezin heel arm achter en moest deze jongen voor zichzelf zorgen. Hij ging naar Calcutta en werd er tempelpriester. Tempelpriester worden wordt door brahmanen als vernederend beschouwd. Onze tempels zijn geen kerken in uw zin van het woord. Het zijn geen plaatsen van publieke eredienst, want eigenlijk is er in India niet zoiets als een publieke eredienst. Tempels worden gebouwd door rijke mensen als een verdienstelijke religieuze daad.
Als een man veel eigendommen heeft wil hij een tempel bouwen. Daarin installeert hij een symbool of een beeld van een incarnatie van God naar wie de eredienst gaat. De eredienst is verwant met de eredienst in katholieke kerken, ongeveer zoals de mis, het lezen van teksten uit de heilige boeken, het wuiven van licht voor het beeld en het beeld behandelen zoals men een groot man behandelt. Dit is alles wat er gebeurt in de tempel. De man die naar de tempel gaat wordt daardoor niet beschouwd als een beter mens dan degene die schier nooit gaat. Eigenlijk wordt deze laatste beschouwd als de meer religieuze mens, want religie is in India voor elke mens zijn eigen privézaak. In ieder huis is er ofwel een kleine kapel of een aparte kamer en daar gaat hij 's morgens en 's avonds zitten in een hoek en doet er zijn eredienst. Deze eredienst is volledig mentaal, want een ander moet niet horen of weten wat hij doet. Men ziet hem daar slechts zitten, misschien beweegt hij zijn vingers op een speciale manier of sluit hij zijn neusgaten om te ademen op een bepaalde manier Zijn broer weet niet wat hij doet, zelfs zijn vrouw weet het misschien niet. Alle eredienst wordt dus gedaan in de beslotenheid van zijn eigen huis. Degenen die zich geen plaats kunnen veroorloven in hun huis gaan naar de oever van een rivier of een meer of naar het strand. Soms gaan ze naar een tempel voor hun eredienst die eruit bestaat dat ze het beeld groeten. Daarmee eindigt hun plicht jegens de tempel. Al in lang vervlogen tijden werd aangenomen in ons land, het werd zelfs bekrachtigd door Manoe, dat tempelpriester zijn een vernederende bezigheid is. Sommige schriften gaan zelfs zover te beweren dat het zo vernederend is dat het de brahmaan kan worden verweten. Er ligt nog een andere idee aan de basis, die ook in de opvoeding een rol speelt, maar in een veel intensere religieuze zin; het feit dat tempelpriesters giften ontvangen voor hun werk betekent dat ze handel drijven in heilige zaken. Je kunt je dus de gevoelens van die jongen voorstellen toen hij uit armoede verplicht was tempeldienst te doen.
Er waren verscheidene dichters in Bengalen wier liederen doorgedrongen waren tot het volk; ze worden gezongen in de straten van Calcutta en in ieder dorp; de meeste van deze religieuze liederen en hun ene centrale idee, die wellicht bijzonder is aan de religies in India, is de idee van verwerkelijking. Er is geen boek over religie in India dat deze idee niet uitademt. De mens moet God verwerkelijken, voelen, zien en spreken. De Indiase atmosfeer is vol van verhalen over heiligen die visioenen hadden van God. Zulke doctrines vormen de basis van onze religie. Al die oude boeken en schriften werden geschreven door wijzen die in rechtstreeks contact kwamen met spirituele feiten. Deze boeken werden niet geschreven voor het intellect en ook kan geen enkele redenering ze begrijpen. Ze kunnen slechts worden begrepen door degenen die zich hebben verheven tot hetzelfde licht. Ze zeggen dat er zoiets is als verwerkelijking, zelfs in dit leven en dat deze mogelijkheid er is voor iedereen en dat religie begint met de manifestatie van dit vermogen. Dit is de centrale idee in alle religies en dit is de reden waarom er mensen zijn met de gave van het woord en de logica en die toch niet in staat zijn mensen naar hen te doen luisteren, wijl er een ander is, een arm man, die met moeite zijn moedertaal kan spreken en die toch door de helft van de natie wordt vereerd als God. Wanneer het in India bekend raakt dat een man zich heeft verheven tot die staat van verwerkelijking, dat religie niet langer een kwestie van geloof voor hem is, dat hij niet langer in het duister tast in gewichtige zaken als religie, de onsterfelijkheid van de ziel en God dan komen de mensen uit alle windstreken om hem te zien en geleidelijk aan beginnen ze hem te vereren.
In de tempel werd een beeld van de Zalige Moeder vereerd. Deze jongen moest de eredienst uitvoeren 's morgens en 's avonds en geleidelijk begon de volgende idee zijn geest in beslag te nemen: "Is er iets achter dit beeld? Is het juist dat er een Zalige Moeder is in het heelal? Is het waar dat Ze leeft en dit heelal bestuurt of is het allemaal maar een droom? Is er enige werkelijkheid in religie?" Dit scepticisme groeide geleidelijk in deze hindoe jongen. Het is het scepticisme van ons land: is dat wat we doen werkelijk? Theorieën zullen ons nooit voldoening schenken, al zijn alle theorieën die ooit werden uitgedacht betreffende God en de ziel er voor handen. Boeken noch theorieën kunnen ons voldoening schenken, de ene idee die duizenden van ons volk aanspreekt is de idee van verwerkelijking. Is het waar dat er een God bestaat? Als het waar is, kan ik Hem dan zien? Kan ik de Waarheid verwerkelijken? De Westerse geest kan dit allemaal onpraktisch vinden, maar voor ons is het op een intense manier heel praktisch. Voor deze idee geven mensen hun leven. Je hebt wellicht gehoord over mensen die alle comfort en luxe opgaven om in grotten te gaan leven; honderden gaven hun thuis op om bittere tranen van ellende te vergieten op de oever van heilige rivieren om deze idee te kunnen verwerkelijken, niet voor kennis in de gewone zin van het woord, geen intellectueel begrijpen, niet louter een intellectueel begrip van het echte ding, niet louter tasten in het duister, maar intense verwerkelijking, veel werkelijker dan deze wereld voor onze zintuigen is. Dat is de idee; dat is het ene feit dat hen wordt ingeprent. Duizenden komen om, duizenden anderen staan klaar. Gebaseerd op deze idee heeft de hele natie gedurende duizenden jaren zichzelf opzijgezet en opgeofferd. Voor deze idee geven duizenden hindoes ieder jaar hun thuis op en velen sterven door de beproevingen die ze moeten ondergaan. Voor de Westerse geest zijn dit dromers en ik kan de reden voor dit standpunt zien. En al heb ik in het Westen verbleven, toch vind ik deze idee de meest praktische van al in dit leven.
Ieder ogenblik dat ik aan iets anders denk is een verlies voor mij, zelfs de wonderen van de moderne wetenschap zijn ijdel als ze mij van deze gedachte vervreemden. Het leven is slechts tijdelijk of je nu de kennis van een engel hebt of de onwetendheid van een dier. Het leven is slechts tijdelijk of je nu zo arm bent als de armste mens of de weelde bezit van de rijkste mens. Het leven is slechts tijdelijk of je nu een verschoppeling bent die leeft in de straten van de grote steden van het Westen of een gekroonde keizer bent die heerst over miljoenen. Het leven is slechts tijdelijk of je nu de beste of de slechtste gezondheid hebt. Het leven is slechts tijdelijk of je het beste poëtische karakter of het meest wrede hebt. Er is maar één oplossing in het leven, zegt de hindoe, en die oplossing is wat ze God en religie noemen. Als deze juist zijn wordt het leven echt, wordt het leven draaglijk, wordt het leven genietbaar. Anders is het slechts een nutteloze last. Dat is ons leven, maar geen enkele hoeveelheid redeneringen kan het aantonen; het kan het slechts aannemelijk maken en meer niet. De hoogste bewijsvoering die we hebben in elke tak van kennis kan een feit slechts aannemelijk maken en niets meer. De meest aantoonbare feiten van de wetenschap zijn slechts mogelijkheden, nog geen feiten. Feiten zijn slechts in de zintuigen. Feiten moeten worden waargenomen en wij moeten religie waarnemen om ze te bewijzen voor onszelf. Wij moeten God voelen om te weten dat er een God is. Wij moeten de feiten van de religie voelen om te weten dat het feiten zijn. Niets anders, en geen enkele hoeveelheid redeneringen, maar onze eigen waarnemingen kunnen deze dingen voor ons echt maken, kan mijn geloof sterk als een rots maken. Dat is mijn idee en dat is de Indiase idee.
Deze idee nam bezit van de jongen en zijn gehele leven werd daarop gebaseerd. Dag na dag weende hij en zei: "Moeder, is het waar dat Gij bestaat of is het allemaal maar poëzie? Is de Zalige Moeder een inbeelding van dichters of is er een dergelijke Werkelijkheid?" We hebben gezien dat hij geen boekenkennis of opvoeding in onze betekenis van het woord had, des te meer was zijn geest gezond, des te meer waren zijn gedachten zuiver, onbezoedeld door het drinken van de gedachten van anderen. Omdat we de helft van ons leven doorbrachten aan de universiteit zijn we gevuld met een verzameling gedachten van anderen. Terecht zei Prof Max Muller in het artikel waar ik naar verwees dat dit een zuivere, originele man was en dat het geheim van die originaliteit was dat hij niet werd gevormd binnen de muren van de universiteit. Toch was deze gedachte -of God kan worden gezien- intens in zijn geest aanwezig en won ze elke dag aan kracht tot hij aan niets anders meer kon denken. Hij kon niet langer de eredienst uitvoeren op de juiste manier, hij kon niet langer aandacht schenken aan de details. Vaak vergat hij het voedseloffer voor het beeld te plaatsen, soms vergat hij het licht te wuiven, op andere ogenblikken wuifde hij het gedurende uren en vergat hij al het andere.
En die ene idee die elke dag zijn geest bezighield was: "Is het waar dat Gij bestaat? Waarom zegt Ge niets? Zijt Ge dood?" Misschien herinneren sommigen onder ons zich dat er ogenblikken in het leven zijn wanneer we al deze redeneringen van oninteressante en dode logica moe zijn, moe van door boeken te ploegen, die ons uiteindelijk niets leren, die niets meer opleveren dan een soort intellectueel eten van opium, dit moet er op bepaalde ogenblikken zijn of we sterven, moe van dit alles, het hart van ons hart laat van tijd tot tijd een geweeklaag horen: "Is er iemand in het heelal die mij het licht kan tonen? Als Gij bestaat, toon me dan het licht. Waarom maakt Ge Uzelf zo schaars, waarom stuurt Ge zoveel boodschappers en komt Ge niet zelf tot mij? Wie moet ik volgen en in wie moet ik geloven op deze wereld van twist en fictie? Als Gij de God zijt van zowel mannen als vrouwen, waarom komt Ge dan niet spreken tegen uw kind om te zien of hij niet klaar is?" Welnu, zulke gedachten komen tot ons allen in tijden van grote neerslachtigheid, maar de verlokkingen die ons omringen zijn van die aard dat wij deze vraag het volgende ogenblik vergeten. Eerst ziet het eruit of de deuren van de hemel opengaan, het ziet eruit of we onderduiken in het helderste licht, maar de dierlijke mens schudt deze engelachtige visie spoedig weer af. Neer gaan we, opnieuw manifesteert zich de dierlijke mens; eten, drinken en sterven en sterven en drinken en eten telkens weer. Maar er zijn uitzonderlijke geesten die zich niet zo gemakkelijk laten afleiden, die eens ze werden aangetrokken nooit meer terugkeren, welke verlokking er ook op hun weg komt. Ze willen de Waarheid zien, beseffend dat het leven door moet gaan. Ze zeggen, laat het in een edele zoektocht gaan en welke zoektocht is nobeler dan de zoektocht van de lagere mens, dan het zoeken van de oplossing van het probleem van leven en dood, van goed en kwaad?
Uiteindelijk werd het hem onmogelijk nog in de tempel te dienen. Hij trok zich terug in een klein naburig bos. Over deze periode van zijn leven vertelde hij me menigmaal dat hij niet kon zeggen wanneer de zon opkwam of onderging of hoe hij leefde. Hij vergat alle gedachten betreffende hemzelf; hij vergat te eten. Tijdens deze periode werd hij liefdevol in het oog gehouden door een familielid, die voedsel in zijn mond stopte dat hij mechanisch doorslikte.
Dagen en nachten gingen voorbij. Wanneer de dag voorbij was gegaan en in de avond het gelui van de bellen en het gezang in de tempel het bos bereikten, werd hij zeer triest. Hij riep: "Weer een dag die nutteloos voorbijging, Moeder, weer een dag dat Ge niet kwam. Nog een dag van dit korte leven is voorbij en nog ken ik de Waarheid niet!" In zijn zielenpijn wreef hij soms zijn gezicht tegen de grond en huilde hij. Dit ene gebed welde op: "Toon U aan mij, O Moeder van het Heelal! Zie dat ik U nodig heb en niets anders!" Hij wilde waarlijk oprecht zijn in zijn eigen ideaal. Hij had gehoord dat de Moeder nooit kwam tenzij men voor Haar alles had opgegeven. Hij had gehoord dat de Moeder bij iedereen wilde komen, maar dat men Haar niet wilde, dat de mensen liever alle soorten kleine afgoden willen om tot te bidden, dat ze hun eigen plezier willen en niet de Moeder, dat Ze zodra ze Haar echt willen, en niets anders, op dat ogenblik ook komt. Hij begon zich daarop toe te leggen, hij wilde correct zijn, zelfs op materieel vlak. Hij wierp de weinige dingen die hij had weg en legde de gelofte af dat hij nooit geld zou aanraken. En deze ene idee: "Ik zal nooit geld aanraken!" werd een deel van hem. Het kan iets occult schijnen, maar zelfs op latere leeftijd, toen ik hem wanneer hij sliep aanraakte met een geldstuk, trok zijn hand samen en raakte heel zijn lichaam als het ware verlamd. De andere idee die in zijn geest kwam was dat lust de andere vijand was. De mens is een ziel en de ziel is geslachtsloos, man noch vrouw. De idee van seks en de idee van geld, dacht hij, beletten hem de Moeder te zien. "Dit gehele heelal is de manifestatie van de Moeder. Ze leeft in het lichaam van iedere vrouw. iedere vrouw vertegenwoordigt de Moeder. Hoe kan ik aan haar denken in een seksuele relatie?" Dat was de idee. Iedere vrouw was zijn Moeder. Hij moest zich in die staat brengen waarin hij niets anders zou zien dan de Moeder in elke vrouw. En dat voerde hij uit in zijn leven. Dit is de intense dorst van het menselijk hart. Later zei deze zelfde man mij: "Mijn kind, veronderstel dat er een zak goud ligt in de ene kamer en een dief in de andere kamer, denk je dat die dief kan slapen? Dat kan hij niet. Zijn geest zal er altijd mee bezig zijn hoe hij in die kamer kan komen en het goud grijpen. Denk je dan dat een man die er vast van overtuigd is dat er een Werkelijkheid is achter al deze verschijnselen, dat er een God is, dat er Eén is die nooit sterft, Eén die oneindige zaligheid is, een zaligheid waarmee vergeleken zintuiglijk genot niet meer is dan een stuk speelgoed, denk je dat hij rustig kan blijven zonder zich ervoor in te zetten Het te bereiken? Kan hij één ogenblik zijn pogingen opgeven? Neen. Hij wordt gek van verlangen." Deze goddelijke krankzinnigheid greep deze jongen. Op dat ogenblik had hij geen leraar, niemand die hem iets zei en iedereen dacht dat hij gek geworden was. Dit is de gewone gang van zaken. Als een mens de ijdelheden van de wereld verwerpt horen wij hem gek verklaren, maar dergelijke mensen zijn het zout van deze aarde. Uit zulke krankzinnigheid kwamen krachten voort die deze wereld deden schudden en alleen uit een dergelijke krankzinnigheid zullen de krachten van de toekomst komen, die de wereld zullen doen bewegen.
Zo gingen dagen, weken, maanden voorbij in een onophoudelijke strijd van de ziel om de Waarheid te vinden. De jongen begon visioenen te krijgen, hij begon wonderbare dingen te zien, de geheimen van zijn wezen begonnen zich voor hem te openbaren. Sluier na sluier werd verwijderd. De Moeder zelf werd de leraar en wijdde de jongen in in de waarheden die hij zocht. Op dat ogenblijk kwam er naar die plaats een vrouw, een prachtige verschijning, weergaloos in geleerdheid. Later zei deze wijze over haar dat ze niet geleerd was, maar dat ze een belichaming van geleerdheid was. Ze was geleerdheid zelf in menselijke vorm. Ook daar vind je de bijzonderheid van de Indiase natie. Te midden van de onwetendheid waarin de Indiase vrouw leeft, te midden van wat in Westerse landen haar gemis aan vrije spiritualiteit wordt genoemd kwam er zo'n wezen. Ze was een sannyaasini, want ook vrouwen geven de wereld op, gooien hun bezittingen weg, trouwen niet en wijden zichzelf aan de eredienst van de Heer. Ze kwam en toen ze hoorde over de jongen in het bos bood ze aan hem op te zoeken en van haar kwam de eerste hulp die hij ontving. Ze zag terstond wat zijn moeilijkheid was en ze zei tegen hem: "Mijn zoon, gezegend is de man tot wie zulke gekheid komt. Dit gehele heelal is gek; sommigen voor geld, sommigen voor faam, sommigen voor plezier, sommigen voor honderd andere zaken. Ze zijn gek naar goud of echtgenoten of echtgenotes, naar kleinigheden, gek naar rijkdom, gek voor ieder dwaas ding, behalve God. En ze kunnen alleen hun eigen gekheid begrijpen. Wanneer ze iemand zien die gek is van goud dan voelen ze met hem mee en zeggen ze dat hij de juiste man is, zoals gekken denken dat alleen gekken normaal zijn. Maar dat iemand als een gek verlangt naar de Geliefde, naar de Heer, hoe kunnen ze dat begrijpen? Ze denken dat hij krankzinnig werd en ze zeggen: 'Ik heb geen uitstaans met hem.'" Deze vrouw bleef jaren bij hem. Ze leerde hem de vormen van religie in India, wijdde hem in in de verscheidene vormen van Yoga en gaf hem leiding en bracht hem in harmonie met deze geweldige rivier van spiritualiteit.
Later kwam er naar datzelfde bos een andere sannyaasin, een van de bedelmonniken van India, een geleerd man, een filosoof. Hij was een idealist, met andere woorden hij geloofde niet dat deze wereld echt bestaat en om dat te bewijzen ging hij nooit onder een dak zitten, hij bleef altijd buiten, in weer en wind. Deze man begon de jongen de filosofie van de Vedas te onderwijzen en hij ontdekte spoedig tot zijn grote verwondering dat de leerling in bepaalde aspecten wijzer was dan de meester. Hij bleef verscheidene maanden bij de jongen waarna hij hem, alvorens te vertrekken, inwijdde in de orde van sannyaasins.
Toen hij tempelpriester was dachten de mensen dat hij gestoord was in zijn hoofd door de buitengewone wijze van zijn eredienst. Zijn gezinsgenoten namen hem daardoor mee naar huis en huwelijkten hem uit aan een klein meisje. Ze dachten dat dit hem op andere gedachten zou brengen en het evenwicht in zijn geest zou herstellen. Maar hij keerde terug en zonk nog dieper in zijn gekheid. Soms worden in ons land jongens en meisjes getrouwd in hun kinderjaren; hun ouders huwelijken hen uit. Een dergelijk huwelijk is vanzelfsprekend niet meer dan een verloving. Nadat ze getrouwd zijn blijven ze bij hun ouders wonen. Het echte huwelijk vindt plaats als de bruid ouder wordt. Op dat ogenblik neemt de man zijn echtgenote mee naar huis. In dit geval echter vergat de echtgenoot volledig dat hij een echtgenote had. In haar verafgelegen huis hoorde het meisje dat haar man een religieuze enthousiasteling was geworden en dat hij zelfs door velen werd beschouwd als krankzinnig. Ze besloot zelf te gaan kijken met haar eigen ogen. Hij liet haar onmiddellijk toe in zijn leven, al is in India iedere persoon die een religieus leven begint te leiden bevrijd van elke andere verplichting. De jonge man viel aan de voeten van zijn vrouw en zei: "De Moeder toonde me dat Ze aanwezig is in elke vrouw. Ik heb dan ook geleerd elke vrouw te zien als de Moeder. Dat is de enige manier waarop ik aan jou kan denken, maar als je me in de wereld wilt trekken, omdat ik met jou getrouwd ben dan sta ik tot je dienst."
Het meisje was een zuivere en edele ziel en kon de verwachtingen van haar man naar waarde schatten. Ze antwoordde hem onmiddellijk dat ze niet wenste hem in een leven van wereldlijkheid te trekken, maar dat alles wat ze wenste was dat ze bij hem kon blijven en hem dienen en van hem leren. Ze werd een van zijn meest toegewijde discipelen, die hem vereerde als een goddelijk wezen. Door de toestemming van zijn vrouw was hij vrij het leven te leiden dat hij had gekozen.
De volgende begeerte die bezit nam van de ziel van deze man was de waarheid te kennen over de verscheidene religies. Tot dan had hij geen andere religie gekend dan zijn eigen religie. Hij wilde begrijpen hoe andere religies waren. Hij zocht dus leraren van andere religies. Je moet begrijpen dat wij met leraren geen boekenwormen bedoelen, maar verwerkelijkte mensen, die de waarheid kennen uit de eerste hand en niet via een tussenpersoon. Hij vond een mohammedaanse heilige en ging met hem leven, hij onderging de disciplines die hem werden voorgeschreven en tot zijn verwondering stelde hij vast dat deze devotionele methodes als ze oprecht worden gevolgd hem naar hetzelfde doel leidden dat hij reeds had bereikt. Hij had gelijkaardige ervaringen door de religie van Jezus Christus te volgen; hij zocht alle sekten op die hij kon vinden en welke hij ook aanpakte, hij deed het met heel zijn hart. Hij deed precies wat hem werd gezegd en in alle gevallen bereikte hij hetzelfde resultaat. Zijn ervaring leerde hem dat het doel van elke religie hetzelfde is, dat ze alle hetzelfde proberen te onderwijzen, dat het verschil grotendeels in de methode is gelegen en nog meer in de taal. In wezen hebben alle religies hetzelfde doel. Ze twisten alleen door de zelfzuchtige doelstellingen van hun beoefenaars, die niet begaan zijn met de waarheid, maar wel met hun naam en faam; ze predikten dezelfde waarheid, meer de ene zegt: "Dat kan niet juiste zijn, want het draagt niet het zegel van mijn naam. Luister dus niet naar hem." En de andere zegt: "Luister niet naar hem al vertelt hij ongeveer hetzelfde, maar hij heeft geen gelijk aangezien hij niet predikt in mijn naam."
Dat is het wat mijn Meester ontdekte en hij legde zich dan ook toe op het ontwikkelen van nederigheid, omdat hij ontdekte dat het in alle religies gaat om dezelfde idee: "Niet ik, maar Gij." God vult het hart van degene die zegt: "Niet ik." Hoe minder van dit kleine "ik" er is hoe meer van God er in hem is. Hij ontdekte dat dit de waarheid is in elke religie op deze wereld en zette er zich voor in het te verwerkelijken. Zoals ik zei beperkte hij zich niet tot mooie theorieën als hij iets wilde doen, maar hij begon het onmiddellijk in toepassing te brengen. We zien dat vele mensen de meest wonderbare, prachtige dingen zeggen over liefdadigheid, over gelijkheid en de rechten van andere mensen en dergelijke, maar het is slechts theorie. Ik was zo gelukkig iemand te vinden die de theorie omzette in praktijk. Hij bezat de wonderbare eigenschap alles waarvan hij dacht dat het juist was in praktijk om te zetten.
Nabij die plaats woonde een familie van paria's. Paria's in India vormen een groep van mensen die zo laag staan op de sociale ladder dat sommige van onze schriften zeggen dat een brahmaan die uit zijn huis komt en het gezicht van een paria ziet, die dag moet vasten en bepaalde gebeden reciteren voor hij weer rein wordt. In sommige hindoe steden moet een paria een kraaienveer op zijn hoofd dragen als teken dat hij een paria is en hij moet luidop roepen: " Red uzelf, de paria gaat door de straat." En er zijn mensen die dan wegvluchten als betoverd, want als ze hem per ongeluk aanraken moeten ze baden, andere kleren aantrekken en nog andere dingen doen. De paria denkt al duizenden jaren dat het perfect in orde is, dat zijn aanraking iedereen onrein maakt. Welnu, mijn Meester zocht een paria op en vroeg hem of hij zijn huis mocht schoonmaken. Het werk van de paria is de straten schoon te vegen en de huizen netjes te houden. Hij kan het huis niet binnengaan door de voordeur; hij komt binnen door de achterdeur en zodra hij vertrokken is worden de plaatsen waarover hij liep besprenkeld met Gangeswater. Door geboorte staat de brahmaan voor zuiverheid en de paria voor het tegenovergestelde. Deze brahmaan vroeg toestemming om schoonmaakwerk te doen in het huis van een paria. Deze kon dit natuurlijk niet toestaan, want ze denken allen dat het een vreselijke zonde is een brahmaan voor hen te laten werken. In het holst van de nacht, toen de paria's sliepen, ging Ramakrishna hun huis binnen. Hij had lang haar en met zijn haar maakte hij de plaats schoon, zeggend: "O, mijn Moeder maakte van mij een dienaar van paria's. Laat me voelen dat ik zelfs nog minder ben dan een paria." "Zij vereren Mij best die mijn vereerders vereren. Dit zijn allemaal Mijn kinderen en jouw voorrecht is hen te dienen." Dit is de lering van de hindoe Schriften.
Er waren verscheidene andere voorbereidingen, maar het zou te lang duren ze alle te vertellen. Ik geef jullie slechts een ruwe schets van zijn leven. Gedurende jaren hervormde hij zich op die manier. Een van de saadhanaas (spirituele oefeningen) was erop gericht de seksidee uit te roeien. De ziel heeft geen geslacht. Ze is mannelijk noch vrouwelijk. Het is slechts in het lichaam dat het geslacht bestaat. En degene die begeert de Ultieme Werkelijkheid te bereiken kan niet tegelijkertijd het seksonderscheid in stand houden. Geboren in een mannelijk lichaam, wilde hij in alles de vrouwelijke idee brengen. Hij begon te denken dat hij een vrouw was, hij sprak als een vrouw, hij gaf de bezigheden van de man op en leefde in het huishouden onder de vrouwen van goede familie, tot na een aantal jaren van deze discipline zijn geest veranderde en hij volledig de seksidee vergat. Op die manier veranderde voor hem de kijk op het leven.
Wij horen in het Westen over de verering van vrouwen, maar dit is gewoonlijk voor hun jeugd en schoonheid. Voor deze man betekende de verering van de vrouw dat voor hem het gezicht van iedere vrouw het gezicht was van de zalige Moeder en slechts dat. Ik heb met mijn eigen ogen gezien hoe hij voor vrouwen stond die de maatschappij zelfs niet zou willen aanraken en dat hij aan hun voeten viel met tranen in de ogen, zeggend "Moeder, in één vorm zijt Gij in de straat en in een andere vorm zijt Gij het heelal. Ik groet U. Moeder, ik groet U." Denk aan de gezegendheid van dit leven waaruit alle zinnelijkheid verdwenen was en dat kon kijken naar elke vrouw met die liefde en die eerbied, die het gezicht van elke vrouw verheerlijkt als het gezicht van de Goddelijke Moeder, de Alzalige, de Beschermster van het menselijke ras zelf! Dat is het wat we willen. De wezenlijke goddelijkheid van de vrouw kan nooit ongedaan worden gemaakt. Ze bevestigt altijd zichzelf. Onfeilbaar ontmaskert ze bedrog, ze ontmaskert schijnheiligheid, feilloos voelt ze de warmte van de waarheid, het licht van spiritualiteit, de heiligheid van zuiverheid. Die zuiverheid is absoluut noodzakelijk voor echte spiritualiteit.
Deze rigoureuze, smetteloze zuiverheid kwam in het leven van die man; de strijd die wij hebben in ons leven was voor hem voorbij. Zijn juwelen van spiritualiteit, waarvoor hij drievierden van zijn leven heeft gegeven, waren nu klaar om aan de mensheid te worden geschonken. En dan begon hij aan zijn missie. In ons land is een leraar een zeer vereerde persoon; hij wordt beschouwd als God zelf. Wij hebben zelfs niet hetzelfde respect voor onze vader en moeder. Vader en moeder gaven ons ons lichaam, maar de leraar toont ons de weg naar de verlossing. Wij zijn zijn kinderen, wij werden geboren in de spirituele lijn van de leraar. Alle hindoes komen hun respect betuigen aan een buitengewone leraar, ze troepen rond hem samen. En hier was zo'n leraar, maar de leraar dacht niet of hij moest worden gerespecteerd of niet. Hij was er zich hoegenaamd niet van bewust dat hij een grote leraar was. Hij dacht dat het de Moeder was die alles deed en niet hij. Hij zei altijd: "Als er iets goeds over mijn lippen komt dan is het de Moeder die spreekt. Wat heb ik ermee te maken?" Dat was de idee over zijn werk. En tot de dag van zijn dood gaf hij ze nooit op. Deze man zocht naar niemand. Hij principe was: vorm eerst je karakter, vorm eerst spiritualiteit en de resultaten zullen uit zichzelf komen. Zijn favoriete illustratie was: "Wanneer de lotus bloeit komen de bijen vanzelf op de honing af. Laat dus de lotus van je karakter volledig open bloeien en de resultaten zullen volgen." Dit is een belangrijke les om te leren. Mijn Meester leerde me deze les honderden keren, toch vergeet ik ze vaak. Weinigen begrijpen de kracht van de gedachte. Als een man zich opsluit in grot en één echt grootse gedachte denkt en sterft dan zal die gedachte door de wanden van de grot dringen, door de ruimte trillen en tenslotte de gehele mensheid doordringen. Heb eerst iets om te geven. Hij alleen onderwijst die iets heeft om te geven, want onderwijzen is niet spreken, onderwijzen is niet het doorgeven van doctrines, het is communiceren. Spiritualiteit kan worden gecommuniceerd even werkelijk als wanneer ik je een bloem geef. Dit is waar in de meest letterlijke zin. Deze idee is zeer oud in India. Vorm dus eerst karakter, dat is de hoogst mogelijke plicht. Achterhaal eerst zelf de Waarheid en er zullen er zijn aan wie je ze achteraf kunt onderwijzen; ze zullen allen komen. Dit was de houding van mijn Meester. Hij kritiseerde niemand. Gedurende jaren leefde ik bij die man, maar nooit hoorde ik zijn lippen een woord van veroordeling uitspreken over om het even welke sekte. Hij had dezelfde sympathie voor elke sekte; hij had de harmonie tussen hen ontdekt. Een man kan een intellectueel zijn of hij kan devoot zijn of mystiek of actief. De verscheidene religies vertegenwoordigen het ene of het andere van deze types. Het is evenwel mogelijk alle vier in één mens te combineren. En dit is het wat de toekomstige mensheid zal gaan doen. Dat was zijn idee. Hij veroordeelde niemand, maar zag in allen het goede.
Duizenden mensen kwamen om hem te zien en om te luisteren naar deze wonderbare man, die dialect sprak, maar waarvan ieder woord kracht bezat en doordrongen was van licht. Het is niet wat wordt gezegd, nog minder de taal waarin het wordt gezegd, maar het is de persoonlijkheid van de spreker in alles wat hij zegt, die van tel is. We voelen dit soms allemaal. We luisteren soms naar de prachtigste toespraken, de meest wonderbaar beredeneerde uiteenzettingen en we gaan dan naar huis en vergeten het allemaal. Op andere ogenblikken horen we enkele woorden in een eenvoudigste taal en ze dringen binnen in ons leven, worden er een essentieel onderdeel van en brengen blijvende resultaten teweeg. De woorden van een mens die zijn persoonlijkheid erin kan leggen hebben effect, maar hij moet een enorme persoonlijkheid hebben. Alle leringen gaan over geven en nemen. De leraar geeft en de leerling neemt, maar de ene moet iets hebben om te geven en de andere moet openstaan om te ontvangen.
Deze man verhuisde naar Calcutta, de hoofdstad van India, de belangrijkste universiteitsstad van ons land, die ieder jaar honderden sceptici en materialisten de wereld instuurt, toch kwamen vele van de mensen van de universiteit, sceptici en agnostici, naar hem luisteren. Ook ik hoorde spreken over deze man en ging naar hem luisteren. Hij zag eruit als een gewoon mens, die door niets bijzonders opviel. Hij gebruikte de eenvoudigste taal en ik dacht: "Kan deze man een groot leraar zijn?" Ik ging in zijn nabijheid zitten en stelde hem de vraag die ik al heel mijn leven aan iedereen had gesteld: "Gelooft u in God, meneer?" "Ja", antwoordde hij. "Kunt u dat bewijzen, meneer?" "Ja." "Hoe?" "Omdat ik Hem zie, zoals ik u hier nu zie, maar wel in een veel intensere zin." Dat maakte een grote indruk op mij. Voor de eerste keer ontmoette ik iemand die durfde beweren dat hij God zag, dat religie een werkelijkheid is, die moet worden gevoeld, die moet worden waargenomen in een oneindig intensere zin dan we de wereld waarnemen. Ik begon dag na dag deze man op te zoeken en zag inderdaad dat religie kan worden doorgegeven. Eén aanraking, één blik kan een heel leven veranderen. Ik heb gelezen over Boeddha en Christus en Mohammed, over al deze lichten uit een ver verleden, hoe ze konden opstaan en zeggen: "Wees heel", en de mens werd heel. Ik ontdekte nu dat dit waar is en toen ikzelf die man zag werd alle scepticisme weggeveegd. Het kan worden gedaan en mijn Meester placht te zeggen: "Religie kan worden gegeven en genomen op een meer tastbare manier dan wat ook in de wereld." Wees dus eerst spiritueel; heb iets om te geven en sta dan voor de wereld en geef het. Religie is geen gepraat, geen doctrines noch dogma's, evenmin is ze sektarisme. Religie kan niet leven in sekten en gemeenschappen. Het is de relatie tussen de ziel en God; hoe kan die worden omgezet in een gemeenschap? Ze zou dan degenereren tot handeldrijven en waar handel wordt gedreven in religie daar sterft de spiritualiteit. Religie is niet gelijk aan het oprichten van tempels of het bouwen van kerken of het bijwonen van de eredienst. Ze wordt niet gevonden in boeken of in woorden of in lezingen of in organisaties. Religie is verwerkelijking. Het is een feit en we weten het allemaal dat niets ons zal bevredigen voor wij zelf de waarheid hebben gezien. Hoeveel argumenten we ook gebruiken, hoeveel we ook horen, slechts één ding zal ons bevredigen en dat is onze eigen verwerkelijking en zo'n ervaring is mogelijk voor ieder van ons als we het maar willen proberen. Het eerste ideaal van deze poging om religie te verwerkelijken is verzaking. Zoveel als we kunnen moeten wij loslaten. Duisternis en licht, het genot van de wereld en het genieten van God gaan nooit samen. "Ge kunt niet God en de mammon dienen." Laat mensen het proberen zo zij willen. Ik heb tallozen gezien in alle landen die het hebben geprobeerd, maar uiteindelijk leidt het tot niets. Als één woord juist is in het gezegde dan is het geef alles op ter wille van de Heer. Dit is een harde en lange taak, maar je kunt er hier en nu aan beginnen. Beetje bij beetje moeten wij ernaartoe gaan. De tweede idee die ik van mijn Meester leerde, en die wellicht de meest vitale is, is de wonderbare waarheid dat de religies van de wereld niet tegenstrijdig of vijandig zijn; het zijn slechts verscheidene fasen van Eén Eeuwige Religie; die Ene Eeuwige Religie wordt toegepast op verschillende vlakken van het bestaan. Ze wordt toegepast op de opinies van verschillende geesten en verscheidene rassen. Er was nooit mijn religie of die van jou, er is er slechts één. Eén Oneindige Religie bestond in alle eeuwigheid en zal altijd bestaan en deze religie vindt uitdrukking in verschillende landen, op verschillende manieren. We moeten dan ook alle religies respecteren en we moeten proberen ze alle te aanvaarden zover we kunnen. Religies manifesteren zich niet alleen volgens ras en ligging op de wereld, maar ook volgens individuele krachten. In de ene manifesteert religie zich als intense activiteit, als werk. In een ander manifesteert ze zich als intense devotie; in nog een ander als mysticisme, in andere als filosofie enz. Het is verkeerd als we tegen anderen zeggen: "Je methodes zijn niet juist." Iemand wiens aard bijvoorbeeld liefde is, denkt dat de man die goed doet voor anderen niet op het juiste pad is en dat hij dus verkeerd bezig is. Als de filosoof denkt: "Arme onwetende mensen, wat weten zij over een God van liefde en hoe kunnen ze Hem liefhebben? Ze weten niet wat ze zeggen", dan heeft hij ongelijk, want zij hebben misschien gelijk, maar hij ook. Dit centrale geheim leren dat de Waarheid één en toch veel is tegelijkertijd, dat we verscheidene visies kunnen hebben van dezelfde Waarheid vanuit verschillende standpunten is precies wat moet worden gedaan. In plaats van vijandigheid jegens anderen zullen we een oneindige sympathie voelen voor allen. Zolang er verschillende geaardheden zijn op deze wereld zullen dezelfde religieuze waarheden verscheidene aanpassingen vereisen, we zullen begrijpen dat we verdraagzaamheid moeten voelen voor elkaar. Zoals in de natuur verscheidenheid de regel is, een oneindige variatie in de verschijnselen, dat in en door deze variatie van de verschijnselen het Oneindigheid, het Onveranderlijke, de Absolute Eenheid loopt, zo is het met ieder mens; de microkosmos is maar een kleine herhaling van de macrokosmos; ondanks al deze variaties loopt er in en door hen deze eeuwige harmonie, die we moeten herkennen. Ik vind dat deze idee, boven alle andere ideeën, de schreeuwende noodzakelijkheid van deze tijd is. Komende van een land dat een kweekbed is van sekten en waarin door een goed lot of een slecht lot iedereen die een religieuze idee heeft een voorhoede wil sturen, kwam ik sedert mijn kinderjaren in contact met de verscheidene sekten van de wereld; zelfs de mormonen kwamen prediken in India. Ze zijn alle welkom! Dat is de bodem waarop religie moet worden gepredikt. Daar schiet ze beter wortel dan in welk ander land ook. Als je politiek komt prediken voor de hindoe zullen ze je niet begrijpen. Maar als je religie komt prediken zul je hoe vreemd het ook mag klinken in geen tijd honderden en duizenden volgelingen hebben en je heb alle kans een levende God te worden tijdens je eigen leven. Ik ben blij dat het zo is, het is het ene ding dat we in India willen.
De hindoe sekten zijn van een grote verscheidenheid, talrijk in aantal en sommige spreken elkaar hopeloos tegen. Toch beweren ze alle dat ze verscheidene manifestaties van religie zijn. "Zoals verschillende rivieren, die ontspringen aan verschillende bergen en een rechte of bochtige loop hebben uitmonden in de oceaan, zo komen de verscheidene sekten met hun verschillende gezichtspunten uiteindelijk alle tot U." Dit is geen theorie. Ze moet worden erkend, maar niet op de belerende manier van sommige mensen: "Ja, dit zijn etnische religies. Er zit iets goeds in." Sommigen hebben de meest wonderbaar vrije idee dat andere religies overblijfselen zijn uit een prehistorische evolutie, "maar de onze is de vervulling der dingen". De ene zegt dat zijn religie de beste is, omdat ze de oudste is. Iemand anders beweert hetzelfde maar omdat zijn religie de laatste is. We moeten herkennen dat ze alle dezelfde reddende kracht bezitten. Wat je hoorde over hun verschillen, in de tempel of in de kerk, is een hoop bijgeloof. Dezelfde God antwoordt allen en het is niet jij of ik of welke groep mensen ook, die verantwoordelijk zijn voor de veiligheid en de verlossing van het kleinste deeltje van de ziel. Dezelfde almachtige God is verantwoordelijk voor alle. Ik begrijp niet dat mensen beweren dat ze in God geloven en dat ze tegelijkertijd geloven dat God de waarheid heeft gegeven aan een klein groepje mensen en dat zij de behoeders zijn van de rest van de mensheid. Hoe kun je dat religie noemen? Religie is verwerkelijking. Louter gepraat, louter proberen te geloven, louter in de duisternis tasten, louter als een papegaai de woorden van de voorouders nabootsen en denken dat het religie is, van de waarheden van de religie een politiek iets maken, is in het geheel geen religie. In elke sekte, zelfs bij de moslims die we toch altijd beschouwen als de meest fundamentalistische, zien we dat van de lippen van degene die probeert religie te verwerkelijken, de vurige woorden komen: "Gij zijt de Heer van allen. Gij zijt het hart van allen. Gij zijt de gids van allen. Gij zijt de leraar van allen. En Gij zorgt beter voor uw kinderen dan wij ooit kunnen doen." Probeer nooit iemands geloof te verstoren. Als je kunt, geef hem iets beter; als je kunt grijp een mens waar hij staat en geef hem een zet opwaarts; doe dat, maar vernietig niet wat hij heeft. De echte leraar is hij die zichzelf als het ware in een oogwenk kan bekeren in duizend personen. De enige echte leraar is hij die onmiddellijk kan afdalen op het niveau van de leerling en die zijn ziel kan overbrengen naar de ziel van de leerling en die kan zien door de ogen van de leerling en horen door de oren van de leerling en begrijpen met de geest van de leerling. Zo'n leraar kan echt onderwijzen en niemand anders. Al deze negatieve, afbrekende, destructieve leraren die hier op aarde zijn kunnen nooit enig goed doen.
In de aanwezigheid van mijn Meester ontdekte ik dat de mens volmaakt kan zijn, zelfs in dit lichaam. Zijn lippen vervloekten nooit iemand, kritiseerden nooit iemand. Zijn ogen konden geen kwaad zien, zijn geest verloor de kracht om kwaad te denken. Hij zag niets dan goed. Die geweldige zuiverheid is het ene geheim van spiritualiteit. "Noch door weelde noch door een nageslacht, maar door verzaking alleen kan onsterfelijkheid worden bereikt", zeggen de Vedas. "Verkoop alles wat gij hebt en geef het aan de armen en volg mij", zegt Christus. Alle grote heiligen en profeten hebben het verkondigd en hebben het ook gedaan. Hoe kan grote spiritualiteit ontstaan zonder die verzaking? Verzaking is de achtergrond van alle religieuze gedachten waar het ook moge zijn en je zult altijd zien dat hoe meer deze idee van verzaking vermindert hoe meer de zinnen zich manifesteren en hoe meer de spiritualiteit afneemt.
Mijn Meester was de belichaming van verzaking. In ons land is het noodzakelijk dat iemand die sannyaasin wil worden al zijn wereldse rijkdom en zijn positie opgeeft. Mijn Meester deed dit letterlijk. Velen zouden zich gezegend hebben gevoeld als hij maar een geschenk uit hun handen had willen aanvaarden. Ze zouden hem met plezier duizenden roepies hebben gegeven als hij ze maar had willen aanvaarden, maar van deze mensen wilde hij zich afkeren. Hij was een triomfantelijk voorbeeld, een levende verwerkelijking van de volledige overwinning op lust en van alle begeerte naar geld. Hij was voorbij alle ideeën betreffende beide en dergelijke mensen zijn noodzakelijk voor deze eeuw. Zo'n verzaking is noodzakelijk dezer dagen. Mensen zijn gaan denken dat ze geen maand kunnen leven zonder wat ze hun noodwendigheden noemen, die ze bovendien buiten alle verhoudingen doen toenemen. Het is noodzakelijk in een tijd als deze dat er een man opstaat om aan de sceptici van deze wereld te tonen dat er nog een mens ademt die geen jota geeft om al het goud en al de faam van de wereld. Er zijn nog zulke mensen.
De andere idee van zijn leven was intense liefde voor anderen. Het eerste deel van het leven van mijn Meester was besteed aan het verwerven van spiritualiteit en de resterende jaren aan het uitdelen ervan. Mensen in ons land hebben niet dezelfde gebruiken als jullie als ze een religieuze leraar benaderen of een sannyaasin. Sommigen leggen honderden mijlen af, de hele weg lopend, alleen om hem iets te vragen. "Zeg me één woord voor mijn verlossing." Dat is de manier waarop ze komen. Ze komen in grote aantallen, zonder ceremonie, naar de plaats waar hij zich meestal bevindt; ze vinden hem soms onder een boom, soms ergens anders en ze stellen hun vraag. En voor een groep mensen vertrokken is, wacht er een nieuwe groep. Als een mens dus echt wordt vereerd, krijgt hij soms dag en nacht geen rust. Hij moet onophoudelijk spreken. Uren lang komen er mensen aan. En deze leraar onderricht hen.
Mensen kwamen dus in grote aantallen om naar hem te luisteren en hij sprak gedurende twintig uur van de vierentwintig en dat niet gedurende een dag, maar gedurende maanden tot zijn lichaam het tenslotte begaf onder die druk. Zijn intense liefde voor de mensheid liet niet toe dat hij iemand weigerde, zelfs de meest nederige zocht zijn hulp. Geleidelijk ontwikkelde er zich een ernstig keelprobleem en toch kon hij er niet toe worden aangezet zijn inspanningen op te geven. Zodra hij hoorde dat mensen vroegen om hem te zien stond hij erop dat ze werden toegelaten en hij beantwoordde al hun vragen. Wanneer men protesteerde, antwoordde hij: "Ik geef er niet om. Ik wil twintigduizend zulke lichamen opgeven om één mens te helpen." Er was geen rust voor hem. Op zekere dag vroeg een man hem: "Heer, u bent een groot Yogi, waarom zet u uw geest niet aan het werk om uw ziekte te genezen?" Eerst antwoordde hij niet, daarna zei hij vriendelijk: "Mijn vriend, ik dacht dat u een wijze was, maar u spreekt zoals andere mensen van de wereld. Deze geest werd aan de Heer gegeven. Bedoelt u dat ik hem moet terugnemen en hem op het lichaam richten, dat slechts een kooi is voor de ziel?"
Op die manier ging hij door met tot de mensen te prediken. Het nieuws verspreidde zich dat zijn lichaam op het punt stond het te begeven en de mensen begonnen in nog grotere aantallen te komen. Je kunt je de manier niet voorstellen waarop ze in India naar deze grote religieuze leraren toekomen, hoe ze rond hen samentroepen en hoe ze goden van hen maken terwijl ze hier nog leven. Duizenden wachten gewoon om de zoom van hun gewaad aan te raken. Het is door de waardering voor spiritualiteit in anderen dat spiritualiteit wordt opgewekt. Wat de mens wil en op prijs stelt dat verkrijgt hij en dat is ook het geval met naties. Als je naar India gaat en een politieke toespraak houdt, hoe geweldig ze ook mag zijn, zul je amper mensen vinden die willen luisteren, maar ga en onderricht religie, leef ze, spreek er niet alleen over, en honderden zullen komen om naar jou te kijken en je voeten aan te raken. Toen de mensen hoorden dat deze heilige man hen spoedig zou verlaten kwamen er meer dan ooit naar hem toe en mijn Meester bleef hen onderrichten zonder acht te slaan op zijn gezondheid. Wij konden het niet beletten. Velen kwamen van heel ver en gaven het niet op voor hij hun vragen had beantwoord. "Zolang ik kan spreken moet ik hen onderrichten", placht hij te zeggen en hij was zo goed als zijn woord. Op zekere dag zei hij ons dat hij die dag zijn lichaam zou afleggen en het meest heilige woord van de Vedas herhalend ging hij in samaadhi en stierf.
Weinigen die in staat waren ze door te geven kenden zijn gedachten en zijn boodschap. Hij liet slechts enkele jongens achter die de wereld hadden verzaakt en die bereid waren zijn werk verder te zetten. Men probeerde hen te verpletteren. Maar ze stonden pal, gesteund door de inspiratie van hun grote voorbeeld. Door hun contact met dat gezegende leven hadden ze vaste grond onder de voeten. Deze jonge mensen die leefden als sannyaasins bedelden in de straten van de stad waar ze waren geboren, al kwamen sommigen uit rijke families. Eerst stuitten ze op grote vijandigheid, maar ze zetten door en ze bleven de boodschap van die grote man verspreiden over heel India en tot het hele land er vertrouwd mee was. Deze man uit een verafgelegen dorp in Bengalen, zonder opvoeding, door de kracht alleen van zijn vastberadenheid, verwerkelijkte de Waarheid en gaf ze door aan anderen bij monde van enkele jonge mensen die ze levend moesten houden.
Vandaag is de naam van Ramakrishna Paramahamsa gekend in heel India door zijn miljoenen inwoners. De kracht van die man verspreidde zich ook ver buiten India en als er één woord van waarheid was, één woord van spiritualiteit dat ik in de wereld heb gesproken dan is dat dank zij mijn Meester; slechts de vergissingen zijn van mij.
Dit is de boodschap van Shrie Ramakrishna tot de moderne wereld: "Geef niet om doctrines, geef niet om dogma's of sekten of kerken of tempels; ze tellen weinig in vergelijking met de essentie van het bestaan van ieder mens, die spiritualiteit is. Hoe meer dit wordt ontwikkeld in een mens, hoe machtiger hij ten goede wordt. Verdien eerst dat, verwerf dat en kritiseer niemand, want alle doctrines en geloven hebben iets goeds in zich. Toon met je leven dat religie meer is dan woorden of namen of sekten, maar dat ze spirituele verwerkelijking betekent. Slechts degenen die het hebben gevoeld kunnen dit begrijpen. Slechts degenen die spiritualiteit hebben bereikt kunnen ze doorgeven aan anderen en grote leraren zijn voor de mensheid. Zij alleen zijn de krachten van het licht."
Hoe meer dergelijke mensen er komen in een land hoe meer dat land zal worden verheven. En een land waar dergelijke mensen niet voorkomen is verdoemd. Niets kan het redden. Daarom is de boodschap van mijn Meester tot de mensheid: "Wees spiritueel en verwerkelijk zelf de Waarheid." Hij zou willen dat je je geeft voor het welzijn van je medemensen. Hij zou willen dat je het praten over liefde opgaf en je aan het werk zette om je woorden te bewijzen. De tijd van verzaking, van verwerkelijking is gekomen. Je zult dan de harmonie zien in alle religies van de wereld. Je zult zien dat twisten voor niets nodig zijn. Slechts dan zul je de mensheid kunnen helpen. De fundamentele eenheid aan de basis van alle religies verkondigen en verduidelijken was de missie van mijn Meester. Andere leraren hebben religies onderwezen, die hun naam dragen, maar deze grote leraar uit de negentiende eeuw eiste niets op voor zichzelf. Hij liet elke religie onverstoord, omdat hij had ingezien dat ze in werkelijkheid alle deel uitmaken van één Eeuwige Religie.
