Artikels

Levensvragen

Tekstgrootte



Illustratie bij Levensvragen

Zoeken naar antwoorden op de levensvragen doen mensen al zolang ze bestaan, want vragen stellen is eigen aan de mens. De eerste vraag die in de begintijd bij hen opkwam was wellicht: “Wat is deze plaats waarin ik ben terechtgekomen?” Deze vraag was het begin van de wetenschap. De eerste poging om de aard van de dingen te doorgronden werd Saankhya genoemd. Dit is Sanskrit. Het betekent letterlijk: het tellen van aantallen. De wijze die de Saankhya filosofie te boek stelde was Kapila of Kapilaachaarya (Kapila, de leraar). Hij schreef twee boeken over zijn inzichten en bevindingen, Saankhyapravachana en Tattvasamaasa.

  • Saankhya is een goed uitgekiende filosofie, die aan de basis ligt van de Yogadarshana of de klassieke Yogafilosofie van Patañjali. Kapila kwam tot de conclusie dat alle onderdelen van de schepping Bewustzijn niet als wezenlijke eigenschap hebben. Ze ontlenen hun licht en leven aan het Bewustzijn of Zelf dat er achter staat als getuige en als bezielende kracht. Dit leidde hem van buiten naar binnen. Met andere woorden hij vond geen antwoorden op zijn levensvragen door de studie van de zintuiglijke wereld. Hij begon die antwoorden dan ook te zoeken in zichzelf. En hij vond ze daar ook.

Laat ik ze in mijn eigen woorden beschrijven.

Slecht verdeeld
Mensen leven in een enorm heelal dat ze vaak ervaren als heel bedreigend en beangstigend. Je kunt worden geboren in een gelukkig gezin, in een warm nest waar liefde woont. Het leven is er zoet omdat men er stil en ongedwongen alles voor elkander doet, zoals het in mijn kindertijd ingekaderd aan de muur hing. Maar het is dikwijls anders, want de dingen zijn slecht verdeeld op aarde. Het geld zit op enkele plaatsen. De enen hebben alles en de anderen schier niets. Ook met kinderen gaat het zo. De ene mag zijn vrouw niet bekijken of ze is weer zwanger. De andere moet hemel en aarde bewegen om een kind te krijgen.

Je bent als baby hulpeloos en overgeleverd aan de goodwill van je ouders of pleegouders. In je jeugd ben je de speelbal van je driften. In de middelbare leeftijd komen de zorgen, de kommer en de kwel. Als je met pensioen gaat en verwacht eindelijk van je leven te kunnen genieten, moet je je geld aan dokter en apotheker geven. In het begin lig je in een kinderkoets, op het einde zit je in een rolstoel.

  • Wat de wijzen zeiden
    Swami Satchidananda zei lang geleden: “De wereld werd een concentratiekamp, omdat mensen vergaten dat hij bedoeld is als een meditatiekamp.”

De oude Indiase wijzen, die rishis of zieners werden genoemd en die leefden in een onvoorstelbaar ver verleden, waren hemelbestormers en grote mediteerders. Ze schreven hun bevindingen op in boeken die Vedas worden genoemd. Veda betekent: het weten. Het is afgeleid van de werkwoordswortel vid, weten. Het belangrijkste gedeelte van deze Schriften is hun wijsheid gedeelte. Ze zijn op het gebied van ons menszijn heel duidelijk. Ze zeggen met de grootste nadruk dat je in wezen iets hoogst wonderbaar bent. Er is iets dat nooit verandert, dat ongeboren en onsterfelijk is, het is niet iets anders, het is dat wat je bent. Je oog kan het niet zien, je mond kan het niet vatten in woorden, je geest kan het nooit begrijpen. Maar het is er de oorzaak van dat je oog kan zien, je mond kan spreken en je geest kan denken. Mensen noemen het God en plaatsen het buiten hen, maar de Amsterdamse mysticus Johannes Luyken schreef dat God “den grond is van mijnen grond”. Kabier (Benares, vijftiende eeuw) noemde het Hari, degene die doodt of wegneemt. Wat doodt Hij of neemt Hij weg? De onwetendheid. Hij schreef: “Al maakte ik van de hele aarde een blad papier, van alle woudbomen een pen, van de zeven wereldzeeën een inktpot, Hari’s glorie beschrijven kon ik niet.”

Kabier zei ook: “Als je in de spiegel kijkt en daar lusteloos en ongelukkig van wordt, weet dan dat de spiegel je niet kent.”
In zijn prachtig lied Song of Chidanand zegt Goeroedev: “Chidanand Chidanand Chidananda hum. Har halme almast Satchidananda hum.” Dit betekent: “Ik ben Bewustzijn-Zaligheid. In alle omstandigheden ben ik Bestaan-Bewustzijn-Zaligheid.”
Dat je dat niet weet of je er niet bewust van bent, komt door de Zelfvervreemding. De moeilijkheid is je geest. Hij is onzuiver. Hij is rusteloos. Hij is de sluier van onwetendheid. Hij moet worden gezuiverd door Karma Yoga. Je moet zijn rusteloosheid overwinnen door systematische concentratie-meditatie. Je moet de Zelfvervreemding doorbreken door het pad van Gnyaana Yoga, de Yoga die vertrekt van de vraag: “Wie ben ik?”

  • Maar hoe dan ook, het komt er vooral op aan de geest tot bedaren te brengen, zodat Bewustzijn kan rusten in zichzelf of met andere woorden, zodat jij kunt rusten in jezelf of om het Sanskrit te gebruiken in je Svaroepa of wezenlijke werkelijkheid.