Artikels

Het tij doen keren

Tekstgrootte



Het tij doen keren
Dit betekent dat de oorzaak van het lijden de vereenzelviging is met het lichaam en de geest of het is met andere woorden de Zelfvervreemding. De oplossing is dat je die vereenzelviging doorbreekt door van het lichaam en de geest een ervaring te maken. Dit is een groot geheim. Het lichaam en de geest leiden een eigen bestaan. Ze hebben hun eigen wetmatigheden waaraan je zeer weinig kunt veranderen. Je kunt twee dingen doen: je kunt ze goed behandelen of je kunt ze stiefmoederlijk behandelen. Maar het grote geheim is dat ze veel beter functioneren als je je niet langer met hen vereenzelvigt, want ze kunnen dan ongestoord hun eigen ding doen zonder dat jij stokken in de wielen steekt.

Je zult de geest niet alleen moeten zuiveren, je zult ook zijn rusteloosheid aan banden moeten leggen. En je zult tenslotte ook de sluier van Zelfvervreemding moeten verwijderen. De Yogawetenschap reikt je de middelen aan.

De yamas en niyamas zullen mettertijd het tij doen keren. Ze zullen het pad effenen en de geest geschikt maken voor concentratie en meditatie.

Santosha
Laat ik als voorbeeld twee niyamas onder de loep nemen. Eerst en vooral is er santosha of tevredenheid. Dit is de tweede yama. De eerste is saucha, reinheid, properheid vanbinnen en vanbuiten.

Leer tevredenheid. Geef het zeuren en het zaniken op. Neem de dingen zoals ze komen. Als je bijvoorbeeld al eens door het parkeerprobleem een kilometer moet lopen, wind je daarover dan niet op. Wees blij dat je een kilometer en meer kunt lopen. Bedenk hoe gelukkig een rolstoelpatiënt zou zijn als hij in je plaats zou kunnen zijn. Als je hierin doorzet, zal je geest vanzelf al heel wat rustiger, inschikkelijker en volgzamer worden.

Ieshvarapranidhaana
Ieshvarapranidhaana is de vijfde niyama. De derde en de vierde zijn tapas of versterving en svaadhyaaya of studie van de boeken van wijsheid. Ieshvarapranidhaana betekent letterlijk devotie tot God. God is in de hindoe filosofie Dat wat buiten het bereik ligt van de geest en de spraak, maar wat kan worden bereikt door meditatie (dhyaanagamyam) en Zelfbewustzijn (gnyaanagamyam; zie Bhagavad Gietaa XIII 18).

Ik herinner me een meisje van kort na de oorlog. Ze werd bij de nonnen van Beaumont, in het zuiden van het land, gestuurd om er te leren dienen in de huizen van de rijken. Ze leerde haar familieleden kikkers vangen en kikkerbillen en paddenstoelen eten. Dat was een welgekomen aanvulling van de karige maaltijden in die tijd. Ze leerde er nette manieren en ze leerde er braaf en onderdanig zijn en ze leerde er Frans spreken, de taal van de elite, die grote sier maakte op het zweet van de arme meerderheid.

Ze trouwde en kreeg al snel een paar kindjes. Haar man stierf jong aan tuberculose. Door bemiddeling van meneer pastoor vond ze werk bij een rijke brouwer. Ze moest diens huishouden beredderen en zorgen voor zijn kinderen. Ze kon maar elke week een dag naar huis. Ze hield van de kinderen van de brouwer en ze zorgde er prima voor, dag en nacht. Maar de hele tijd was haar hart bij haar eigen kinderen, die bij haar ouders waren. Haar kinderen waren de hele tijd in de achtergrond van haar geest aanwezig. Als Ieshvara, de Ultieme Werkelijkheid, die onveranderlijk als bezielende kracht altijd aanwezig is achter alles wat verandert en vergaat, op ieder ogenblik op de achtergrond aanwezig is in je bewustzijn dan is dat Ieshvarapranidhaana.

Een goeroe of spirituele leraar gaf zijn leerlingen een banaan met de opdracht hem op te eten waar niemand hen zag. De ene had hem opgegeten op het toilet, de andere in zijn bed onder de dekens, iemand had hem opgegeten achter de kast enzovoort. De goeroe was ontstemd, maar gelukkig bracht iemand zijn banaan terug. Hij zei: “Goeroedev, ik kon hem niet opeten, want overal zag Ieshvara me.” De goeroe was gelukkig dat toch iemand had begrepen wat Ieshvarapranidhaana is.

Hoe iets onophoudelijk aanwezig kan zijn in iemands bewustzijn wordt geïllustreerd door het zwaard van Damocles. Damocles was een kruiperige hoveling aan het hof van Dionisius II, de tiran die heerste over Siracuse in Sicilië in de vierde eeuw voor Christus. Op zekere dag zei Damocles hoe gelukkig de koning was, omdat hij beschikte over zoveel rijkdom en macht. Dionisius liet boven het hoofd van Damocles een zwaard ophangen aan één enkel paardenhaar. Terwijl hij probeerde te werken kon hij geen seconde het zwaard uit zijn hoofd zetten, want het kon ieder ogenblik zijn dood betekenen. Hij smeekte de koning het zwaard weg te nemen. Dionisius had hem duidelijk gemaakt dat iemand met veel rijkdom en macht wordt bedreigd door vele beangstigende zorgen.