Artikels

Een nieuwe lente en een nieuw geluid

Tekstgrootte



Een nieuwe lente en een nieuw geluid
Al vele jaren schrijf ik voor het maartnummer en het septembernummer een artikel voor beginners. Mensen vragen me hoe ik dat doe, altijd over hetzelfde schrijven. Eten, drinken, slapen en seks zijn ook altijd hetzelfde, maar dat word je nooit moe. De inhoud is altijd dezelfde, maar ik steek mijn boodschap telkens in een andere verpakking. En mensen die al jaren geabonneerd of lid zijn, zeggen me vaak dat het hen nog altijd boeit, ook de artikels voor beginners, zelfs die nog meer dan de andere en dat het hen een duw in de rug geeft om met meer ijver te gaan oefenen.

Ik stuur mezelf ook een exemplaar ter controle en ik lees het bovendien als het wordt besteld vijf werkdagen nadat ik het afgaf in de post, want dat doen ze met niet-prioritaire post, vijf werkdagen laten liggen, God weet waar dat goed voor is. En misschien vind je het raar, maar ik lees het nog altijd geboeid en met interesse al heb ik het zelf op de pc getypt en nagelezen en nog en nog eens nagelezen. Ik lees de drukproef na als de drukker het in kolommen heeft gezet. Ik lees het nog eens na als ik de lay-out heb gemaakt. Ik lees het nog een paar keer voor het wordt gedrukt. Maar ik doe dit alles op de Yogamanier in de geest van het Sanskrit vers: “Naaham kartaa, Harih kartaa. Ik ben niet de doener, God is de doener.” God is de schrijver en wat Hij schrijft boeit me mateloos. Niemand heeft ooit iets uitgevonden of gemaakt of gecomponeerd. Ze hebben alleen Gods geheimen en glorie ontbloot. Zo dachten de oude wijzen en ik raakte mettertijd vast van hetzelfde overtuigd.

Swami Sivananda, onder wiens inspiratie Yoga Vedanta Aalst ontstond als een afdeling van The Divine Life Society, nu al meer dan eenenvijftig jaar geleden, had een machtige en een erg vlijtige pen, die geen enkele dag rust kreeg. Hij zei ooit: “De Ganges kan opdrogen, maar Swami Sivananda’s pen zal nooit opdrogen.” Natuurlijk zal zijn pen niet opdrogen, hij schrijft nu door zijn discipelen, al is het niet met de pen, maar op de pc.

In Goeroedev Swami Sivananda voltrok zich het wonder van de moderne tijd. De Engelsen waren een paar eeuwen in India. En iemand moet me eens iets uitleggen waar niemand blijkbaar ooit bij stilstaat, namelijk wat het verschil is tussen de Engelsen in India en de Duitsers in België, tenzij dat die er maar tweemaal vier jaar waren. Onder het juk van de Engelsen, wier verderfelijk motto was Make the world Britain, ging dat vernederde en uitgebuite volk door veel lijden en ging hun oude cultuur, die een spirituele cultuur of een cultuur van Bewustzijn is, in grote mate sluimeren, maar hij ging niet dood. Kort na de onafhankelijkheid herrees hij uit zijn as. Grote wijzen bewerkstelligden dat mirakel; ze gingen de oude wijsheid prediken in het Engels, de taal van de verdrukker. Swami Sivananda speelde daarin een vooraanstaande rol. Grotendeels dank zij hem veroverde Yoga de hele wereld. Overal ter wereld wordt Yoga beoefend. Yoga geeft onze materialistische maatschappij een nieuw, leven gevend houvast. Yoga geeft zin aan het leven. Yoga stelt je voor aan iemand die je wellicht niet kent: jezelf.


Getuigenissen
Toen wij het vakantieprogramma van vorig jaar uitdokterden, stelde ik aan het bestuur voor in juli en augustus les te geven op zaterdagmiddag van 16 tot 17u15, zodat ook de Satsang wat meer bevolkt zou zijn. Iedereen was daar enthousiast over. Terecht, want er kwam veel volk op af. Na een van die lessen zei een vierenzeventigjarige dame me dat mijn les haar veel deugd had gedaan. Wegens reumatisch klachten gebruikt ze voor het lopen een wandelstok, “Ik kon zelfs een tijd zonder mijn stok”, zei ze. En zoiets maakt me gelukkig.

Lang geleden kwam een bejaarde man naar onze Yogales in de stadsschool De Kat in de grote zaal waar de kleuters spelen. Hij zag er oud uit, maar was toch jaren jonger dan hij er uitzag. Hij zag er zo slecht uit dat ik dacht dat hij een of andere ziekte had. Ik trok mijn stoute schoenen aan en vroeg hem een attest van zijn dokter mee te brengen, want het is niet verantwoord mensen met een besmettelijke ziekte, al is het maar een vermoeden, te laten oefenen in een zaal waar kleuters spelen. Hij antwoordde dat hij geen besmettelijke ziekte had, maar dat hij op en versleten was.

Zijn naam was Jozef Van Nieuwenborgh, maar iedereen noemde hem Jefken de communist, want hij was lid van de communistische partij, die na de oorlog tamelijk populair was, en hij bleef ook lid toen de Russen in 1968 Tsjecho-Slowakije binnenvielen, al liepen velen van zijn kameraden over naar de socialisten. Hij was ook nog een echte Belg. Slogans als “België barst. Belgiksken niksken” enz. maakten hem razend. Hij was elke week in de les. “Weer of geen weer”, zei hij. En je zag hem zo veranderen. Hij zei me dat hij op de Gentsesteenweg woonde in een klein huisje. “Een villabukta (een villa buk je)”, zei hij en dat hij zijn Yoga deed “in zijn voorplek op een oude pardessus”.

In die tijd kwamen er geregeld swamis naar Aalst en organiseerden we lezingen met hen in de feestzaal van het stadhuis. Dat waren schitterende avonden. Na afloop stond Jefken op en legde hij zijn getuigenis af: “In mijn familie is nog nooit iemand 70 geworden. Ik ben de eerste die dat heeft gepresteerd. En dat is dank zij de Yoga.” Hij stak me af en toe 1000 frank in mijn handen met de woorden: “Dat is voor uw Yogaclub”, al moest hij rondkomen met een klein pensioentje.

Op zekere dag belde zijn dochter me: “Meneer, mijne pa ligt op sterven en hij zou u graag nog eens zien. Hij ligt in het hospitaal.” Ik bezocht hem en toen hij me zag lichtte zijn uitgemergelde gezicht op. Met een inspanning die hem moeite kostte, reikte hij naar mijn hand. Ik nam ze en hij kneep erin met de kracht die hij nog kon opbrengen. Hij zei bijna onhoorbaar: “Dank u.” Men kan niemand een grotere dienst bewijzen dan door hem of haar terug te geven aan hem- of haarzelf.

Ik denk nog vaak aan Jefken, want hij stak me een hart onder de riem. Ik zie hem nog met ons rond de tafel lopen toen we ons maandblad samenraapten, dat we in die tijd nog stencilden. Hij zong dan af en toe oude Vlaamse liedjes.

Van mond tot mond
Tijdens de uiteenzetting voor beginners in september zat het zaaltje afgeladen vol. Als ik daarna de beginners invoer in ons bestand merk ik dat ze vooral komen uit straten waar we al leden hebben. Dit bewijst dat de beste reclame de van-mond-tot-mondreclame is. Maar zo’n reclame krijg je maar als de lessen ook goed zijn en vruchten afwerpen. En dat doen ze, want we kunnen terugvallen op een jarenlange ervaring.

De essentie
Iemand die piloot wil worden, moet op alle domeinen in orde zijn, want de reizigers die hij aan boord heeft, leggen hun leven in zijn handen. Hij wordt dan ook grondig onderzocht en getest, lichamelijk én geestelijk, door dokters allerhande, door psychiaters en aanverwanten. Veronderstel dat in al hun verslagen staat dat deze man perfect in orde is en zonder enige twijfel geschikt is voor de pilotenopleiding. De oude wijzen die ons heel lang geleden, geen mens weet hoelang, Yoga gaven, zouden zeggen dat hij toch een zieke is. De ziekte waaraan hij lijdt, staat evenwel in geen enkel medisch handboek. Als iedereen aan dezelfde ziekte lijdt, dokters en psychiaters inbegrepen, dan is de kwaal de norm.

En wat is die vreemde ziekte dan wel? Het is de Zelfvervreemding. Het is niet weten wie men in wezen is. Het is “ik” zeggen tegen het lichaam en de geest.

Dit verklaart waarom de wijzen hun wijsheidonderricht Yoga noemden, want dat woord betekent vereniging. Het is afgeleid van de werkwoordswortel yoej, verenigen (spreek uit: joedzj).

Ze noemden hun wijsheidonderricht ook paraavidyaa, de hoogste wijsheid of wetenschap. Er is immers ook een aparaavidyaa, een lagere wetenschap. Vanwaar dat onderscheid? En neem het van me aan, het is een belangrijk onderscheid. Alle wetenschappen bestuderen iets. De metallurgie bestudeert metalen, de astrologie bestudeert de hemellichamen, de klimatologie bestudeert het klimaat. Enzovoort. Yoga is de hoogste wetenschap, omdat ze zich hoofdzakelijk niet bezighoudt met “iets”. Iets dat kan worden waargenomen en bestudeerd, is voor de wijzen niet het allerbelangrijkste. Er is een veel belangrijker iets. En wat is dat belangrijker iets? Het is de waarnemer, de bestudeerder, de vragensteller. Het is met andere woorden Bewustzijn. Het is de vraag: “Wie ben ik?” Maar hoe belangrijk het ook is, er staan wetten in de weg en praktische bezwaren.

De mens is zijn eigen vijand
Wie het voorgaande leest en in toepassing wil brengen, komt spoedig van een kale reis thuis. De feiten van de wereld, de feiten van het dagelijks leven fluiten hem of haar onverbiddelijk terug.

Neem de proef op de som en ga zitten met de benen gekruist, zoals de wijzen dat deden, en mediteer over “Wie ben ik?” Ook zoals de wijzen dat deden. Ze deden het op twee manieren: op een negatieve manier en op een positieve manier. De negatieve manier noemden ze neti neti, niet dit, niet dit: ”Ik ben niet dit vergankelijke lichaam. Ik ben niet deze rusteloze geest…” De positieve manier is bijvoorbeeld: “Ik ben Bestaan-Bewustzijn-Zaligheid.” Het antwoord dat dichtst de waarheid benadert, is stilte.

Toen Swami Sivananda herstelde van een beroerte gaf de dokteres Devaki Kutty hem pen en papier met de vraag om iets op te schrijven. Ze wilde zijn reacties testen. Hij schreef met vaste hand: “Remember. Forget. (Onthoud. Vergeet.) Sivananda.” Ze vroeg wat hij bedoelde. Hij antwoordde: “Onthoud dat je Bestaan-Bewustzijn-Zaligheid bent. Vergeet dat je Devaki Kutty bent.” Devaki Kutty vertelde me dit zelf. Het was moesson en toen ze terug in haar kamer was, had de regen de inkt uitgewist. Ik gebruikte dit als titel voor de biografie die ik over Goeroedev schreef in 1973 na mijn eerste bezoek aan India: Onthoud. Vergeet. Portret van een Yogi, die ik je ten zeerste kan aanbevelen. Het zal je inspireren.

So far, so good of vrij vertaald: nu komt de aap uit de mouw
Je zult immers spoedig genoeg merken hoeveel weerstanden, hindernissen en valkuilen er zijn. Je partner roept bijvoorbeeld: “Duurt dat daar nog lang met die onnozelheid?” Dit is de eerste moeilijkheid: je omgeving, je relaties. Ik hoor veel dergelijke verhalen. De tweede moeilijkheid is dat je je eigen vijand bent. Je wil bijvoorbeeld wat vroeger opstaan om Yoga te beoefenen, maar iets belet het je. Je geest belet het je. De derde moeilijkheid is het lichaam. Je kunt geen vijf minuten met de benen gekruist zitten of het begint overal pijn te doen. En als je toch doorzet, voel je misschien: “Ik ga ontploffen”, want je wordt je bewust van de spanningen die in je leven. Dit is de vierde grote moeilijkheid. De vijfde moeilijkheid zijn je zintuigen. Ze trekken je onophoudelijk naar buiten door vijf kanalen: door de ogen, de oren, de neus, de tong en de huid. De zesde moeilijkheid is je eigen geest. Hij is rusteloos. Hij springt van de hak op de tak. En als je daaraan door oefening toch iets kon doen dan komen er uit zijn diepte soms allerlei akelige gevoelens, gedachten, gewaarwordingen en problemen oprijzen.

We verafschuwen allemaal pijn, lijden en tegenslag, maar we zijn gehecht aan de oorzaken van de pijn en het lijden. Wil de roker longkanker? Natuurlijk niet, maar hij is wel gehecht aan zijn sigaretten. Wil de dronkaard delirium tremens? Beslist niet, maar hij is wel verknocht aan zijn borrels en zijn pinten. Enzovoort: de reeks is eindeloos. Bovendien is het een feit dat de genotpunten in het lichaam weinig talrijk zijn. De pijnpunten daarentegen zijn heel talrijk. Het genot is van korte duur, maar de pijn kan eindeloos lang duren.

Logische en verstandige conclusies?
Als redelijke wezens zouden we daaruit logische en verstandige conclusies moeten trekken. Maar dat doen we niet. Als de roker bijvoorbeeld toch een verstandige conclusie trekt en vol goede moed zijn sigaretten weggooit, dan ontdekt hij spoedig dat ze hem niet weggooien! En hier ligt het paard gebonden: we zijn niet zozeer redelijke wezens, we zijn driftmatige wezens. En precies dát is de moeilijkheid. Het is de moeder van alle moeilijkheden. Het is de oorzaak van het feit dat de mens zijn eigen vijand is. Het is de bedoeling van Yoga dat je je eigen beste vriend wordt.

Yoga, de uitweg
De oude wijzen waren ook maar mensen, die hebben geworsteld met dezelfde problemen. Maar ze lieten zich niet ontmoedigen en ze zochten methodes om de moeilijkheden op te lossen. Ze vonden middelen om met je relaties in het reine te komen, om van je eigen geest en lichaam helpers te maken in plaats van hindernissen. Ze onderzochten hoe je je lichaam zo kunt trainen dat het er als het ware niet meer is. Ze ontdekten hoe je onder andere met ademoefeningen in je energiehuishouding orde op zaken kunt stellen, hoe je je zintuigen in de hand kunt houden, hoe je je geest concentratie en meditatie kunt leren en hoe je uiteindelijk de sluier van onwetendheid of de sluier van de Zelfvervreemding kunt verwijderen.

En wat blijkt?
Dat deze oude methodes ook in onze bijzonder stressvolle tijd erg nuttige resultaten opleveren. De Yogahoudingen en de ademoefeningen die ze ons leerden zijn ongeëvenaard. Als ze met grote regelmaat en zonder overdrijving worden beoefend, houden ze het lichaam en de geest gezond tot in hoge leeftijd.

Als Vlamingen vinden dat iets vuil is dan kuisen ze het. Als Nederlanders vinden dat iets vies is dan maken ze het schoon. Schoon betekent in het Vlaams mooi. Schoonmaken is dus een prima woord: als je iets kuist, maak je het schoon of mooi. De dingen zijn mooi in wezen, maar ze vergaarden een dikke laag viezigheid. Het is dan ook de boodschap met het boenen een aanvang te maken.

Hoofd en hart
Swami Satchidananda was een meester in woordspelingen. Een voorbeeld: “God placed his ad in the head, his art in the heart.” We leven in een tijd dat het woord besparingen niet van de lucht is. Men bespaart zelfs op woorden. Soms denk je waar hebben ze het over? Een ad is het Amerikaans voor advertentie. En men bespaart ook op dingen, op ondergoed bijvoorbeeld. Vroeger moest je de onderbroek wegtrekken om de billen te zien, nu moet je de billen uit elkaar trekken om de onderbroek te zien. Swami Satchidananda’s woordspeling betekent dus: God plaatste zijn advertentie in het hoofd (ad in head) en zijn kunst in het hart (art in heart).

Het is een moderne kwaal dat mensen leven in hun hoofd. En dat leren we van in het begin aan onze leerlingen: kom uit je hoofd. Swami Sivananda zei: “Sell your intellect, buy intuition. Verkoop je intellect, koop intuïtie.” We hebben daarvoor een machtige en sublieme oefening, die Parvataasana of Berghouding wordt genoemd. Door het aanspannen en ontspannen van de spieren wordt de bloedsomloop gestimuleerd. Door diep uit te ademen en de longen een tijd leeg te houden, wordt de geest tot rust gebracht. We leren hen systematisch hoe ze uit hun hoofd kunnen komen. Yoga is de weg van het hoofd naar het hart.

De geest werkt in waakbewustzijn in het hoofd, in droombewustzijn rust hij in de nek en in de diepe droomloze slaap trekt hij zich terug in de borst, waar ook je ik-bengevoel zit in een plaats die een beetje meer naar rechts ligt dan je hart. De buik is het domein van de energie. Hier zit een groot probleem. Mensen hebben een verkrampt bekken.

De verkramping van het bekken wordt veroorzaakt door een kwalijk modebeeld. Dat kunnen de modeontwerpers en de vrouwenblaadjes op hun palmares schrijven. Ze wordt ten tweede veroorzaakt door de oude seksuele moraal, die nog altijd nawerkt. Als je iets in de verdomhoek zet, wordt het neurotisch of om het simpel te zeggen wordt het een bron van moeilijkheden. Dat kunnen de kerk en de kwezels op hun palmares schrijven. De belangrijkste oorzaak is angst. Mensen zitten in angst. Dat kunnen voor een groot deel de wetenschap, het materialisme, de vrijemarkteconomie en de geldwolven op hun palmares schrijven. Als je in angst zit, knijp je je billen samen en verkrampt het hele bekken. Dit wordt veroorzaakt door angst en het veroorzaakt angst.

Een Duitse gynaecoloog hield statistieken bij. Hij kwam tot de vaststelling dat kinderen worden geboren met een steeds dikker hoofd en dat kraamvrouwen een steeds nauwer bekken krijgen. Yogis weten waarom: mensen leven in hun hoofd, ze krijgen dan ook een steeds dikkere kop en ze zitten steeds dieper in angst en ze knijpen ze dan ook steeds harder.

Door de verkramping van het bekken wordt de vrije doorstroming van de energie gehinderd en is de wervelkolom uit balans met alle kwade gevolgen van dien. Er wordt dan ook veel geleden aan de rug. De zenuwen zijn zwak en werken chaotisch. De hypofyse krijgt zwakke en verkeerde boodschappen van het zenuwstelsel. Ze is de dirigent van de andere hormoonklieren. Ze geeft die zwakke en verkeerde boodschappen aan hen door. De hormoonklieren falen dan ook op steeds jongere leeftijd en steeds vaker.

De drie belangrijke functies, de bloedsomloop, de spijsvertering en de ademhaling krijgen het steeds harder te verduren. De moeilijkheid ligt vooral in het ledigen. De spijsvertering faalt, vooral omdat de stoelgang faalt door onder andere een te geraffineerde voeding, die vaak vet en suiker in hoge concentraties en allerlei chemische rommel bevat. De bloedsomloop faalt, omdat de aders zich niet vlot genoeg kunnen ontdoen van hun afvalbloed. De ademhaling faalt, omdat de uitademing te kort schiet.

Yoga heeft tegen deze kwalen krachtige en afdoende methodes. Als je dagelijks oefent, zul je stenen kunnen verteren. Yoga keert het lichaam om zodat de aders zich grondig kunnen ledigen waardoor ze de tijd krijgen zich te herstellen. En ze kunnen dat in korte tijd als ze maar de gelegenheid van jou krijgen. De ademhaling wordt in haar oorspronkelijk ritme hersteld door een eenvoudige maar prachtige oefening, de Bijadem.


Van vereenzelviging naar ervaring
In Yoga leer je van het lichaam en de geest een ervaring maken waardoor de vereenzelviging ermee wordt doorbroken. Dit is allerbelangrijkst. Het wordt vooral toegepast en geleerd in de diepe ontspanning. De ontspanning heeft twee namen Lijkhouding (Shavaasana) en Yoga Nidraa (Yogaslaap). Het verschil zit in de lengte van de ontspanning en dus in de diepgang. De naam Lijkhouding heeft niets lugubers. Veronderstel dat je tijd gekomen is. Het kan je dan niets meer schelen dat je auto niet start en aan vervanging toe is en dat je geen geld hebt om een nieuwe te kopen. Het kan je niet meer schelen dat alles duurder wordt en dat je baas failliet gaat. Enzovoort. Want het zit er hier voor jou op. Je laat het dus allemaal los. Als je zo gaat liggen, ben je al half ontspannen.

Yoga Nidraa is een bijzondere staat. Het is geen waakbewustzijn, want je kunt er niets in doen. Als je iets doet, verbreek je de staat. Het is ook geen slaap, want je bent je bewust van de situatie. Het is een staat waarin je contact maakt met de diepere lagen van de geest.

Maar… 
Maar er is een maar. Toon Hermans zei: “Als ik wakker word, denk ik aan gymnastiek en een koude douche. Ik wacht enkele minuten tot dat overgaat en dan neem ik mijn pillen.”

Ik herhaal het: de mens is zijn eigen vijand. Al leerde hij de oefeningen toch zegt hij: “Ik zal het morgen doen.” Maar dat is de taal der dwazen, want die morgen komt nooit. Als je ziek bent, heeft het geen zin dat je het geneesmiddel dat de dokter je voorschrijft op een altaar zet, er een kaars voor brandt en bidt: “O pil, wat bent u toch wonderbaar. Ik aanbid u.” Je moet de pil inslikken. En dan kun je genezen. Als je honger hebt, moet je eten en je moet het zelf doen. Niemand kan het voor je doen. Als je dorst hebt, moet je drinken. Een schat komt niet te voorschijn door erop te roepen. Je moet de aarde en de stenen verwijderen die hem bedekken en dan moet je hem grijpen. Zo moet je ook oefenen om de vruchten te plukken die ik hierboven beschreef.

Klim uit de put
Wat je in de Yogales leert, moet je je met geduld thuis eigen maken. Er is geen andere methode. En je hebt geen speciale uitrusting nodig, geen speciale kledij. Je hebt alleen een matje in wol of katoen nodig en een lege maag. En thuis kun je het in je ondergoed doen. Het geheim van het succes is oefening met grote regelmaat -en daarmee bedoel ik dagelijks- en zonder overdrijving. Niet oefenen is natuurlijk fataal. Het levert niets op. Overdrijving is uit den boze. Je kunt de dingen niet forceren.

Het lichaam moet worden gezuiverd met mondjesmaat. De oefening maakt toxines vrij. Deze komen terecht in de bloedbaan. Het lichaam moet ze dan verbranden en afvoeren. En dat vraagt tijd. Als je overdrijft, worden ze in te grote hoeveelheden vrijgemaakt. Het organisme weet er dan geen blijf mee. Het motto dat ik van Swami Satchidananda meekreeg is: “Take it easy, don‘t be lazy. Doe het kalm aan, maar wees niet lui.”

Het antwoord niet schuldig
Als ik ergens ga spreken, vragen mensen me soms waar ze het kunnen leren. Vaak moet ik het antwoord schuldig blijven. Maar mensen uit de buurt moet ik het antwoord niet schuldig blijven. De Swami Sivananda Yoga Aashram is voor velen een toevluchtsoord geworden. Velen hebben toen ze deur van de aashram achter zich sloten een nieuwe deur open gevonden.

De Yoga Academie heeft vele leraren gevormd, die in Vlaanderen en Nederland actief zijn. Dit maandblad heeft vele harten geraakt en geopend. Het heeft veel leed gelenigd. Het heeft van vele mensen hun eigen beste vriend gemaakt.



Meditatie en Satsang
Jammin’ in the name of the Lord.
Bob Marley

Beide programma’s (zie blz. 3) zijn in het lidmaatschap inbegrepen. Ook beginners zijn welkom. Je zult er kennismaken met mantras. Dit zijn krachtige mystieke meditatieformules, die de geest beschermen. Als ze worden herhaald, wordt dat japa genoemd. Als ze worden gezongen, worden ze Naama (namen) genoemd. Dat zingen heet kiertan (het bezingen van de kierti of faam). We zijn ermee begonnen in 1962 met een lp. We leerden het terdege van Swami Satchidananda in 1966 en van Swami Chidananda, die prachtig kon zingen. Toen hij binnenkwam veranderde atmosfeer. Toen hij begon te zingen, steeg het bloed je naar de wangen. Ik heb het zingen ook nog geïntroduceerd in de Yogafederatie. Er waren, denk ik, in die tijd vijf erkende vormingsscholen. De voorzitters moesten tijdens het weekend van de vormingsscholen allen een lezing geven. Ik vond dat meer dan iemand kan verteren en stelde als mijn bijdrage voor enkele liederen van Swami Sivananda te zingen. Een van de voorzitters verzette zich daar heftig tegen. Maar hij moest zich neerleggen bij wat de meerderheid had beslist. Toen ik die zondag begon te zingen, liep hij, ondemocratisch, toch woedend naar buiten. “Yogaleraren zingen niet”, zei hij. Tegen Kamiel Huysmans zaliger, minister van staat, zei men dat ook: “Hoogwaardigheidsbekleders zingen niet.” Hij was een fervent bewonderaar van opera en hij gaf daar lezingen over en ter illustratie draaide hij er steevast een aria uit. Zijn collega’s vonden dat hij hun ambt belachelijk maakte. Hij antwoordde dat de kardinaal ook een hoogwaardigheidsbekleder is en dat die toch ook zingt in het openbaar. Een van de dingen die ik in Yoga heb geleerd, is zingen en ik zou het voor geen geld willen missen.

Jaren geleden op de zaterdag voor Carnaval, we hadden onze aashram in de Molenstraat, was de brug over de Dender gesloten en de reclamestoet die al een opwarmingsronde langs het parcours aan het doen was, stond met blèrende luidsprekers stil, juist onder het raam van de kamer waarin we kiertan aan het doen waren met harmonium, trommels en cimbalen. De vrouw van mijn broer, die op dat ogenblik in de straat voorbijkwam, zei achteraf: “Jullie hebben niet veel moeten zingen zeker?” “Waarom?” Ze legde het uit. Wij hadden helemaal niets gehoord. Dit bewijst de intensiteit waarmee we bezig waren.

Ballast
Niets werkt meer bevrijdend dan zingen. Slechts de bozen zingen niet, behalve in de opera, daar zingen ze nog met een dolk in hun hart als ze dus al dood zijn. Ooit schreven we in ons maandblad: “Zing je Sat.” Maar moderne mensen zijn niet Sat (dichtbij hun wezenlijke zijn). Meestal zingen ze dan ook slechts als ze zat zijn. Dat is erg jammer, want voor de rest zijn ze gecrispeerd en geremd. Zulk ballast moet je van je af leren gooien. Maar het heeft natuurlijk bezit van je genomen. En dat is de moeilijkheid. Het doet me denken aan Mirette.

De ketting
Mirette was een kwaadaardige kettinghond. Op zekere dag waren een neef en ik alleen thuis. Tussen het huis van mijn grootouders en de buren, een fietsenmaker, was een brede doorgang. Mirette was van de fietsenmaker, die hem had veroordeeld tot levenslang; ik kan me immers niet herinneren dat hij Mirette ooit eens van zijn ketting bevrijdde al was het maar tien minuten. De grote mensen waren op het veld en wij moesten de boel in het oog houden, zodat er geen vreemd volk op de hof kwam. We gooiden met kluiten aarde naar Mirette. Hij rukte met schuim op de lippen woest aan zijn ketting. Op zeker ogenblik brak de ketting. Ik dacht dat het met ons gedaan was. Maar toen Mirette niet langer de druk van de ketting voelde, stond hij stil en begon hij onbedaarlijk te beven. De ketting had bezit van hem genomen. Dit overkomt ook mensen: ze zijn niet langer vrij. De ketens die hen binden, zijn evenwel niet van ijzer. Ze zitten tussen hun oren. Het is zeventig jaar geleden, maar ik denk nog vaak aan Mirette.

De bal ligt nu in jouw kamp
Zeg niet: “Ik kan dit niet.” Waar een wil is, is een weg. Een van de Yogaschriften (Gietaadhyaanam, vers 8) zegt: “Er is een Werkelijkheid, zoet als honing, die stommen welsprekend maakt en lammen bergen doet beklimmen.” Neem de Schrift op haar woord. Waar je jezelf plaatst daar ben je. Zoals je denkt zo word je. Er is maar één zonde waarvoor je geen vergiffenis krijgt. Er was een duivel die zijn handel moe was. Hij zocht een overnemer. Hij had zijn waren uitgestald en kandidaten konden ze komen keuren. Een van zijn werktuigen lag een beetje apart en zag er meer versleten uit dan de andere. Een kandidaat overnemer vroeg: “Wat is dat?” “Dit is mijn beste wapen”, zei de duivel, “als alle andere middelen falen, gebruik ik dit middel en het faalt zelden, omdat mensen niet weten dat het des duivels is.” En wat is dat middel? Het is wanhoop. Dus wanhoop nooit, want dit is de enige zonde waarvoor je geen vergiffenis krijgt. Goeroedev zei: “Never despair. Nil desperandum.”


Een vraag
Op dit ogenblik werd mijn aandacht opgeëist door de telefoon. Een dame aan de lijn: “Ik ben geopereerd aan mijn rug en daarom kon ik een tijd niet naar de les komen. En ik ga er nog een tijd mee wachten.”

Ik vroeg haar waarom ze zou wachten. Ik zei haar dat het belangrijk is dat ze blijft oefenen. Er zal minder littekenweefsel ontstaan en het zal allemaal veel beter en veel sneller genezen, omdat Yoga de bloedsomloop optimaliseert. Ze antwoordde dat de chirurg ook had gezegd dat het geen kwaad kon dat ze Yoga bleef doen. “Maar de kinesist raadt het me af”, zei ze. Ik dacht: “Natuurlijk, het gaat om zijn broodwinning.” Na operaties, kwetsuren, letsel, wat ook, is het belangrijk dat men zo spoedig mogelijk de oefening hervat. Het spreekt vanzelf dat men alleen mag doen wat met gemak kan worden gedaan.

Ik zat in 1998 in een kettingbotsing. Een zware auto, de chauffeur had niet gezien dat het verkeer stilstond, want hij was aan het telefoneren, reed tegen hoge snelheid op me in. En dan botsten nog vier auto’s en telkens kreeg ik nog een duw. Mijn auto was maar half zo groot meer. De dagen die volgden was liggen geen probleem, maar gaan liggen en overeind komen waren een kwelling. Er was gelukkig niets gebroken. Zodra ik enigszins kon, dat was ongeveer na veertien dagen, begon ik weer te oefenen. En van dan af ging het herstel veel sneller. En het duurde niet zolang of ik kon mijn oude oefenschema weer aan. Ik had meest moeite met Trikonaasana, de Driehoekshouding. Die bleef nog een hele tijd lastig, wat niet betekent dat ik ze niet deed, wel dat ik ze omzichtig deed. Meest baat had ik van de zithouding. Daarmee wachtte ik geen veertien dagen.

Nog een vraag
Toen ik even mijn mail nakeek, kreeg ik weer een vraag van een Yogaleraar dit keer. Een van zijn leerlingen had gezegd dat hij tijdens een wandeling op een helling ademnood kreeg. Hij vroeg wat hij daaraan kon doen.

Als je van een lichte inspanning ademnood krijgt, scheelt er iets aan je vorm. En dat is het geval bij de meerderheid van de mensen. Zelfs bij de het jonge volk. Theo Levèfre, eerste minister van 1961 tot 1965, zei al in zijn tijd over de miliciens die hun dienstplicht moesten vervullen, dat ze een kiekenborst hadden. Het is sedertdien nog erger geworden. Vele pubers roken, drinken, zitten aan de weed en eten junkfood en veelal ontbijten ze niet. Met hun ouders en stiefouders is het niet veel beter gesteld. De werkzekerheid van weleer is weggevallen. Velen moeten een samengesteld gezin draaiende houden. Het draagt allemaal bij tot stress. Het lichaam weigert dan ook vaak dienst op een steeds jeugdiger leeftijd. Hartinfarcten, beroertes, kankers en noem maar. Redenen genoeg om naar de Yogales te komen en er in een seizoen te leren een oefenschema op te bouwen voor dagelijks gebruik: twaalf rondjes Groet aan de Zon, enkele Yogahoudingen en -ademoefeningen, diepe ontspanning en meditatie. Dat zal je leven weer glans geven. En stoppen met roken en drinken, minder eten en langer eten of meer tijd ervoor nemen en minder eten voor de tong, maar meer voor de maag, dan komt het helemaal in orde. Je zult dan de dokter en de apotheker op een afstand houden En je organisme zal weer van je gaan houden. Het zal zich niet meer moeten wreken voor de slechte behandeling die je het geeft. Vader Cats (1577-1660) zei: “Houd het hoofd koel, de voeten warm. Vul met mate uwen darm. Houd het achterpoortje goed open en laat de dokter naar de duivel lopen.”