The Divine Life Society
Afdeling Aalst
Homepage
klik

Deel XI

Na de lijkhouding de zithouding


Lijkhouding

Na de Lijkhouding is het oefenschema niet af. Wel integendeel! De echte Yoga begint nu pas. Ik heb het al vaak gezegd en geschreven -en telkens blijkt dat het nog niet genoeg werd gezegd en geschreven- dat je honderd percent gezond kunt zijn in de ogen van de dokter en honderd percent normaal in de ogen van de psychiater en door de Yogi toch nog worden beschouwd als niet in orde. De dokter mag je onderzoeken met alle hem ter beschikking staande middelen en een attest afleveren dat je tiptop in orde bent. De psychiater mag je testen volgens alle mogelijke methodes die de psychiatrie kent en verklaren dat je een volstrekt gave persoonlijkheid hebt. Je mag voldoen aan dat oude Griekse ideaal van een gezonde geest in een gezond lichaam. De Yogi zal ook dan nog zeggen -als je het hem vraagt- dat niet alles is zoals het hoort. En als je wil weten waarom, zal hij je zeggen dat je ook dan nog lijdt aan Zelfvervreemding.

Dan en daar begint de echte Yoga, de echte saadhanaa, het verwijderen van de sluier van onwetendheid.

Na de Lijkhouding komt de Zithouding. De Zithouding is de eigenlijke houding of aasana, waarin je rechtop, ontspannen en volstrekt vast en onbeweeglijk kunt zitten. Dit is in hoofdzaak een kwestie van geduldige oefening.

Ons Westers lichaam is volstrekt niet gewend aan die houding. Ons bekken is verkrampt en onze knieën hebben het moeilijk met de zithouding. Swami Satchidananda placht te zeggen dat de mens het hospitaal uitvond toen hij de stoel uitvond. Toen de mens stoelen ging gebruiken, begon zijn wervelkolom te degenereren, want haar functie werd voor een belangrijk gedeelte overgenomen door de leuning van de stoel. Het hart krijgt het moeilijk als je op een stoel zit, want de bloedsomloop wordt veel langer en het bloed moet veel meer tegen de zwaartekracht in naar het hart worden gepompt. Als je met de benen gekruist zit, is de wervelkolom zichzelf tot steun. De bloedsomloop wordt korter en het hart wordt ontlast. De zithouding heeft de bedoeling dat je het lichaam transcendeert, om het met een geleerd woord te zeggen. Met transcenderen wordt bedoeld: achter je laten, overstijgen. De Yogaschrift drukt dat uit door te zeggen dat je dan geen hinder meer ondervindt van de paren van tegenstellingen.

Je gewone wijze van doen is dat je je vereenzelvigt met je lichaam en je geest, dat je onophoudelijk naar buiten wordt getrokken door de zintuigen, dat je op alles reageert met voorkeur en afkeer, dat je allerlei dingen wilt, dat je altijd iets anders wil worden dan wat je bent en dat je nooit stilstaat bij wat er is, dat je nooit vrede neemt met de dingen zoals ze zijn en dat je altijd grenzen trekt tussen jezelf en de wereld, tussen jezelf en de dingen, tussen jezelf en je medemensen enz. Zieken verzorgen, hun bedpan schoonmaken, hun uitwerpselen opruimen, hun achterste afvegen bij voorbeeld werd door Swami Sivananda Yoga genoemd. Hij noemde het Bedpan-Yoga. Dit loutert je, het reinigt je hart en geest en doet grenzen verdwijnen. Je kunt zonder problemen je eigen achterste afvegen. Als je evengoed het achterste van iemand anders kunt afvegen, mag je zeggen dat je in die mate eenheid hebt gerealiseerd. Als je deze eenvoudige ideeën hebt begrepen, dan kun je gemakkelijk begrijpen wat Patanjali bedoelt met zijn voorschriften om de Zithouding te verbeteren, namelijk dat je de natuurlijke neiging moet verminderen en dat je moet mediteren over de oneindigheid.

Praanaayaama

In Yoga ga je van buiten naar binnen. Van buiten betekent in de eerste plaats: relaties. Op dit gebied gelden er dan ook allerlei regels. Dieren hebben geen regels. Ze worden geleid door hun instincten. Mensen hebben regels, want ze hebben een intellect. Ze hebben natuurlijk nog iets meer dan een intellect, want anders ware de wereld al lang vergaan. Hun geest verheft hen boven het dier, maar haalt hen vaak ook neer ver beneden het peil van het dier. Als alle mensen wijzen, zieners eenheidsbelevers waren, dan zouden regels volstrekt overbodig zijn. Maar zo is het niet.

Van relaties met mensen en dingen buiten je, ga je naar de relatie met je eigen lichaam en geest. Ook hier gelden allerlei regels. Regels die relaties regelen noemt Patanjali yamas. Regels die je relatie met je lichaam en je geest regelen, noemt hij niyamas. Dan volgen de aasanas, met als uiteindelijke aasana de Zithouding. Dan ga je nog dieper naar binnen en ga je werken met het energielichaam. De duidelijkste manifestatie van de levenskracht is de adem. De levenskracht of praana coördineert alle levensprocessen en ook het lichaam en de geest. Via de ademhaling schept de Yogi in het energielichaam en in de hele huishouding van de persoonlijkheid een grote mate van evenwicht. Dit wordt praanaayaama genoemd. Je vindt een systematische cursus praanaayaama in Wegwijs in Yoga.

Kort samengevat kan men zeggen dat je met Praanaayaama vooral twee dingen leert: ademen met de gehele longen en veel langzamer. Als de adem tot rust komt, ontstaat er ook rust en evenwicht in de zintuigen en de geest. Het terrein is dan voorbereid voor concentratie en meditatie. En ook hier zal Yoga niet stoppen, maar leidt het je naar iets universeels. Dat is de uiteindelijke stap.

In een oefenschema kan ik warm aanbevelen (vanuit jarenlange ervaring):
twee ronden kapaalabhaati (zuiveringsoefening) van 121 ademstoten door beide neusgaten en 1 ronde van 121 ademstoten wisselend (neusgaten om beurten sluiten met Vishnoe Moedraa om uit te ademen, inademen door beide neusgaten).(Kapaalabhaati: trek de buik met kracht in, zodat de lucht met een krachtige stoot naar buiten wordt gedreven; de inademing gebeurt vanzelf, het volstaat dat je de buik ontspant. Vishnoe Moedraa: buig de wijs- en de middenvinger van de rechterhand in de handpalm; met de duim wordt het rechter neusgat gesloten, met de pink en de ringvinger het linkerneusgat.)
Bhraamarie praanaayaama of Bijademhaling. (Bhraamarie praanaayaama: adem met een luid gezoem in de keel, zoals een bij, in het begin tijdens de uitademing, later ook tijdens de inademing.)
vier ronden wisselend ademen (ritme 1-4-2).
(Wisselend ademen: sluit met Vishnoe Moedraa het rechterneusgat en adem links in, houd de adem in met Jaalandhara Bandha, de kinborstklem, sluit het linkerneusgat en adem rechts uit enz.)
bewustzijn van de adem.

Meditatie - Japa Yoga

Seek, find, enter and rest.
This is the way, this is the truth, this is Life Divine.
Sivananda

Meditatie is een groot woord, dat vele mensen afschrikt. Het ontbreekt als oefening en als ervaring nu eenmaal bijna volledig in onze cultuur. Mensen denken dat meditatie diep nadenken is. Maar dat is het nu juist niet. Het is veeleer het overstijgen van het denken. Het is naar die Werkelijkheid gaan waar het denken geen toegang heeft.

In deze ijzeren tijd waarin wij leven, is Japa Yoga de gemakkelijkste en doeltreffendste vorm van meditatie en de gemakkelijkste en doeltreffendste weg naar Zelfverwerkelijking. De Ultieme Werkelijkheid ligt voorbij woorden en gedachten. "Hoe kun je het onbegrensde bepalen dat de oorsprong en de basis van alles is? De Ultieme Werkelijkheid kan niet worden bepaald, maar ze kan worden verwerkelijkt door Japa en meditatie met een zuivere, subtiele en eenpuntige geest", schrijft Swami Sivananda. "Maak van het herhalen van de Naam van de Heer een sterke gewoonte", schrijft hij ook, "want slechts dan zal het gemakkelijk zijn je Hem te herinneren op het ogenblik van de dood. De dag waarop je geen Japa doet is gewoon verspild!"

Iedereen kan Japa beoefenen. Japa ligt in ieders bereik. Japa betekent: herhaling. Daarmee wordt herhaling van een mantra bedoeld. Een mantra is een mystieke meditatieformule of Naam van de Ultieme Werkelijkheid of God bekleed met naam en vorm.

Mantra

Truth is Brahman, Truth is your own Self,
Realise this Truth, be free, be free, be free.

Sivananda

Een mantra heeft:

een rishis (ziener). Dit is de wijze die hem lang geleden aan de mensheid gaf; een metrum of versmaat, een devataa of godheid. Dit is de kracht die in de mantra sluimert, een bieja of zaad. Dit is een speciaal woord of reeks van woorden die hem een bijzondere kracht geven, een shakti of energie. Dit is zijn energiewaarde of de klankgolven die door zijn herhaling worden opgewekt, een kielakam of pin of steun. De kielakam is dat wat hem sterk maakt. Dit is het verminderen van zorgen en lijden en het ervaren van meer zaligheid.

De mala en hoe hij wordt gebruikt
Voor japa wordt een maalaa gebruikt. Een maalaa is een snoer met 108 kralen en een wat dikkere kraal, die gemerkt is met een pluisje en die meroe of soemeroe of centrum wordt genoemd. 108 is een symbool van de totaliteit of het alles: 12 maanden maal 9 planeten is 108.

De maalaa wordt vastgehouden tussen de duim, de middenvinger en de ringvinger van de rechterhand. De wijsvinger wordt niet gebruikt, omdat die het ego verzinnebeeldt. De rechterhand wordt ter hoogte van de keel of de borst gehouden, zodat de maalaa geen enkel gedeelte van het lichaam aanraakt. Anders zou de aandacht worden afgeleid naar het aangeraakte lichaamsdeel.

De hand die de maalaa vasthoudt, wordt bedekt met een doek, opdat de maalaa zijn kracht niet zou verliezen. Ik weet dat dit in Westerse oren vreemd klinkt, toch is het gebaseerd op ervaring en op wetenschappelijke feiten al beschikt de Yogi over geen ander laboratorium dan zijn eigen geest.

Met elke herhaling van de mantra wordt een kraal verschoven. Als je de meroe onder je vingers voelt, word je gewekt uit je eventuele verstrooidheid. Je keert dan de maalaa om en je herbegint met een hernieuwde waakzaamheid.

Het beeld of de moerti

Zit bij voorkeur met je gezicht naar het oosten. Plaats een afbeelding van de devataa van de mantra ter hoogte van je ogen (moerti; letterlijk: belichaming). Brand er eventueel een kaars en een reukstokje voor en roep de aanwezigheid van de devataa op. Op die manier bouw je een sfeer op. Na een tijd volstaat het dat je daar gaat zitten om al in meditatie te zijn. De ruimte wordt geladen met spirituele trillingen.

De afbeelding van de mantra is de picturale voorstelling van de mantra, de trilling van de mantra vastgelegd in een vorm. Dit heeft een diepe, weldoende invloed op je geest in al zijn lagen (bewust, onderbewust, onbewust).

De voorbereiding

Zit in een stevige zithouding. Rechtop, maar niet gespannen. Ontspan eerst grondig en systematisch het hele lichaam, zoals in Shavaasana of Lijkhouding. Begin bij de rechterhand. Roteer het bewustzijn door de rechterarm, de rechterzijde van de romp en het rechterbeen.
Dan de linkerzijde.
Dan de rugzijde, het hoofd, het gezicht, de borst, de buik.
Dan het inwendige van het hoofd, de keel, de borst en de buik.
Tenslotte de hersenen en het ruggenmerg.
Voel hoe het lichaam op al die plaatsen perfect ontspant.
Observeer nu je geest. Laat hem een tijd zijn gang gaan, maar wees een getuige en laat niet toe dat hij met je op de loop gaat. Wees je gewoon als een onbetrokken getuige bewust van al zijn doen en laten. Heel vlug zal hij tot rust komen.

Wat nu volgt is een krachtige methode om het hele energielichaam in korte tijd te ontspannen:
1. het roteren van bewustzijn door de chakras en door enkele steunpunten van energie en
2. het terugtrekken van de levenskracht uit het hele lichaam naar de top van het hoofd.

1. Begin bij het ondereind van de wervelkolom (Moelaadhaara Chakra),
2. dan twee vingers hoger (Svaadhishthaana Chakra),
3. dan ter hoogte van de navel (Manipoera Chakra),
4. dan ter hoogte van het hart (Anaahata Chakra),
5. dan ter hoogte van de keel (Vishoeddha Chakra),
6. dan de top van de neus (Naasikaagra),
7. dan de plaats tussen de wenkbrauwen (Bhroemadya),
8. dan de top van het hoofd (Sahasraara),
9. dan de kruin (Bindoe),
10. dan het centrum van het achterhoofd (Aagnyaa Chakra),
11. dan weer Vishoeddha (keel),
12. Anaahata (hart),
13. Manipoera (navel),
14. Svaadhishthaana (twee vingers boven het ondereind van de wervelkolom)
15. en tenslotte Moelaadhaara (ondereind van de wervelkolom).


De chakras liggen op de wervelkolom en kunnen na wat oefening gemakkelijk worden gevoeld. Dit hele proces kan verscheidene keren worden herhaald.

(Vertaling van de Sanskrittermen: chakra: letterlijk: wiel, een chakra is immers een wervelend centrum van energie; Moelaadhaara: wortelsteun; Svaadhishthaana: eigen verblijfplaats; Manipoera: stad van de edelsteen; Anaahata: subtiele geluiden; Vishoeddha: zuiver; Naasikaagra: top van de neus; Bhroemadya: tussen de wenkbrauwen; Sahasraara: duizendvoudig; Bindoe: punt; Aagnyaa: bevel.)

2. Trek nu de levenskracht terug uit de grote tenen naar de top van het hoofd. Ga te werk als volgt.
1. Voel de levenskracht in de grote tenen (1).
2. Voel hoe je ze terugtrekt uit de grote tenen in de centra van de enkels. Er is een centrum in de linkerenkel en een centrum in de rechterenkel.
3. Trek ze nu terug in de centra van de scheenbeenderen.
4. Dan in de centra onder de knieschijven.
5. Dan in de centra van de knieën.
6. Dan in de centra van de dijen.
7. Dan in de liesstreek.
8. Dan in de onderbuik.
9. Dan in het gedeelte van de buik onder de navel.
10. Dan in de navel.
11. Dan in de maagkuil.
12. Dan in het kuilteje van de keel.
13. Dan in het verhemelte.
14. Dan in het dak van de neus; dit is het bovenste gedeelte van de neus.
15. Dan in beide ogen.
16. Dan tussen de wenkbrauwen.
17. Dan in het gehele voorhoofd en
16. tenslotte in de top van het hoofd.

Dit zijn achttien aadhaaras of steunpunten van energie. Visualiseer (zie in gedachten) op de top van het hoofd, gezeten op een lotus je Goeroe of spirituele leraar. Wie geen Goeroe heeft kan mediteren over Goeroedev Swami Sivananda, de Goeroe van de leden van The Divine Life Society. Begroet hem, omkrans hem met een guirlande van prachtige bloemen (bloemen symboliseren de resultaten van je daden). Verzoek hem om leiding en bescherming: "Moge mijn Goeroedev me zegenen en aan mijn zijde staan om me te beschermen in alle moeilijkheden in mijn Saadhanaa en me te leiden op mijn pad."

Ga dan naar de plaats van het hart, de plaats waar je wijst als je "ik" zegt. Daar is er een oneindige, allesomvattende ruimte vol van luister en zaligheid. Mediteer daar over je Ishta Devataa. Dit is de devataa van de mantra die je herhaalt. Ishta Devataa betekent letterlijk: uitverkoren godheid. Het is die Werkelijkheid die je dierbaarder is dan wat ook, je alles-in-alles, je Vader-Moeder, Bloedverwant, Vriend, Weelde, Wijsheid, Alles.

Reciteer nu de Goeroestotram, als je die kent (zie op deze website onder "Uit de Satsang"). Herhaal negenmaal: Om Goem Goerave Namah. Herhaal dan met alle intensiteit en devotie: "Moge de gewijde Mantra in mijn gehele persoonlijkheid de krachtige en vredevolle heilige trillingen opwekken, zodat ik Gods genade, wijsheid, zuiverheid, gezondheid, succes, vrede en zaligheid en uiteindelijk de verlichting moge bereiken."

Het verschuiven van de kralen

Begin nu met de herhaling van de mantra. Verschuif een kraal van de maalaa voor elke mantra die je herhaalt. In het begin kun je de mantra luidop herhalen. Spreek elke lettergreep duidelijk uit. Bekijk de afbeelding van de Ishta Devataa. Op die manier zijn alle zintuigen en ook het lichaam bij de herhaling betrokken.