The Divine Life Society
Afdeling Aalst
Homepage
klik

Deel X

Oude-Mensenkopstand

Het verdient aanbeveling eerst een tijd een voorbereidende houding te beoefenen, die we Oude-Mannenkopstand, eventueel Oude-Vrouwenkopstand of Oude-Mensenkopstand noemen. Zit op de knieën. Buig voorover en zet de top van het hoofd op de grond. Zet nu de handen zo op de grond dat het hoofd en de handen een gelijkzijdige driehoek vormen. De meeste mensen maken de fout dat ze het hoofd en de handen teveel op gelijke hoogte plaatsen, zodat ze geen stevig steunvlak hebben. Strek de knieën en nader het steunvlak met kleine pasjes tot de voeten bijna vanzelf van de grond gaan. Plaats de knieën nu op de armen. Houd de tenen samen. Adem rustig door. Zoek je meest volmaakte gemak. Rust in de werkelijkheid achter het lichaam en de geest. Dit verstevigt de nek en rug, verbetert de evenwichtszin en maakt je vertrouwd met de omgekeerde houding.

Bij wijze van oefening kun je beide benen om beurten op de linker- en de rechterbovenarm plaatsen. Adem rustig door. Ontspan diep.

Oeddieyaana Bandha


Oeddieyaana Bandha

Bandha is bijna Nederlands, het betekent: samentrekking. Oeddieyaana betekent: opvliegend. Het kan een tijdje duren voor je het onder de knie hebt. Zelf heb ik er indertijd drie maanden op geoefend. Zodra je erin slaagt, begrijp je de naam: het middenrif wordt omhoog gezogen in de borstkas en dit geeft een heel bijzonder gevoel.

Sta rechtop in een kleine spreidstand. Druk met de handpalmen stevig op de dijen, even onder de liesstreek. Maak een bolle rug. Adem diep uit. Doe dan een schijninademing, dat wil zeggen, doe alsof je diep inademt, maak alle bewegingen van een diepe inademing, maar adem niet echt in. Het middenrif wordt omhoog gezogen. Houd dit een tijd vol. Buig lichtjes door de knieën. Laat eerst de Bandha los alvorens in te ademen. Herhaal dit enkele keren.

Nauli

Nauli

Nauli is een van de zes zuiveringsoefeningen van Hatha Yoga. Je moet er goed Oeddieyaana Bandha voor onder de knie hebben. Doe Oeddieyaana Bandha. Concentreer je nu op een punt boven het schaambeen en achter de navel. Plaats een inwendige druk op die plaats. Deze druk kun je vergelijken met de druk die je uitoefent als je geconstipeerd bent. Maar in dat geval druk je in de richting van de anus. In het geval van Nauli druk je naar voren. Op zeker ogenblik springen de rechte buikspieren vooruit. Ze liggen dan als een koord op de buik. Dit vergt geduldige oefening. De rechte buikspieren (recti abdominis) zitten vast aan de ribben en aan het schaambeen. Er is een linker en rechter rechte buikspier. Ze kunnen afzonderlijk werken. Als je de druk naar rechts verplaatst, springt de rechterspier naar voren, Als je naar links drukt, springt de linkerspier naar voren. Dit is de volgende fase van de oefening: het afzonderlijk naar voren drukken van de rechte buikspieren.

De eigenlijke Nauli bestaat erin dat je de rechte buikspieren een draaiende beweging geeft, eerst naar rechts, dan naar links. Dit ziet eruit of er in de buik een molen aan het werk is.

Het spijsverteringskanaal is van de mond tot de anus een achttal meter lang. Er gebeurt in dat kanaal een belangrijke transformatie: voedsel wordt omgezet in opneembare energie. Voedsel bestaat volgens de Yogatheorie uit drie delen: een grof gedeelte, een subtiel gedeelte en een nog subtieler gedeelte. Het grove gedeelte wordt uitwerpselen. Het subtiele gedeelte wordt spieren, beenderen, bloed enz. Het subtielste gedeelte wordt geest.

Het lichaam en de geest zijn in de Yogafilosofie immers geen totaal verschillende dingen. Ze zijn gemaakt van dezelfde stof, maar het lichaam is grofstoffelijk en de geest is fijnstoffelijk of subtiel. Ze verhouden zich zoals ijs en stoom, die beide slechts water zijn. IJs is een grove vorm van water, stoom is er een subtiele vorm van. Het lichaam en de geest worden beide opgebouwd uit voedsel. Als je niet eet, verdwijnen niet alleen je vet, je vlees en je energie, maar ook je denkvermogen en je geheugen. Yogis hechten dan ook veel belang aan een gezonde voeding. Je bent wat je eet, zeggen ze, zowel lichamelijk als geestelijk, Ze beschrijven de kwaliteit van voedsel volgens de goenas (trillingstempo's van de natuur). Er zijn drie goenas: sattva (harmonie), rajas (rusteloosheid) en tamas (inertie, traagheid). Een saattvische voeding geeft gezondheid en helderheid. Een raajasische voeding maakt rusteloos en veroorzaakt ziekte. Een taamasische voeding maakt je traag en lusteloos. (Zie Bhagavad Gietaa, hoofdstuk XVII vers 7 en volgende.) Die belangrijke transformatie -van voedsel naar lichaam en geest- gebeurt in het spijsverteringskanaal. Even belangrijk als wat we eten, is hoe we eten. Eten zou je moeten doen in een rustige stemming, met een gevoel van verering en meditatie (voedsel is in de ogen van Yogis een godin, Moeder Natuur zelf). "De spijsvertering begint in de mond, want de maag heeft geen tanden. Eet niet zozeer voor de tong, eet veeleer voor de maag." Dit zijn twee vingerwijzingen van Swami Satchidananda. In 1966 zaten we aan tafel ten huize van Siva, waar de Swami logeerde. Ik keek op mijn horloge. Swamiji vroeg wat ik deed. Ik antwoordde dat ik keek hoe laat het was. Hij zei: "Voedsel is door God gemaakt, je horloge is door mensen gemaakt. Vergeet het werk van de mens als je met Gods werk bezig bent."

Belangrijk naast wat je eet en hoe je eet, is vanzelfsprekend ook de gezondheid van het spijsverteringskanaal zelf. Een gezond spijsverteringskanaal heeft een krachtige peristaltiek, Dit is zijn knijpende beweging. Als de peristaltische beweging vermindert, is de gezondheid in gevaar. De voedselresten blijven dan immers te lang in het lichaam. Ze bederven en de giftige stoffen die daardoor vrijkomen, worden opgenomen in de bloedbaan. De dikke darm onder andere kan uitzetten tot enorme proporties en veranderen in een met stinkende afvalstoffen gevulde zak. Yogis laten dan ook geen middel onbeproefd om hiertegen iets te doen. De Yogahoudingen zetten de buikinhoud onder druk of rekken de buik uit. Ze verdrijven wind uit de maag en de darmen en stimuleren de knijpende beweging van het spijsverteringskanaal. Ze verbeteren de op- en neergaande beweging van het middenrif en de buikwand, waardoor bij elke ademhaling de ingewanden worden gemasseerd. Ze verbeteren daarenboven de chemische processen van de spijsvertering door de werking van de lever, de alvleesklier enz. te stimuleren. Het onschatbare voordeel van Oeddieyaana Bandha en Nauli is evenwel dat ze rechtstreeks ingrijpen op de werking van de buikorganen en dat ze de buikinhoud krachtig in beweging brengen. Bovendien wordt de levenskracht opwaarts gericht, zodat je energie behouden blijft en niet wegvloeit door de onderste lichaamsopeningen.

Mensen die hun urine of stoelgang niet goed kunnen ophouden door een verminderde gevoeligheid van de zenuwen die hen duidelijk moeten maken dat het tijd is om naar het toilet te gaan (incontinentie), zullen bij Oeddieyaana Bandha veel baat hebben. De gevoeligheid van de zenuwen keert geleidelijk terug. Oefeningen zoals Oeddieyaana Bandha en Nauli zouden in scholen aan iedereen moeten worden geleerd (daarvoor moet de puberteit wel achter de rug liggen). Swami Satchidananda zei: "Laten we stenen eten en Oeddieyaana Bandha beoefenen. Ze zullen verteren." We zeggen immers van iemand met een goede spijsvertering dat hij stenen kan verteren. Laat je niet ontmoedigen. Ga geleidelijk te werk, Vooral als je de veertig gepasseerd bent, moet je het voorzichtig aanpakken, zodat je je middenrif en je buik- en rugspieren niet forceert. Bovendien werkt het van in het begin. Je hoeft de oefening niet onder de knie te hebben om een gunstig effect te bewerkstelligen. Je buik zal je dankbaar zijn dat je hem voor één keer een handje toesteekt in plaats van hem stokken in de wielen te steken.

Shavaasana

Shavaasana, waarom?

Shavaasana

Shavaasana is de diepe ontspanning. Letterlijk betekent het woord: Lijkhouding. Als Yogis het hebben over ontspanning bedoelen ze dus dat je voor lijk moet spelen of dat je moet loslaten wat je aan deze aarde bindt. Dit is iets wat je ooit echt zult moeten doen; je weet alleen niet wanneer. Shavaasana bereidt je dus daarop voor. Het is met andere woorden een oefening in spiritueel onderscheid. Dit is voor iedereen van groot belang, want niemand kan ooit de finaliteit van de dingen ontlopen. Shavaasana houdt een belangrijk stuk filosofie in. Die filosofie doorgronden en ze je eigen maken is de echte ontspanning, het echte einde van alle stress, spanning, tweedracht, twist, kommer en kwel.

Laten wij het herhalen en nog eens herhalen en telkens weer herhalen: als je terugvalt op jezelf val je niet terug op een niets, maar op een volheid van Bestaan-Bewustzijn-Zaligheid!

Het lichaam en de geest hebben hun eigen wetmatigheden. Ze leiden een eigen bestaan. Ze beschikken over alle mogelijkheden om hun werk naar behoren te doen. Maar ze worden daarin sterk gehinderd. De daarvoor verantwoordelijke factor is het feit dat je je met hen vereenzelvigt, dat je met andere woorden voelt en denkt: "Ik ben dit lichaam. Ik ben deze geest." Dit is het dan ook wat je in Shavaasana gaat leren: het lichaam en de geest overlaten aan henzelf en rusten in jezelf. Als je dit hebt begrepen, wordt de methode van Shavaasana duidelijk.

Het lichaam en de geest zijn beide stoffelijk. Ze zijn gemaakt van dezelfde stof. "Het lichaam is de geest zichtbaar gemaakt voor het oog", zei Swami Sivananda. De geest maakte zich een lichaam voor zijn uitdrukking. Het lichaam is het gevolg van het karma uit vorige levens, beweren Yogis ook. Met andere woorden: het lichaam is je onbewuste. Yogis hebben nog iets belangrijks mede te delen over het lichaam en de geest, namelijk dat ze beide "jada" zijn. Jada betekent letterlijk: niet-intelligent. De intelligentie die ze vertonen en hun licht en leven ontlenen ze aan het Zelf of Bewustzijn dat er achter staat, zoals de maan het licht waarmee ze schijnt ontleent aan de zon. Bewustzijn is niet iets wat je hebt. Het is dat wat je bent. Het is je wezenlijke werkelijkheid. Het lichaam en de geest zijn met elkaar verbonden door de adem. Met dit inzicht ben je uitstekend uitgerust om met succes de Lijkhouding aan te pakken.

Laten we even nadenken over het stervensproces, niet vanuit de diepe onwetendheid waarin de gewone wereldse mens gevangen zit, maar in het licht van Yoga. Een eerste feit dat de Yogi je kan leren is dat alleen het lichaam sterft en dat dit betekent dat het bezielende en levengevende principe het heeft verlaten. Het lichaam heeft dan niet langer een besef tot één organisme te behoren en het gaat tot ontbinding over. Zijn bestanddelen keren terug tot hun eigen soort. Maar jijzelf, die er was voor dit lichaam er was en die er zal zijn als het lichaam er niet meer is, sterft niet. Hier stuiten we op een uiterst belangrijk feit. Dat feit is dat je als je terugvalt op jezelf, niet terugvalt op een niets, maar op een volheid van Bestaan-Bewustzijn-Zaligheid!

Shavaasana, hoe?

Shavaasana wordt in rugligging beoefend. Als dit onmogelijk is, om welke lichamelijke of psychische reden ook, kan ze ook in buikligging of zijligging worden gedaan. Eerst wordt er wat dieper geademd. Je voelt daarbij hoe spanningen met elke uitademing uit je wegvloeien. Je herhaalt dan enkele keren bij jezelf dat je niet zult inslapen, maar dat je alert zult blijven tot op het einde.

De volgende fase is het roteren van bewustzijn door alle lichaamsdelen, beginnend bij de rechterhand. Gaande over de rechterarm, rechter gedeelte van de romp, rechterbeen en eindigend bij de tenen van de rechtervoet. Dan hetzelfde links. Dan de rugzijde van het lichaam, de nek, het hoofd, het gezicht, de keel. De borst en de buik. Dan het inwendige van het hoofd, de borst en de buik. En tenslotte de hersenen en het ruggenmerg.

Dan wordt bewustzijn van de adem beoefend. Dit betekent niet dat je anders moet gaan ademen. Wees je gewoon bewust van elke In- en uitademing.

Dan ben je je bewust van je geest, die zich manifesteert in de vorm van gedachten, gevoelens, gedachteloosheid, waarnemingen, stemmingen enz. Ook nu hoef je niets te veranderen, te bekijken, te beoordelen, te benoemen of wat ook, Je bent je er gewoon bewust van. Zodoende treedt er in al die lagen van je wezen heel vlug een ontspanning in. Het lichaam, de geest en de adem zijn nu overgelaten aan henzelf. En wat blijkt? Ze beginnen hierdoor plots veel beter te functioneren. En jij rust in jezelf, "Dit is de Yogische Samaadhi", zei Swami Satchidananda.

Shavaasana, wanneer?

Shavaasana kan worden beoefend op alle ogenblikken van de dag. Het doorbreekt stress en geeft het lichaam en de geest de tijd en de gelegenheid om tot rust te komen. Het zal je duidelijk worden dat ze beide een groot vermogen tot regeneratie bezitten. Het volstaat dat je ermee ophoudt hen te hinderen.

Shavaasana moet worden gedaan na elke reeks van Yogahoudingen. Yogahoudingen wekken immers energie op en als je onmiddellijk erna met je gewone bezigheden verdergaat, dan wordt die energie opgebruikt door je spieren. En dat is niet de bedoeling. Bovendien kan ze dan verkeerde centra bekrachtigen en in de verkeerde kanalen gaan stromen. Als je Shavaasana beoefent na Yogahoudingen, dan komt een deel van de opgewekte energie ten goede aan het inwendige organisme en dan krijgt ze ook de tijd terug te keren naar haar bron.