The Divine Life Society
Afdeling Aalst
Homepage
klik

Deel III

Groet aan de Zon

In de traditie herhaalt men daarbij twaalf Soeryamantras. Een mantra is een mystieke meditatieformule. De letterlijke betekenis van het woord is: beschermer (tra) van het denken (man). Een mantra beschermt het denken immers tegen negatieve invloeden van buiten uit en tegen negatieve invloeden die uit hemzelf voortkomen. Zoals een symfonie werd geschreven door een bepaalde componist, zo heeft ook een mantra een rishi of ziener. Dat is de wijze die hem lang geleden aan de mensheid gaf. Een mantra heeft een metrum of versmaat, die de verbuiging van de stem bepaalt. Hij heeft een devataa of voorzittende godheid. Dit is de hogere kracht die in de mantra sluimert. De bieja of zaadklank van de mantra is een speciaal woord of reeks van woorden, die de essentie van de mantra uitdrukken. De shakti of energie van de mantra is zijn vorm, dat wil zeggen de trillingsvormen die door zijn klanken worden veroorzaakt. De mantra heeft ook een kielakam, letterlijk een pin of steun, die hem sterk maakt. De kielakam is het ophouden van zorgen en het worden bevrijd van onvolkomenheden door herhaling van de mantra (japa).

Dit zijn de twaalf Soeryamantras (voor de vertaling, zie Wegwijs in Yoga):

1. OM Mitraaya Namah
2. OM Ravaye Namah
3. OM Soeryaaya Namah
4. OM Bhaanave Namah
5. OM Khagaaya Namah
6. OM Poeshne Namah
7. OM Hiranyagarbhaaya Namah
8. OM Mariechaye Namah
9. OM Aadityaaya Namah
10.OM Savitre Namah
11.OM Arkaaya Namah
12.OM Bhaaskaraaya Namah

Voor elke ronde Groet aan de Zon wordt een Soeryamantra herhaald. Sommigen herhalen een Soeryamantra voor elke beweging in een ronde. Beide methodes zijn zeer inspirerend.

Soerya Namaskaar is een integrale oefening: het is een weergaloze lichaamsoefening, het is een ongeëvenaarde ademhalingsoefening en het is een diepgaand meditatieritueel.

Iedereen zou dagelijks Soerya Namaskaar moeten beoefenen. Maar dat zal wel een utopie zijn. Maak je evenwel geen zorgen over wat anderen doen en laten. Zorg er liever voor dat jijzelf een trouwe beoefenaar van Soerya Namaskaar bent. Dat is de beste manier om mettertijd ook anderen ertoe aan te zetten.

Health is Wealth

Siva maakte in de Yoga Academie eens de bedenking dat het hem steeds verbaast hoe groot de interesse is voor Yogahoudingen. Ik had het over het effect van bepaalde houdingen op de anus, de maag, het hart enz. De leerlingen waren ijverig beginnen schrijven. Maar bij schrijven of opnemen op de band blijft het vaak. Mij verbaast het integendeel dat de interesse niet groter is. Vaak hoor ik van Yogabeoefenaars (ik heb mijn twijfel over de omvang en de kwaliteit van hun saadhanaa of oefening; mensen willen heden ten dage resultaten zonder de inspanning) dat ze bij die dokter, die therapeut, die kaartlegger, die gebedsgenezer, die kwakzalver enz. gaan (een behandeling ligt nog altijd beter in de markt dan een beoefening). En vaak vergeefs, want zijzelf zijn de oorzaak van hun moeilijkheden. (Ook de oplossing ligt in henzelf in de mogelijkheid tot Zelfrealisatie.) Als ze dus maar een kans gaven aan datgene wat ze over Yoga weten! Hun problemen zouden al lang zijn opgelost. Maar weten is niet genoeg en als weten geen begin is, is het niets. Ik kan dat maar op een tweetal manieren verklaren en dat is ten eerste door het feit dat er om Yoga te beoefenen een bepaalde kracht nodig is. Die kracht echter is het eerste resultaat van de beoefening van Yoga. Het zijn dus alleen de eerste stappen die de moeilijkste zijn. De eerste hindernis is een zekere inertie, een zekere onwil, die moeten worden overwonnen. De rest komt bijna vanzelf. Bovendien is een oprecht beoefende Yoga zichzelf verbeterend: eventuele fouten worden mettertijd vanzelf rechtgezet. Dit is tenminste mijn ervaring.

Met een oprecht beoefende Yoga bedoel ik ook dat de beoefenaar het feit niet verdonkeremaant dat aasana (houding) maar de derde trede is op het Yogapad en dat daaraan yama en niyama voorafgaan. Yama en niyama zijn de regels die orde op zaken moeten stellen in de relaties met je omgeving en met je eigen lichaam en geest. Een zindelijker wijze van denken is een grote noodzaak, een groot desideratum. Ook is het ten tweede zo dat heel wat mensen steeds maar op de loop blijven voor zichzelf. Ze maken bij voorbeeld vaak ieders proces om maar niet hun eigen proces te hoeven maken.

Hierbij denk ik aan iets wat Goeroedev Swami Sivananda (voor mij de nummer-één-Goeroe) zei: "Als je je bezit verliest, verlies je niets. Als je je gezondheid verliest, verlies je iets. Als je je karakter verliest, verlies je alles." Dit doet hier misschien niet helemaal ter zake, maar het geeft toch heel goed de rangorde der waarden aan.

Uit één stuk

Orthodoxe hindoes en ook vele Yogis in India aanroepen dagelijks en alvorens wat dan ook aan te vangen Ganesha. Ganesha is een van de vele goden uit het hindoepantheon. En niet de minste: geen enkele andere god kan immers worden benaderd zonder eerst eer te hebben bewezen aan Ganesha.

Eerst moet een misverstand uit de weg worden geruimd. Westerlingen denken dat hindoes geloven in vele goden. Maar dat is slechts een van hun ontelbare vooroordelen. Laat ik het duidelijk maken met een voorbeeld. Wij bedienen ons van bandopnemers, elektrische verwarmingstoestellen, radio's, tv's, stofzuigers, koelkasten, diepvriezers, elektrische fornuizen, elektrische treinen, pc's enz. Je zou kunnen denken dat je in al die gevallen te maken hebt met een andere energie. Maar zelfs een kind weet dat dat niet zo is. Al die toestellen werken op elektriciteit. Zo eenvoudig ligt het ook met de vele goden van India: het zijn allemaal manifestaties van dezelfde Ene Onvergankelijke Werkelijkheid. "De Waarheid is één, haar vormen vele", zeggen ze terecht in het hindoeïsme. Ganesha symboliseert een belangrijk principe. Hij is de god van de wijsheid. Ganesha betekent: Heer (lesha) van de goenas of categorieën (bestanddelen van de schepping) of ook cijfers van 0 tot 9. Ganesha heeft het hoofd van een olifant, hij heeft een dikke buik, vier armen en hij rijdt op een rat.

De vier armen betekenen dat hij God is: de bezitter van alle krachten (scheppen, in stand houden, vernietigen, verlossen). Een van zijn namen is "Vijfarmige". Zijn slurf wordt in dat geval beschouwd als de vijfde arm, waarmee hij je gaven ontvangt, hindernissen opruimt en je zegent. In vele tempels in Zuid-India staat bij de poort een olifant. Je mag hem iets geven. Als het geld is, zwaait hij zijn slurf omhoog om het aan zijn berijder te geven, als het een vrucht is, eet hij die op. Hij zegent je door zijn slurf op je hoofd te leggen.

De dikke buik betekent dat hij veel wordt vereerd. Men gaat immers niet met lege honden iemand eer bewijzen. Ganesha is verzot op zoete rijstballen. Om beleefd te zijn moet de ontvanger van de lekkernijen er tenminste eens van proeven. Aangezien Ganesha veel wordt vereerd en dus veel moet proeven van zoete rijstballen, kreeg hij een omvangrijke buik.

De rat symboliseert het intellect in de vorm van twijfel. Een rat en twijfel hebben immers een gemeenschappelijk kenmerk: ze knagen onophoudelijk. Ganesha heeft de twijfel overwonnen. Hij heeft het intellect getemd: hij rijdt op de rat.

De kop van de olifant symboliseert integriteit of eenheid van denken, spreken en handelen: bij een olifant zijn de hersenen (het denken), de mond (de spraak) en handeling (de slurf) samen. Ganesha heeft ook grote oren: hij kan goed luisteren. Hij heeft een kleine mond en om die te gebruiken moet hij eerst zijn slurf opheffen, Wat dat betekent, ligt voor de hand.

Het is nu duidelijk waarom Ganesha wordt aangeroepen bij het aanvangen van om het even wat. Succes is immers alleen maar mogelijk als er geen gespletenheid is. Succes is alleen maar mogelijk als je uit één stuk bent. Ganesha verwijdert dan alle hindernissen op je pad.

Volgorde
algemeen

In ons boek "Wegwijs in Yoga" worden de aasanas of Yogahoudingen beschreven in de volgorde waarin ze kunnen worden beoefend. Ook op dit gebied kun je enkele nuttige vuistregels hanteren. Vuistregel: houdingen van dezelfde soort kunnen worden gegroepeerd.

Vuistregel: houdingen worden in een zodanige volgorde geplaatst dat de uitgangshouding zo weinig mogelijk moet worden gewijzigd.

Berghouding

Na Groet aan de Zon kun je een ogenblik staande ontspannen (Berghouding of Parvataasana).

De verscheidene lagen van de persoonlijkheid worden ontspannen. De eerste laag is het denken, het hoofd. De tweede laag heeft betrekking op de plaats waar de geest rust in de droom. Dit is de nek. De derde laag heeft betrekking op de plaats waar de geest rust in de diepe droomloze slaap. Dit is de borst of de plek waar je wijst als je "ik" zegt. De vierde laag heeft betrekking op de buik en het bekken, het centrum van energie. Dan ben je je bewust van je voetzolen en van het feit dat de grond het lichaam draagt.

Je bent je eerst bewust van de ervaring "hoofd". Zonder oordeel! Daarna voel je hoe je je terugtrekt in de nek. Dit is een totaal andere ervaring. Dan trek je je terug in de borst. Dan in de buik. Telkens een andere ervaring. Dan ben je je bewust van Je voetzolen. Op die manier kun je in korte tijd lichaam en geest overlaten aan henzelf en laten ontspannen. En jij rust in jezelf. Woorden zijn ontoereikend om dit te beschrijven.

Spanningsvelden zijn de nek, de schouders, de buik, het bekken en de knieën. Deze gebieden moeten zorgvuldig worden ontspannen met de geëigende middelen, waarvan Berghouding een van de belangrijkste is. Laat ik er hier ook enkele andere beschrijven.

Nek, schouders, buik, bekken
en de rest ontspannen

1. Sta ontspannen rechtop. Buig het hoofd voorover. De wervelkolom blijft gestrekt. Alleen de nekwervels worden gebogen. Rol nu het hoofd naar rechts, rugwaarts, links, voorover enz. Herhaal het een vijftal keren. Doe dan hetzelfde links.

2. Strengel de vingers in elkaar en leg de handen tegen het achterhoofd. Druk de ellebogen naar achteren. Druk nu met het hoofd tegen de handen en met de handen tegen het hoofd, Houd dit een tijd vol. Ontspan en herbegin enkele keren.

3. De handen liggen nog altijd op het achterhoofd, zoals in de vorige oefening. Buig nu het hoofd, maar houd de rug goed recht. Laat de ellebogen hangen. Laat nu de linkerelleboog loodrecht naar beneden gaan, zodat de kin rechts naar boven gaat. Daarna gaat de rechterelleboog loodrecht naar beneden en de linker naar boven, samen met de kin. De nek maakt op die manier een draaiende beweging. Dit is uitstekend voor hem. Herhaal dit verscheidene malen op een soepele manier.

4. Maak nu cirkels met de schouders. Eerst met de ene schouder. Dan met de andere. Dan met beide schouders. Maak cirkels naar voren en naar achteren. Maak kleine cirkels, grote cirkels enz. Herhaal dit tot de schoudergordel warm aanvoelt. Laat daarbij de armen ontspannen hangen.

5. Hef de schouders zo hoog mogelijk, maar laat de armen hangen. Laat de schouders na een tijd vallen. Herhaal desnoods.

6. Strengel de vingers in elkaar boven het hoofd. Draai de handpalmen naar boven. Beschrijf nu cirkels met de handen eerst naar links en dan naar rechts, rond het achterhoofd, zonder het hoofd aan te raken.

7. Adem diep uit. Pers de longen leeg. Het is alsof het lichaam tegen de grond wordt geplakt. Laat de lucht pas naar binnen stromen als de behoefte zich aandient. Herhaal enkele keren.

8. Spreid de voeten op de breedte van de schouders. Buig de knieën en zit gehurkt zonder de hielen van de grond te heffen. Plaats de handpalmen vóór het gezicht tegen elkaar. Laat de armen op de knieën rusten. Ontspan zo goed mogelijk. Dit is de Hurkzit of Oetkataasana. Je vindt deze houding meestal niet in Indiase Yogaboeken, omdat ze in India zo gewoon is dat men er niet aan denkt ze in een boek te zetten. Er zijn immers talrijke gelegenheden om te hurken, al is het maar op het toilet, al verandert dat ook dáár snel. Op de trein heb je er meestal de keuze tussen Engelse toiletten en Indiase toiletten. Op de eerste zit je, over de tweede hurk je. Als je moeite hebt met de Hurkzit, steek dan iets onder de hielen.